همزمان با پیشرفت روند مذاکرات میان ایران و آمریکا، انتقاداتی از سوی برخی جریان های سیاسی مطرح شده که چرا مجلس در جریان جزییات تفاهم نامه احتمالی قرار نگرفته است. مدافعان روند کنونی اما معتقدند بر اساس قانون اساسی، وظیفه مجلس بررسی و تصویب توافقات بین المللی پس از امضای آن ها است و ورود به مذاکراتِ پیش از امضا، با سازوکارهای حقوقی کشور منطبق نیست.

عزت الله یوسفیان ملا، نماینده ادوار مجلس و مدیرکل پیشین دبیرخانه قوه قضاییه، در گفت وگو با فرارو به تشریح ابعاد حقوقی و سیاسی این انتقادات و همچنین تفاوت های مذاکرات فعلی با تجربه های گذشته پرداخته است.

عزت الله یوسفیان ملا درباره اعتراض برخی چهره ها به حذف نقش مجلس در مذاکرات جاری گفت: در 12 دوره مجلس، قطعنامه ها و قراردادهای مختلفی میان ایران و کشورهای دیگر امضا شده است. بر اساس اصل 125 قانون اساسی، امضای عهدنامه ها و موافقت نامه های دولت ایران با سایر کشورها، پس از تصویب مجلس قانونی می شود. روال همیشه این گونه بوده است که رییس جمهور (یا نماینده قانونی او) اگر با اصل توافقات موافقت کند، نیازی به اقدام خاصی از سوی مجلس نیست و می تواند وارد روال انعقاد شود.

او تأکید کرد: تنها پس از آنکه توافق به امضا رسید و روال قانونی اش در دولت طی شد، نوبت مجلس است که به موضوع ورود کند. در هیچ یک از ادوار تاریخ، مجلس پیش از امضا شدن توافق وارد عمل نمی شد.

این نماینده ادوار مجلس با یادآوری تجربه برجام افزود: در زمان برجام هم چنین توقعی وجود نداشت که مجلس از ابتدا در جریان تمام جزییات باشد. در آن دوره نیز ابتدا کارهای توافق انجام شد، از طرف دولت به امضا رسید و سپس برای تصویب به مجلس رفت. هنوز که اصلاً چیزی امضا نشده است که مجلس بخواهد آن را تصویب کند. بنابراین، دولت فعلی کاملاً روی روال عادی حرکت کرده است و اعتراض زمانی به جا بود که دولت قوانین را نادیده می گرفت.

یوسفیان ملا همچنین به نقش شورای عالی امنیت ملی اشاره کرد و گفت: درباره مصوبات شورای عالی امنیت ملی، شرایط به این شکل است که وقتی رهبری مصوبه ای را تأیید می کنند، دیگر نیازی به تصویب مجلس نیست. آقایانی که اعتراض دارند چرا به مجلس اطلاعات داده نمی شود، لطفاً یک موضوع مهم در این سطح را نام ببرند که ابتدا در مجلس تصویب شده و بعد برای امضا رفته باشد!

یوسفیان ملا درباره تفاوت های ساختاری مذاکرات فعلی با دوران برجام توضیح داد: تفاوت اول این است که در تمامی مذاکرات گذشته با آمریکا، سطح گفت وگوها هیچ گاه از وزارت امور خارجه بالاتر نرفته بود. اما این بار سطح مذاکرات بسیار بالا رفته است. یعنی شخصیتی به عنوان مسئول و مدیر مذاکرات تعیین شده که رییس مجلس است. این نخستین بار در تاریخ جمهوری اسلامی است که چنین اتفاقی رخ می دهد.

او با اشاره به قرارداد 25 ساله با چین یادآور شد: در آن قرارداد، رییس مجلس متن را بررسی کرده بود، اما در نهایت رؤسای جمهور دو کشور آن را امضا کردند. اگرچه رییس جمهور، رییس شورای عالی امنیت ملی است، اما مصوبه این شورا تعیین کرده که آقای قالیباف به فرمان رهبری و به عنوان مقام بالادستیِ دولت، راهبری مذاکرات را بر عهده داشته باشد.

این فعال سیاسی اصولگرا افزود: در این ساختار جدید، وزارت امور خارجه تنها یکی از مجریان مذاکرات است و اصلِ مذاکره کننده بالاتر از دولت قرار دارد. در طرف مقابل نیز رییس جمهور و معاون اول آمریکا (دونالد ترامپ و جی دی ونس) مستقیم روبه روی جمهوری اسلامی قرار گرفته اند و همه چیز مستقیماً در کاخ سفید تعیین می شود. از زمان قرارداد الجزایر تا به امروز، هیچ وقت شاهد چنین سطحی از مذاکره نبوده ایم.

یوسفیان ملا در واکنش به انتقادها و مخالفت ها با اصل مذاکره پس از درگیری های نظامی گفت: در طول تاریخ، هیچ دعوا و منازعه ای با جنگ خاتمه نیافته است. در نهایت این مذاکره است که کار را تمام می کند. پایان هر جنگی، رودررویی در پشت میز مذاکره است؛ حال ممکن است این رودررویی مانند دادگاه نورنبرگ شکل محاکمه داشته باشد، یا مانند مذاکرات ویتنام و آمریکا در پاریس، شکلی سیاسی به خود بگیرد. ما در جنگ ایران و عراق نیز تجربه پذیرش قطعنامه و مذاکره را داریم.

او با انتقاد از تندروها گفت: هر چه زودتر مذاکرات به نتیجه برسد، بیشتر جلوی ضرر را گرفته ایم. آقایانی که فقط برای تداوم جنگ تبلیغ می کنند و با مذاکره مخالف اند، چه هدفی دارند؟ آیا ما باید تا ابد در حال جنگ باشیم؟

یوسفیان ملا در پایان تأکید کرد: در صحنه بین المللی، عمل متقابل حرف اول را می زند. وقتی طرف مقابل حاضر به مذاکره است، ما هم باید به سمت مذاکرات برویم. آقای قالیباف در حال حاضر نماینده کل حاکمیت در مذاکرات است و نیازی به دخالت مجلس در این مرحله نیست. آقایان معترض کمی آرام و صبور باشند و به تصمیمات مقاماتی که مورد تأیید رهبری قرار گرفته اند، احترام بگذارند.

منبع: فرارو