نامش این روزها بار دیگر بر سر زبان ها افتاده است؛ مردی که پاییز 1386 با حکم محمود احمدی نژاد راهی ساختمان شورای عالی امنیت ملی شد تا بر صندلی ای بنشیند که روزگاری علی لاریجانی بر آن تکیه زده بود. جلیلی آن روزها سرپرست تیم مذاکره کننده شناخته می شد و به واسطه حضورش در سلسله مذاکرات با 1+5، توانست حلقه ای از مخالفان مذاکرات را زیر بیرق خود گرد آورد. همان روزها نیز علی باقری کنی که به زعم بسیاری سایه جلیلی خوانده می شود، او را در جلسات شعام و مذاکرات همراهی می کرد؛ سایه ای که تا سال 92 دوشادوش رییسش قرار داشت و با روی کار آمدن دولت تدبیر و امید، از شورای عالی امنیت ملی خداحافظی کرد.

حال، این روزها در حالی خبرها بار دیگر حول محور سعید جلیلی می چرخد که علی رغم همه تکذیبیه ها، زمزمه ها و شنیده ها حکایت از حذف او از مهم ترین نهادی دارد که در یک صبح پاییزی به دبیری آن منصوب شده بود، اما چه کسی قرار است بر صندلی رییس دولت سایه تکیه بزند؟

سال گذشته، زمانی که با حکم مسعود پزشکیان، علی لاریجانی به دبیرخانه شورای عالی امنیت ملی بازگشت تا مسئولیت مذاکرات هسته ای را بر عهده بگیرد، طی حکمی علی باقری را به معاونت خود در شعام منصوب کرد. حکمی که روزگاری شنیدن آن عجیب به نظر می رسید، اما حقیقتی را از جدایی باقری و جلیلی در دل خود پنهان کرده بود. باقری که زمانی در دولت حسن روحانی و هم زمان با مذاکرات برجام، به تریبون تکرار اظهارات و مواضع ضدبرجامی جلیلی تبدیل شده بود، حالا از چهره های مهم مذاکرات ایران و آمریکا به شمار می رود. اما چه دلیلی باقری را که روزگاری برجام را عجوزه توصیف کرده بود، به مدافع مذاکرات تبدیل کرد؟

شاید مهم ترین علت این تغییر را باید مسئولیتی دانست که باقری در دولت سیزدهم بر عهده داشت. در واقع، زمانی که باقری مسئولیت تیم مذاکرات هسته ای در دولت ابراهیم رییسی را بر عهده گرفت، گویی به یکباره با واقعیت روابط بین الملل و مذاکره مواجه شد و همین زمینه ساز جدایی او از مرادش شد. چنان که امیرحسین ثابتی، مشاور سعید جلیلی، درباره این موضوع گفته بود: علی باقری شخصاً آدم محترمی است و هیچ وقت چیز بدی از شخصشان ندیدم. اما در ماجرای برجام، نظر علی باقری خیلی عوض شد و با جلیلی اختلاف بر سر برجام پیدا کرده اند.

اما با بازگشت علی لاریجانی به دبیری شورای عالی امنیت ملی و حکم ویژه ای که برای باقری صادر شد، او بار دیگر بر همان صندلی تکیه زد که دو دهه پیش بر آن سکنا گزیده بود. حالا این روزها، علی رغم تکذیب خبر برکناری سعید جلیلی از شورای عالی امنیت ملی، خبرهای غیررسمی حکایت از آن دارد که باقری قرار است جایگزین او در مهم ترین نهاد امنیتی کشور شود.

با شهادت علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی، در جنگ رمضان، محمدرضا ذوالقدر جای او را در دبیرخانه شعام گرفت. بررسی ها نیز نشان می دهد که همکاری سعید جلیلی با این نهاد امنیتی در یک سال گذشته فراز و فرودهایی داشته و بنابر برخی شنیده های خبرآنلاین، او به جلسات شعام دعوت نمی شده است. شاید علت این مسئله نیز تفاوت دیدگاه ها و عدم همسویی او با برخی تصمیمات مهم نظام بوده باشد.

چنان که اخیراً مسعود پزشکیان در همایش سراسری حکمرانی هم افزا گفته است: باید از اعضای تیم مذاکره کننده، برادرانم آقای دکتر قالیباف و آقای دکتر عراقچی که زحمات زیادی کشیدند و همچنین از شورای عالی امنیت ملی و همه کسانی که در این مسیر نقش آفرینی کردند، تشکر کنم. بیش از 90 درصد همه کسانی که در شورای عالی امنیت ملی بودند، همراهی کردند و بعد از بحث و گفت وگو، همه رأی دادند که این اقدام باید انجام شود. البته اختلاف نظرهای جزیی در بخش محدودی وجود داشت که اکنون وارد جزییات آن نمی شویم.

از زمان روی کار آمدن ذوالقدر در شورای عالی امنیت ملی نیز زمزمه ها درباره عدم حضور جلیلی در جلسات و برکناری او شدت گرفته است. ادعاهایی که از سوی افراد نزدیک به او تکذیب شده اند. مانند عظیم ابراهیم پور که شایعه منتشرشده در برخی کانال های مجازی مبنی بر نقل قولی از او درباره اخراج سعید جلیلی از شورای عالی امنیت ملی را تکذیب کرد و گفت: بنده سردار سپاه نبوده و در کسوت بسیجی تا سال 1398 مسئول ستاد قرارگاه پیشرفت و آبادانی بوده ام و هم اکنون از خادمان ستاد جهاد تبیین هستم. ثانیاً خبر منتسب شده به اینجانب درباره آقای دکتر جلیلی از اساس کذب است و چنین مسئله ای هیچ گاه مطرح نشده است.

با این حال، به نظر می رسد همین عدم همسویی جلیلی با برخی تصمیمات نظام و مخالفت هایی که از سوی جریان های تندرو شکل گرفته، زمینه حذف او از شعام را فراهم کرده باشد؛ اقدامی که در صورت تحقق، می تواند به حضور علی باقری به عنوان نماینده رهبر انقلاب در جایگاه او منجر شود.