به گزارش ورزش سه، روز چهارشنبه، حوالی ساعت ۱۹:۳۰، ترکیب تیم پرتغال برای اولین بازی جام جهانی مقابل جمهوری دموکراتیک کنگو در هیوستون اعلام خواهد شد. این لیست به دو سؤال مهم که درباره انتخاب‌های روبرتو مارتینز، سرمربی پرتغال، وجود دارد پاسخ می‌دهد. سوال اول اینکه آیا روبن دیاز، مدافع میانی منچسترسیتی، پس از یک مصدومیت نامشخص به بازی می‌رسد یا نه و سؤال دیگر مربوط به وینگرهاست: شش گزینه خوب برای دو جای خالی در ترکیب وجود دارد.

اما یک چیز تقریباً قطعی است: "کریستیانو رونالدو در ترکیب اصلی خواهد بود."
این موضوع در بعضی جنبه‌ها شگفت‌انگیز است. رونالدو در فوریه ۴۱ ساله شد. او اولین بازی ملی‌اش را در سال ۲۰۰۳ انجام داد؛ زمانی که هنوز Gmail وجود نداشت. او مسن‌ترین بازیکن غیر دروازه‌بان این جام جهانی است. منطق معمول می‌گوید باید روی نیمکت باشد و به‌عنوان بازیکن تعویضی وارد زمین شود. اما منطق معمول هرگز درباره رونالدو خیلی صدق نکرده است.

در اینجا اعداد وارد می‌شوند؛ همان حجم عظیم آماری که همیشه پشت رونالدو بوده است. او ۱۴۳ گل ملی دارد؛ ۲۳ گل بیشتر از هر بازیکن مرد دیگری در تاریخ (لیونل مسی، که دیشب مقابل الجزایر هت‌تریک کرد). از این گل‌ها، ۴۴ گل بعد از ۳۵ سالگی به ثمر رسیده است؛ حتی بیشتر از تعداد گل‌های اوزه‌بیو در کل دوران بازی ملی‌اش برای پرتغال. حتی دقیق‌تر هم می‌شود: رونالدو در دو سال گذشته ۱۵ گل برای پرتغال زده است.

بر همین اساس، می‌توان فهمید چرا مارتینز حضور او را غیرقابل مذاکره می‌داند. روبرتو مارتینز گفته بود: «کریستیانو قابل جایگزین نیست. آمار و ارقام او قابل تکرار نیست. غیرممکن است.» موضع مارتینز کاملاً روشن است. اما سؤال‌های مهم‌تری هم وجود دارد: رونالدو در سال ۲۰۲۶ چه نوع بازیکنی است؟ آیا این آمار گلزنی همه داستان را توضیح می‌دهد؟ مردم پرتغال درباره جایگاه ثابت او در ترکیب چه فکری می‌کنند؟ و در نهایت، باید از او در این جام جهانی چه انتظاری داشت؟

* رونالدو در سال ۲۰۲۶ چه بازیکنی است؟

اولین نکته درباره رونالدوی نسخه ۲۰۲۶ این است که او هنوز تعداد بسیار زیادی شوت به سمت دروازه می‌زند. نمودار شوت‌های او در فوتبال باشگاهی در بازه‌های پنج‌ساله و در سه باشگاه مختلف نشان می‌دهد که الگوی بازی‌اش تغییر زیادی نکرده است.

او در این فصل برای النصر دقایق کمتری نسبت به دوران حضورش در رئال مادرید (۲۰۱۵–۱۶) یا یوونتوس (۲۰۲۰–۲۱) بازی کرده، اما تعداد شوت در هر ۹۰ دقیقه تقریباً ثابت مانده است. البته شوت‌های از راه دور کمتر شده‌اند، اما تصویر کلی روشن است: او هنوز در یک‌سوم هجومی فقط یک هدف دارد: شوت‌زنی و گلزنی.

این روند از زمان انتقالش به عربستان در سال ۲۰۲۳ ادامه داشته است. احمد عفیفی، تحلیل‌گر شبکه ورزشی سعودی «ثمانیه»، می‌گوید: «من هیچ افت قابل توجهی از زمان آمدنش نمی‌بینم. چیزی که درباره او واقعاً تحسین‌برانگیز است، این است که میل و انگیزه‌اش همان‌قدر باقی مانده. او هیچ‌وقت دست از تلاش برنمی‌دارد، مهم نیست شرایط چیست.»

الگوی مشابهی در تیم ملی پرتغال هم دیده می‌شود. در واقع رونالدو در پیراهن پرتغال حتی بیشتر از باشگاه شوت می‌زند؛ به طور میانگین ۷.۴۴ شوت در هر ۹۰ دقیقه در مرحله مقدماتی این جام جهانی.

پدرو کونیا، معاون سردبیر سایت ورزشی پرتغالی ZeroZero، می‌گوید: «او هنوز داخل محوطه جریمه خطرناک است، هم در ضربات هوایی و هم روی زمین. سرعت اجرای حرکاتش کمتر از گذشته شده که برای یک بازیکن ۴۱ ساله کاملاً طبیعی است، اما هنوز یک مهاجم مفید است.»

* تغییر نقش رونالدو در طول زمان

مدت زیادی از روزهای ابتدایی کریستیانو رونالدو به‌عنوان وینگری چابک در اسپورتینگ لیسبون و سپس منچستریونایتد گذشته است. او در رئال مادرید کم‌کم به بازی در مرکز خط حمله روی آورد و بیش از یک دهه است که در تیم ملی پرتغال همین نقش را حفظ کرده است.

با این حال، جالب است که جای‌گیری او در فوتبال عربستان چقدر تغییر کرده است. نقشه‌های لمس توپ او نشان می‌دهد که در فصل ۲۰۱۵–۱۶ در رئال مادرید و ۲۰۲۰–۲۱ در یوونتوس، پراکندگی لمس‌ها متعادل‌تر بود. اما در النصر، تمرکز بسیار زیادی در داخل محوطه جریمه حریف دیده می‌شود و در عوض لمس‌های او در میانه زمین یا نیمه خودی به‌مراتب کمتر شده است.

می‌توان این موضوع را تا حدی به تاکتیک تیمی نسبت داد. تحت هدایت ژرژ ژسوس، النصر معمولاً با سه بازیکن خلاق پشت سر رونالدو بازی می‌کند؛ سادیو مانه، ژوائو فلیکس و کینگزلی کومان. بنابراین نیازی نیست رونالدو برای بازی‌سازی عقب‌تر بیاید اما این نقشه لمس توپ همچنین به چیزی اشاره دارد که برخی آن را کاهش مشارکت دفاعی رونالدو می‌دانند.

احمد عفیفی می‌گوید: «هر وقت گل می‌زند، همه هیجان‌زده می‌شوند و شگفت‌زده که هنوز چنین لحظات درخشانی می‌سازد. اما وقتی در کارهای دفاعی شرکت نمی‌کند، کسی خیلی به آن توجهی نمی‌کند.»

در تیم ملی پرتغال این تغییر حتی واضح‌تر است. در مرحله مقدماتی این جام جهانی، ۲۴٪ از لمس‌های رونالدو در محوطه جریمه حریف بوده؛ رقمی بسیار بالا. در ۳۷۵ دقیقه بازی، او تقریباً وارد نیمه زمین خودی هم نشده است.

این دقیقاً نشان می‌دهد که رونالدو در سال ۲۰۲۶ چگونه بازیکنی است: یک نقطه ثابت.

آمار هم همین را تأیید می‌کند؛ او نسبت به هشت یا حتی چهار سال قبل، پاس گل کمتر می‌دهد، دریبل کمتری می‌زند و نقش دفاعی بسیار کمتری دارد. او تقریباً همه زوائد بازی را کنار گذاشته (حتی کارهای سخت و فداکارانه را) تا فقط روی تنها چیزی تمرکز کند که برایش اهمیت دارد: گلزنی.

* این یک انتقاد نیست

این لزوماً یک انتقاد نیست و قطعاً شخصی هم نیست. روبرتو مارتینز تیم را طوری طراحی کرده که از توان گلزنی کریستیانو رونالدو حداکثر استفاده را ببرد. طبیعی هم هست که او دیگر مثل دوران جوانی‌اش یک بازیکن همه‌کاره و گسترده نباشد. حتی می‌توان گفت تا وقتی خواسته‌های سرمربی‌اش را برآورده می‌کند، این موضوع چندان اهمیتی ندارد.

مارتینز به The Athletic گفته است:
«حرکت بدون توپ، زمان‌بندی حرکت‌ها، تمام‌کنندگی، نحوه باز کردن فضاها و تأثیری که روی خط دفاع حریف می‌گذارد… این‌ها نقاط قوت بسیار، بسیار بزرگی هستند.»

با این حال، یک سؤال فرضی وجود دارد: بله، رونالدو هنوز گل می‌زند، اما آیا پرتغال با بازیکنی که مشارکت بیشتری در جریان بازی دارد، تیم بهتری نمی‌شود؟

در سال‌های اخیر، پرتغال اغلب بدون رونالدو هم عملکرد خوبی داشته است. مثل پیروزی ۶–۱ مقابل سوئیس در جام جهانی قبلی، یا برد ۵–۲ مقابل سوئد در ۲۰۲۴، و همچنین پیروزی ۹–۱ مقابل ارمنستان در نوامبر. در آن بازی‌ها، پرتغال فقط نمی‌برد؛ بلکه روان و هماهنگ بازی می‌کرد.

پدرو کونیا می‌گوید: «وقتی رونالدو در زمین است، همه چیز مکانیکی‌تر می‌شود؛ حرکات از قبل در تمرین طراحی شده‌اند. هر بازیکن فقط باید طبق برنامه عمل کند. اما وقتی او نیست، آزادی بیشتری وجود دارد و بازیکنان در فضاهای مختلف حرکت می‌کنند.»

با این حال، جذابیت این “پلن B” همیشه ثابت نبوده است. گونسالو راموس، جانشین رونالدو، هرچند در جام جهانی ۲۰۲۲ مقابل سوئیس هت‌تریک کرد، اما بعد از آن نتوانسته خودش را کاملاً تثبیت کند و در پاری‌سن‌ژرمن بیشتر یک بازیکن نیمکت‌نشین است.

رونالدو گاهی به خودخواهی در زمین متهم می‌شود و برخی می‌گویند «او برای ستاره بودن بازی می‌کند، نه برای بردن» اما نمی‌توان انکار کرد که هیچ‌وقت اجازه نمی‌دهد بازی از دستش خارج شود. حتی هم‌تیمی‌هایش هم هنوز تحت تأثیر ذهنیت او هستند. برناردو سیلوا گفته است: «او هنوز انرژی و جاه‌طلبی زیادی می‌آورد. حتی بعد از همه افتخاراتش، هنوز بیشتر می‌خواهد.»

با وجود همه موفقیت‌ها، رونالدو بیرون از پرتغال گاهی مورد تمسخر قرار می‌گیرد؛ به خاطر وسواسش نسبت به رکوردها، یا واکنش‌هایش وقتی اوضاع مطابق میلش پیش نمی‌رود، و همچنین به خاطر آمار ضعیفش در تورنمنت‌های بزرگ (فقط ۳ گل در یورو ۲۰۲۰، جام جهانی ۲۰۲۲ و یورو ۲۰۲۴). بعضی‌ها معتقدند او باید زودتر از سطح ملی کنار گذاشته می‌شد. 

اما در خود پرتغال، چنین دیدگاهی تقریباً وجود ندارد. بسیاری او را بهترین بازیکن تاریخ کشور می‌دانند و معتقدند باید از او استفاده شود، اما نه لزوماً همیشه ۹۰ دقیقه کامل. نظر غالب این است که باید «هوشمندانه و هدفمند» مدیریت شود تا هم برای تیم مفید باشد و هم خودش در بهترین حالت بماند.

* آینده در جام جهانی

پیش‌بینی می‌شود رونالدو در بازی‌های گروهی اول فیکس باشد، اما با توجه به فشردگی مسابقات و شرایط بدنی‌اش، احتمال دارد در ادامه تورنمنت زمان بازی‌اش مدیریت شود یا حتی بعضی بازی‌ها را از روی نیمکت شروع کند. با این حال، در حال حاضر حتی این سناریو هم در پرتغال به‌عنوان بحران جدی دیده نمی‌شود، تا زمانی که هدف اصلی، یعنی برد تیم، حفظ شود.