هر بار که خشکسالی تشدید می شود، بارندگی ها کاهش می یابد یا رخدادهای جوی غیرمنتظره ای به وقوع می پیوندد، شایعاتی درباره دستکاری آب وهوا و نقش برخی تجهیزات هواشناسی در ایجاد یا جلوگیری از بارش ها در فضای مجازی مطرح می شود. در این میان، رادارهای هواشناسی بیش از هر ابزار دیگری در کانون این گمانه زنی ها قرار دارند؛ تجهیزاتی که برج های بزرگ آنها در نقاط مختلف کشور قابل مشاهده است و همین موضوع گاه زمینه ساز برداشت های نادرست درباره عملکرد آنها می شود.

به گزارش ایسنا، رادارهای هواشناسی در واقع از مهمترین ابزارهای پایش جو به شمار می روند و وظیفه اصلی آنها ارسال و دریافت امواج الکترومغناطیسی برای شناسایی موقعیت، شدت و حرکت ابرها، بارش ها و سامانه های جوی است. این سامانه ها با اندازه گیری بازتاب امواج از ذرات موجود در جو، اطلاعات ارزشمندی درباره باران، برف، تگرگ، طوفان و حتی گرد و غبار در اختیار هواشناسان قرار می دهند و در کنار داده های ماهواره ای و مدل های عددی، نقش کلیدی در پیش بینی وضعیت هوا ایفا می کنند.

با وجود پیشرفت فناوری های هواشناسی، تاکنون هیچ شواهد علمی معتبری مبنی بر توانایی رادارهای هواشناسی در ایجاد ابر، افزایش یا کاهش بارش و تغییر الگوهای اقلیمی ارائه نشده است. هرچند فناوری هایی مانند بارورسازی ابرها در برخی کشورها برای افزایش احتمال بارش مورد استفاده قرار گرفته اند، اما این فناوری نیز تنها در شرایط خاص جوی قابل اجرا است و با عملکرد رادارهای هواشناسی تفاوت ماهوی دارد. به بیان دیگر، رادارها ابزار مشاهده و اندازه گیری هستند، نه ابزار کنترل و تغییر سامانه های جوی.

در چنین شرایطی، بررسی علمی ادعاهای مطرح شده درباره نقش رادارها در تغییر آب وهوا موضوعی است که ایسنا در گفت وگو با دکتر حسین اردکانی، از پیشکسوتان و چهره های شناخته شده هواشناسی کشور به آن پرداخته است.

دکتر حسین اردکانی، پدر علم هواشناسی کشور، به شایعات مطرح شده در فضای مجازی درباره نقش رادارهای هواشناسی در ایجاد، هدایت یا جلوگیری از بارش ابرها واکنش نشان داد و گفت: این ادعاها از نظر علمی هیچ پایه و اساسی ندارند و به هیچ وجه قابل تأیید نیستند.

وی افزود: رادارهای هواشناسی صرفاً نقش آشکارساز یا پایشگر را بر عهده دارند. این سامانه ها برای شناسایی وضعیت جوی، رصد ابرها، تعیین مسیر حرکت آنها و بررسی روند توسعه سامانه های بارشی به کار گرفته می شوند و هیچ توانایی برای ایجاد ابر، افزایش بارش یا جلوگیری از بارندگی ندارند.

اردکانی با اشاره به سابقه چند دهه ای استفاده از فناوری رادار در علم هواشناسی، اظهار کرد: بیش از 60 تا 70 سال است که از رادارهای هواشناسی در جهان استفاده می شود و عملکرد آنها کاملاً مشخص است. این تجهیزات با استفاده از طول موج های مختلف، وضعیت ابرها و پدیده های جوی را آشکارسازی می کنند و اطلاعات لازم را در اختیار کارشناسان هواشناسی قرار می دهند.

وی ادامه داد: امروزه اطلاعات رادارهای هواشناسی با داده های ماهواره ای تطبیق داده می شود و این دو ابزار در کنار یکدیگر تصویر دقیقی از وضعیت بارش ها و سامانه های جوی ارائه می کنند. به همین دلیل رادارها نقش بسیار مهمی در افزایش دقت پیش بینی های هواشناسی دارند.

این پیشکسوت علم هواشناسی کشور با رد ادعاهای مطرح شده درباره تأثیر رادارها بر بارش ها، تاکید کرد: رادار تنها یک ابزار اطلاع رسانی و آشکارسازی است و نمی تواند موجب بارش شود یا از وقوع آن جلوگیری کند. از نظر علمی چنین موضوعی امکان پذیر نیست و این گونه ادعاها باید به طور جدی رد شوند.

وی خاطرنشان کرد: متأسفانه گاهی شایعاتی در این زمینه مطرح می شود، اما واقعیت آن است که با فناوری رادار نمی توان در فرآیندهای طبیعی جو به گونه ای که برخی ادعا می کنند، دخالت کرد.