فرارو دیوید سنگر، تحلیلگر ارشد مسائل بین الملل و ستون نویس روزنامه نیویورک تایمز.

به نقل از روزنامه نیویورک تایمز، دونالد ترامپ در مصاحبه ای که بعدازظهر یکشنبه انجام شد، توافق خود با ایران را گامی برای تضمین باز ماندن دائمی تنگه هرمز بدون دریافت عوارض توصیف کرد. او هم زمان مدعی شد که با وجود مخالفت های بنیامین نتانیاهو، توانسته است اسراییل را از خطر نابودی هسته ای نجات دهد.

دونالد ترامپ در این گفت وگو هشدار داد که اگر ایران در مسیر رسیدن به توافق هسته ای با آمریکا شکست بخورد، حملات نظامی علیه تهران را از سر خواهد گرفت. به گفته دستیاران او، قرار است روند گفت وگوهای مربوط به توافق نهایی از روز جمعه در سوییس آغاز شود.

رییس جمهور آمریکا در این مصاحبه گزینه جنجالی دیگری را نیز مطرح کرد. او گفت آمریکا می تواند در برابر دریافت 20 درصد از درآمدهای منطقه، نقش نگهبان خاورمیانه را بر عهده بگیرد.

ترامپ در یک تماس تلفنی 28 دقیقه ای از کاخ سفید و سپس در یک تماس تکمیلی کوتاه، تلاش کرد تصمیم های نظامی خود علیه ایران را به عنوان نقطه عطفی در معادلات منطقه معرفی کند. او گفت حمله به ایران در اواخر فوریه و محاصره دریایی بنادر ایران، توازن خاورمیانه را به سود آمریکا تغییر داده است.

رییس جمهور آمریکا در ادامه، از رفتار شی جین پینگ، رییس جمهور چین، در جریان بحران تنگه هرمز تمجید کرد و او را کاملاً محترمانه خواند. به گفته ترامپ، چین برخلاف آنچه می توانست تنش را به مرحله ای خطرناک برساند، برای شکستن محاصره ایران هیچ نفتکشی را با اسکورت نظامی به تنگه نفرستاد و از رویارویی پرهیز کرد.

در مقابل، ترامپ لحن تندی علیه بنیامین نتانیاهو به کار برد و او را به تضعیف روند توافق متهم کرد. او گفت حملات نخست وزیر اسراییل تا آستانه خارج کردن توافق از مسیر اصلی پیش رفته بود. ترامپ درباره نتانیاهو گفت او آدم بسیار دشواری است و باید از واشنگتن بابت این توافق سپاسگزار باشد؛ چرا که به ادعای او، اگر ایران به سلاح هسته ای دست پیدا می کرد، اسراییل حتی دو ساعت نیز دوام نمی آورد .

اما بخش جنجالی تر سخنان ترامپ، ایده تبدیل آمریکا به یک نیروی پولی در خاورمیانه بود. بر اساس این نگاه، واشنگتن می تواند در صورت لزوم نقش نیروی پلیس منطقه را بر عهده بگیرد و در برابر آن، سهمی از درآمدهای خاورمیانه دریافت کند. این رویکرد، چرخشی مهم در سنت سیاست خارجی آمریکا است؛ روایتی که نقش هژمونیک و امنیتی ایالات متحده را به نوعی حفاظت اجاره ای و مبتنی بر سود مالی تقلیل می دهد.

با این حال، وقتی از ترامپ پرسیده شد آیا کشورهای خلیج فارس از جمله عربستان و امارات با چنین ترتیبی موافقت کرده اند یا نه، پاسخ روشنی نداد و تنها گفت که گفت وگو در این باره را تازه آغاز کرده است.

در حالی که متن توافق هنوز منتشر نشده است، به نظر می رسید دونالد ترامپ در حال توصیف امتیازهایی است که ایران هنوز آن ها را نداده یا تصمیم گیری درباره آن ها به مذاکرات بعدی موکول شده است.

برای نمونه، در یادداشت تفاهم، دریافت عوارض در تنگه هرمز تنها برای 60 روز تعلیق می شود تا در آینده درباره آن مذاکره شود. از آنجا که ایران پیش از جنگ هرگز عوارضی در این تنگه دریافت نمی کرد، رییس جمهور آمریکا عملاً در حال جشن گرفتن برای بازگشت به وضعیت پیش از جنگ است.

ترامپ در سه ماه گذشتهِ مذاکرات — که به رهبری استیو ویتکاف و جرد کوشنر (داماد او) انجام شد — با این واقعیت روبه رو بوده که ایرانی ها هرگز از حق خود برای غنی سازی اورانیوم چشم پوشی نمی کنند. ترامپ در این مصاحبه تلویحاً گفت که شاید به تعلیق 15 ساله غنی سازی رضایت دهد، اما تأکید کرد ایران برای همیشه به غنی سازی در سطوح پایین و غیرنظامی محدود خواهد شد. با این حال، وقتی از او پرسیده شد آیا این سقف، همان محدودیت 3.67 درصدی در توافق اوباما (برجام) است، پاسخ دقیقی نداد.

در واقع، دونالد ترامپ در دو موضوع مهم (سطح غنی سازی و محدودیت های هسته ای) از امتیازهایی سخن می گوید که هنوز نهایی نشده اند. ترامپ به خوبی می داند که توافق جدید او ناگزیر با توافق سال 2015 مقایسه خواهد شد؛ توافقی که بدون آغاز جنگ و کشته شدن انسان ها به دست آمده بود و همین مقایسه، برای ترامپ یک حساسیت سیاسی جدی ایجاد کرده است.

در همین راستا، ترامپ به اظهارات یک سناتور دموکرات که گفته بود اوباما در مذاکره با ایران دستاورد بیشتری داشت ، واکنش نشان داد و گفت دولت او از موضع قدرت مذاکره کرده، در حالی که اوباما عملاً به ایران پول پرداخت می کرد .

ترامپ بار دیگر تأکید کرد که ایران پیش از اجرای کامل تعهدات خود، نه به دارایی های مالی بلوکه شده اش دسترسی پیدا می کند و نه از کاهش تحریم ها بهره مند می شود.

رییس جمهور آمریکا با اشاره به حملات سال گذشته به تأسیسات هسته ای ایران مدعی شد: بخش زیادی از مواد هسته ای پس از حملات سنگرشکن آمریکا به نظنز، فردو و اصفهان زیر آوار باقی مانده است. او توضیح داد که واشنگتن در آینده و به تدریج، همراه با تهران در روند رقیق سازی مواد غنی شده مشارکت خواهد کرد تا سطح غنای آن ها کاهش یابد.

ترامپ در این مصاحبه ادعایی فراتر نیز مطرح کرد و گفت: آمریکا در نهایت با ایران برای بیرون آوردن، رقیق سازی و انتقال همه 12 تن سوخت هسته ای غنی شده این کشور همکاری خواهد کرد. او همچنین از ایجاد سازوکاری سخت گیرانه برای نظارت سخن گفت و مدعی شد توافق جدید امکان دسترسی تقریباً فوریِ بازرسان به تأسیسات را فراهم خواهد کرد؛ ادعایی که ایران تاکنون به طور علنی وجود آن را تأیید نکرده است.

در نهایت، ترامپ در روایت خود از این توافق مدعی شد که مسیر دیپلماسی تنها به واسطه فشار نظامی مستقیم آمریکا باز شده است و حملات واشنگتن نقش بسیار بزرگی در شکل گیری این تفاهم داشته اند.