فردا: با نزدیک شدن به زمان امضای یادداشت تفاهم ایران و آمریکا، موج انتقادات از دونالد ترامپ در داخل آمریکا بالا گرفته است. رسانه‌های آمریکایی می‌گویند انتشار برخی روایت‌ها از مفاد این تفاهم، کاخ سفید را در موضعی شکننده قرار داده؛ به‌ویژه آنکه هنوز متن رسمی منتشر نشده و همین خلأ، فضای سیاسی واشنگتن را پر از ابهام، نگرانی و حمله‌های حزبی کرده است.

ترس از یک «توافق بد»

سی‌ان‌ان در گزارشی نوشته است که اخبار منتشرشده درباره مفاد یادداشت تفاهم، نگرانی‌ها درباره یک توافق نامطلوب برای آمریکا را افزایش داده است. به روایت این شبکه، منتشر نشدن متن رسمی باعث شده هم جمهوری‌خواهان جنگ‌طلب دچار نگرانی شوند و هم دموکرات‌ها حملات خود علیه ترامپ را تشدید کنند.

در واقع، ترامپ در موقعیتی قرار گرفته که از یک سو باید از توافق دفاع کند و از سوی دیگر، توضیح دهد جنگ پرهزینه با ایران دقیقاً چه دستاوردی برای آمریکا داشته است.

جنجال بر سر صندوق 300 میلیارد دلاری

یکی از حساس‌ترین بخش‌های روایت‌های منتشرشده، موضوع صندوق سرمایه‌گذاری 300 میلیارد دلاری برای ایران است. طبق روایت‌های ادعایی، این صندوق قرار است از سوی قدرت‌های منطقه‌ای تأمین مالی شود و آمریکا نیز آن را تضمین کند.

همین بند، جنجال بزرگی در واشنگتن ایجاد کرده است. مقامات آمریکایی مجبور شده‌اند بارها تأکید کنند که هیچ پول نقد آمریکایی به ایران داده نمی‌شود و هرگونه منفعت اقتصادی برای تهران، منوط به اجرای تعهدات ایران خواهد بود.

اما منتقدان ترامپ می‌گویند او سال‌ها باراک اوباما را به دلیل آزادسازی پول‌های ایران متهم می‌کرد و حالا خودش درگیر توافقی شده که هم بحث صندوق سرمایه‌گذاری برای ایران در آن مطرح است و هم موضوع آزادسازی تدریجی دارایی‌های بلوکه‌شده تهران.

اتهام ریاکاری علیه ترامپ

همین مسئله باعث شده برخی منتقدان، ترامپ را به ریاکاری سیاسی متهم کنند. از نگاه آنان، رییس‌جمهوری که توافق‌های قبلی با ایران را «بدترین توافق» می‌خواند و هرگونه امتیاز اقتصادی به تهران را نشانه ضعف می‌دانست، حالا خود در آستانه امضای متنی قرار گرفته که می‌تواند منابع مالی قابل توجهی را در مسیر ایران فعال کند.

ترامپ تلاش کرده از توافق دفاع کند و حتی گفته آماده است متن را با صدای بلند بخواند؛ اما همین تأکید نشان می‌دهد فشار سیاسی روی کاخ سفید جدی است.

جنگ چه دستاوردی داشت؟

محور مهم‌تر انتقادات، سؤال درباره نتیجه جنگ است. ترامپ با شعار پایان دادن به جنگ‌ها به کاخ سفید بازگشت، اما حالا متهم است که جنگی پرهزینه را علیه ایران آغاز کرده و در نهایت برای پایان دادن به آن، ناچار به تفاهم شده است.

دموکرات‌ها از همین نقطه فشار را افزایش داده‌اند. چاک شومر، رهبر اقلیت سنا، گفته مردم آمریکا سزاوار شفافیت کامل هستند و باید بدانند از «جنگ ترامپ» چه چیزی به دست آمده است.

این پرسش اکنون در واشنگتن جدی‌تر شده است: اگر نتیجه جنگ، بازگشت به مذاکره، باز شدن تنگه هرمز و امضای یک تفاهم موقت باشد، پس هزینه‌های سیاسی، نظامی و اقتصادی این درگیری چه توجیهی داشت؟

پنهان ماندن متن؛ نشانه نگرانی کاخ سفید؟

منتقدان آمریکایی همچنین می‌گویند تأخیر در انتشار متن تفاهم می‌تواند نشانه نگرانی دولت ترامپ از واکنش‌ها باشد. برخی چهره‌های دیپلماتیک سابق آمریکا معتقدند اگر مفاد متن برای کاخ سفید کاملاً قابل دفاع بود، دلیلی برای پنهان ماندن آن وجود نداشت.

در مقابل، مقام‌های دولت ترامپ این تأخیر را به پیچیدگی‌های فنی و دیپلماتیک نسبت داده‌اند و می‌گویند هرگونه امتیاز اقتصادی به ایران مشروط به تعهدات تهران خواهد بود.

ترامپ اکنون در موقعیتی گرفتار شده که از چند طرف تحت فشار است: جنگ‌طلبان نگرانند که توافق، امتیازهای زیادی به ایران داده باشد؛ دموکرات‌ها می‌پرسند جنگ چه دستاوردی داشت؛ و رسانه‌ها از موضع شکننده کاخ سفید سخن می‌گویند.

اگرچه مفاد منتشرشده از تفاهم‌نامه هنوز از سوی مراجع رسمی غیردقیق توصیف شده، اما همین روایت‌ها کافی بوده تا یک پرسش بزرگ در واشنگتن شکل بگیرد: ترامپی که با شعار فشار و پیروزی وارد جنگ شد، چرا حالا برای پایان دادن به آن و باز کردن تنگه هرمز، ناچار به تفاهم با ایران شده است؟