بیش از سه ماه پس از آغاز درگیری میان ایران و ائتلاف آمریکا و اسراییل، تهران و واشنگتن بر سر چارچوبی برای کاهش تنش ها و پایان دادن به خصومت ها به توافق رسیده اند.

به نقل از بی بی سی جهانی، کارشناسان معتقدند بازگشت شرایط تردد و تجارت انرژی در تنگه هرمز به وضعیت پیش از جنگ زمان بر خواهد بود. محدودیت های ایجادشده در این آبراه راهبردی طی ماه های گذشته، زنجیره تأمین انرژی را با اختلال مواجه کرد و به افزایش قیمت نفت در بازارهای جهانی انجامید.

دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، پس از اعلام توافق از بازگشایی تنگه هرمز برای کشتیرانی تجاری خبر داد. او گفت: کشتی های حامل نفت بار دیگر در حال عبور از این آبراه هستند. داده های ردیابی کشتی ها نشان می دهد حجم تردد همچنان فاصله زیادی با شرایط عادی دارد.

بر اساس داده های وب سایت MarineTraffic، از زمان اعلام توافق تنها تعداد محدودی کشتی از این مسیر عبور کرده اند. در مقابل، صدها کشتی همچنان در خلیج فارس متوقف مانده اند.

نیل شیرینگ، اقتصاددان ارشد مؤسسه Capital Economics، معتقد است هنوز مشخص نیست توافق اخیر به صلحی پایدار منجر خواهد شد یا صرفا یک آتش بس شکننده است.

به گفته او: حتی در صورت تأمین امنیت مسیر، بازگشت صادرات نفت به سطح پیش از جنگ زمان می برد. بسیاری از کشتی ها در موقعیت های نامناسب قرار دارند و تأسیسات تولید و پالایش نیز باید به ظرفیت کامل بازگردند.

شرکت های بزرگ کشتیرانی نیز با احتیاط تحولات اخیر را دنبال می کنند. شرکت دانمارکی مرسک اعلام کرده هنوز برای ارزیابی تأثیر توافق بر عملیات خود زود است.

در مقابل، شرکت آلمانی هاپاگ-لوید امیدوار است پس از پاکسازی مسیرهای دریایی، کشتی های متوقف شده خود را از منطقه خارج کند.

بازار نفت نیز به اخبار توافق واکنش نشان داده است. قیمت نفت خام برنت که در اوج درگیری ها به حدود 120 دلار در هر بشکه رسیده بود، پس از انتشار خبر توافق به حدود 83 دلار کاهش یافت.

فلورانس اشمیت، استراتژیست ارشد انرژی در بانک رابوبانک، می گوید: بازار همچنان با عدم قطعیت روبه رو است. به اعتقاد او، تا زمان امضای نهایی توافق، نوسانات قیمت ادامه خواهد داشت.

وی تأکید کرد: هنوز مشخص نیست توافق فعلی تا چه اندازه پایدار خواهد بود و پس از پایان دوره اولیه اجرای آن چه تحولاتی رخ خواهد داد.

به گفته این کارشناس، اگر آتش بس تثبیت شود و تردد نفتکش ها به طور کامل به تنگه هرمز بازگردد، بازار انرژی می تواند تا پایان سال به شرایط عادی نزدیک شود. با این حال، عوامل ژئوپلیتیکی همچنان یکی از مهم ترین متغیرهای تعیین کننده قیمت نفت خواهند بود.

کارشناسان معتقدند توافق ایران و آمریکا می تواند به کاهش فشار بر بازار مواد غذایی کمک کند؛ زیرا با عادی شدن عرضه کودهای شیمیایی، هزینه تولید محصولات کشاورزی نیز کاهش خواهد یافت.

تحلیلگران می گویند: آتش بس فشار بر بازار کود و انرژی را کاهش می دهد، اما بازگشت کامل بازارها به شرایط عادی زمان بر خواهد بود. به گفته آنها، اختلال در تردد از تنگه هرمز و آسیب به زیرساخت های انرژی همچنان بر زنجیره تأمین جهانی اثرگذار است.

بازار سوخت نیز به این تحولات واکنش نشان داده و قیمت سوخت جت نسبت به اوج بحران کاهش یافته است. کارشناسان همچنین معتقدند کاهش تنش ها می تواند از فشارهای تورمی بکاهد و به بهبود شرایط اقتصادی در کشورهای مختلف کمک کند.