ساسان باقرپناه در یادداشتی در روزنامه اعتماد نوشت: توافق ها به خودی خود نه معجزه می کنند و نه مشکلات اقتصادی را یک شبه از میان می برند. همان گونه که تحریم ها تنها عامل مشکلات اقتصاد ایران نبوده اند، کاهش تحریم ها یا دستیابی به یک توافق احتمالی نیز به تنهایی ضامن رشد و توسعه نخواهد بود. آنچه اهمیت دارد نحوه استفاده از فرصت های جدید و میزان آمادگی اقتصاد برای ورود به یک فضای رقابتی تر است. در صورت کاهش محدودیت های تجاری و مالی، اقتصاد ایران از شرایطی که سال ها تحت تاثیر محدودیت ها و هزینه های اضافی قرار داشته، وارد مرحله ای متفاوت خواهد شد.

در سال های گذشته بسیاری از فعالان اقتصادی ناچار بوده اند با دشواری های انتقال پول، محدودیت های تجاری و مسیرهای پرهزینه حمل ونقل فعالیت کنند. در چنین فضایی، بخشی از سودآوری نه از محل بهره وری و نوآوری، بلکه از توانایی عبور از همین موانع حاصل شده است. در این میان، گروه هایی شکل گرفته اند که منافع آنها به تداوم محدودیت ها، انحصارها و گلوگاه های اقتصادی وابسته است؛ همان چیزی که در ادبیات اقتصاد سیاسی از آن با عنوان ذی نفعان وضع موجود یاد می شود.

هر چه دسترسی به منابع، مجوزها و مسیرهای خاص محدودتر باشد، ارزش این دسترسی ها نیز بیشتر خواهد شد. اما در صورت شکل گیری توافق و کاهش محدودیت ها، معیار موفقیت تغییر می کند. در اقتصاد رقابتی، مزیت اصلی نه عبور از موانع، بلکه بهره وری، کیفیت، فناوری، سرمایه انسانی و توان خلق ارزش است. بنگاه هایی موفق خواهند بود که بتوانند محصول و خدمات بهتر، هزینه کمتر و مدیریت کارآمدتری ارایه دهند. به همین دلیل، اقتصاد پساتوافق بیش از آنکه یک فرصت سیاسی باشد، یک آزمون اقتصادی است.

آزمونی که نشان خواهد داد آیا اقتصاد ایران آماده رقابت واقعی است یا همچنان بر پایه رانت، انحصار و امتیازات ویژه حرکت خواهد کرد. تجربه گذشته نشان داده است که رفع محدودیت های خارجی به تنهایی کافی نیست. اگر موانع رقابت، فرآیندهای غیرشفاف و امتیازات انحصاری باقی بمانند ... فرصت های جدید نیز نمی توانند به رشد پایدار اقتصادی منجر شوند. در مقابل تولیدکنندگان، صادرکنندگان و فعالان اقتصادی واقعی که سال ها هزینه محدودیت ها را پرداخت کرده اند، انتظار دارند با کاهش موانع، فضای رقابتی عادلانه تری در اختیار آنها قرار بگیرد.

پرسش اصلی این است که برندگان اقتصاد پساتوافق چه کسانی خواهند بود؛ صاحبان امتیازات خاص یا بنگاه هایی که بر پایه تخصص، سرمایه گذاری، دانش فنی و مدیریت حرفه ای فعالیت می کنند؟ پاسخ به این سوال آینده اقتصاد ایران را مشخص خواهد کرد. اگر کاهش محدودیت های خارجی با اصلاحات داخلی، افزایش شفافیت، کاهش انحصارها، بهبود فضای کسب وکار و تسهیل سرمایه گذاری همراه شود، می تواند آغاز فصل تازه ای برای اقتصاد کشور باشد.

در نهایت، مساله اصلی صرفا وقوع یا عدم وقوع توافق نیست، بلکه میزان آمادگی ما برای بهره برداری از فرصت های احتمالی است. توافق می تواند بخشی از موانع را کاهش دهد، اما توسعه اقتصادی محصول رقابت، بهره وری، شفافیت و میدان دادن به فعالان اقتصادی واقعی است. فرصت پس از توافق، بیش از هر چیز یک انتخاب است؛ انتخاب میان تکرار گذشته یا آغاز رقابت.