طبق آمارهای رسمی در سال گذشته، از مجموع تولید خودروهای سواری کشور، حدود 62 درصد به برندهای ایرانی، 20 درصد به برندهای چینی و 18 درصد به برندهای فرانسوی اختصاص داشته است.

به عبارت دیگر، سهم برندهای فرانسوی در تولید خودروی کشور تنها 2 واحد درصد کمتر از سهم برندهای چینی است؛ آن هم در شرایطی که پژو و رنو سال هاست به صورت رسمی از ایران خارج شده اند.

به گزارش دنیای اقتصاد، این آمار در نگاه نخست شاید متناقض به نظر برسد. چگونه ممکن است خودروسازانی که بیش از یک دهه است فعالیت مستقیمی در ایران ندارند، همچنان نزدیک به یک پنجم تولید خودروی کشور را به خود اختصاص دهند؟

تا پیش از بازگشت تحریم های آمریکا در سال 1397، بسیاری از کارشناسان معتقد بودند همکاری دوباره با پژو و رنو می تواند مسیر نوسازی صنعت خودروی ایران را هموار کند. اما با خروج آمریکا از برجام و بازگشت تحریم ها، پژو و رنو نیز همانند بسیاری از شرکت های اروپایی بازار ایران را ترک کردند.

با این حال خروج آنها به معنای حذف کامل فرانسه از صنعت خودروی کشور نیست. تفاوت اصلی فرانسوی ها با بسیاری از شرکای خارجی دیگر در این بود که آنها طی چند دهه حضور در ایران، تنها خودرو نفروخته بودند،

بلکه پلتفرم، دانش فنی، شبکه قطعه سازی و زیرساخت تولید نیز از خود بر جای گذاشته بودند. به همین دلیل بخش قابل توجهی از خودروهایی که امروز در کشور تولید می شوند، همچنان ریشه فرانسوی دارند.

نگاهی به محصولات فعلی ایران خودرو این موضوع را به خوبی نشان می دهد. خانواده پژو 207، انواع محصولات مبتنی بر پلتفرم پژو و حتی خودروهایی که امروز با برند ایرانی عرضه می شوند، همچنان بر پایه زیرساخت هایی تولید می شوند که منشأ آنها به همکاری با پژو بازمی گردد.

در واقع آنچه امروز به عنوان سهم 18 درصدی فرانسه در تولید خودروی ایران مشاهده می شود، نه نتیجه سرمایه گذاری جدید یا حضور مستقیم خودروسازان فرانسوی، بلکه حاصل میراث صنعتی و فنی است که طی چند دهه همکاری شکل گرفته است.

بسیاری از قطعه سازان و تامین کنندگان ایرانی در طول سال های همکاری با پژو شکل گرفتند و رشد کردند. حتی پس از خروج این شرکت، خطوط تولید متوقف نشد و خودروسازان ایرانی توانستند بر پایه همان زیرساخت ها به تولید ادامه دهند.

در نقطه مقابل، حضور چینی ها در صنعت خودروی ایران ماهیتی متفاوت دارد. رشد سهم چین در تولید خودروی کشور عمدتا به یک دهه اخیر بازمی گردد؛ دوره ای که همزمان با تشدید تحریم ها و خروج شرکای اروپایی، خودروسازان چینی به مهم ترین گزینه همکاری برای شرکت های ایرانی تبدیل شدند.

امروز بخش بزرگی از تولید خودروسازان خصوصی بر پایه محصولات چینی انجام می شود، اما بخش عمده خودروهای چینی در قالب مونتاژ CKD تولید می شوند. هرچند این مدل همکاری توانسته بخشی از نیاز بازار را تامین کند، اما هنوز به انتقال گسترده فناوری یا توسعه پلتفرم های مشترک منجر نشده است.

به همین دلیل برخی کارشناسان معتقدند اگر روزی همکاری خودروسازان چینی با ایران متوقف شود، بخش بزرگی از سهم فعلی آنها نیز از بین خواهد رفت؛ زیرا برخلاف فرانسوی ها، هنوز زیرساخت فنی عمیقی از این همکاری ها در کشور شکل نگرفته است.

چینی ها امروز سهم بیشتری از بازار دارند، اما هنوز مشخص نیست که آیا خواهند توانست همان اثری را بر صنعت خودروی ایران بگذارند که فرانسوی ها طی پنج دهه گذشته بر جای گذاشتند یا خیر.