با آغاز جنگ علیه ایران و تهدید به بسته شدن تنگه هرمز، بسیاری از تحلیلگران از احتمال جهش قیمت نفت به 200دلار در هر بشکه سخن گفتند؛ اما این سناریو محقق نشد. برخلاف برآوردهای اولیه، صادرات نفت خلیج فارس هرگز به طور کامل متوقف نشد و تولیدکنندگان منطقه با استفاده از مسیرهای جایگزین و خاموش نگه داشتن رادارنفتکش ها، بخشی از عرضه را حفظ کردند.

به گزارش دنیای اقتصاد، همزمان، افزایش صادرات نفت آمریکا، آزادسازی حدود 400 میلیون بشکه از ذخایر راهبردی، ادامه صادرات نفت روسیه، ورود بخشی از نفت ذخیره شده در نفتکش ها به بازار و کاهش رشد تقاضای چین شدت شوک عرضه را کاهش دادند.

در نتیجه، کسری واقعی بازار بسیار کمتر از پیش بینی های اولیه بود و قیمت نفت پس از صعود به حدود 120دلار، از اوج خود فاصله گرفت و تا 87دلار هم سقوط کرد.

این پرسش اکنون بیش از هر زمان دیگری مطرح است که چه سپرهایی مانع تحقق یکی از بدبینانه ترین پیش بینی های تاریخ بازار نفت شدند؟

سپر اول؛ عدم توقف نفتکش ها: مهم ترین فرض اشتباه بازار در روزهای ابتدایی بحران این بود که بخش عمده صادرات نفت خلیج فارس متوقف خواهد شد. اما شواهد بعدی نشان داد جریان صادرات هرگز به طور کامل قطع نشده است. داده های شرکت های ردیابی کشتی از جمله کپلر و ورتکسا نشان می دهد که از ابتدای آوریل تا دهم ژوئن حدود 136 میلیون بشکه (روزانه 3میلیون و 400هزار بشکه در روز) نفت خام غیرایرانی از مسیر هرمز و دریای عمان راهی بازارهای جهانی شده است.

سپر دوم؛ مسیرهای جایگزین: تولیدکنندگان خلیج فارس به سرعت خود را با شرایط جدید تطبیق دادند. عراق، کویت و امارات بخشی از صادرات خود را از طریق نفتکش هایی با سامانه های ردیابی غیرفعال ادامه دادند و عربستان سعودی نیز حجم قابل توجهی از نفت خود را از طریق بندر ینبع در ساحل دریای سرخ صادر کرد.

سپر سوم؛ بزرگنمایی برآوردهای اولیه: درحالی که برخی برآوردهای اولیه از حذف بیش از 14 میلیون بشکه در روز از بازار حکایت داشت، محاسبات بعدی تصویر متفاوتی ارائه داد. بررسی های شرکت های بزرگ تجاری نشان می دهد میزان واقعی افت عرضه احتمالا بین 5 تا 6 میلیون بشکه در روز بوده است. این فاصله قابل توجه میان پیش بینی های اولیه و واقعیت بازار، بخش مهمی از فشار روانی بر قیمت ها را کاهش داد.

سپر چهارم؛ افزایش صادرات آمریکا: همزمان با اختلال در خاورمیانه، تولیدکنندگان آمریکایی صادرات خود را افزایش دادند. ایالات متحده که در سال های اخیر به یکی از بازیگران اصلی بازار نفت تبدیل شده، بخشی از کمبود ایجادشده را جبران کرد. ورود بشکه های بیشتر نفت آمریکا به بازار جهانی نقش مهمی در جلوگیری از تشدید بحران ایفا کرد.

سپر پنجم؛ آزادسازی ذخایر راهبردی: کشورهای مصرف کننده نیز دست روی دست نگذاشتند. حدود 400 میلیون بشکه نفت از ذخایر اضطراری و راهبردی جهان وارد بازار شد. این اقدام که یکی از بزرگ ترین آزادسازی های ذخایر استراتژیک در تاریخ صنعت نفت محسوب می شود، به عنوان یک ضربه گیر موثر عمل کرد و از شکل گیری موج خرید هیجانی جلوگیری کرد.

سپر ششم؛ کاهش رشد تقاضای چین: در سمت تقاضا نیز شرایط به نفع بازار تغییر کرد. واردات نفت چین و فعالیت پالایشگاه های این کشور کمتر از انتظارات رشد کرد و بخشی از فشار ناشی از کاهش عرضه را خنثی ساخت. بسیاری از معامله گران معتقدند افت تقاضای چین یکی از عوامل کلیدی در جلوگیری از جهش شدید قیمت ها بوده است.

سپر هفتم؛ نفت روی آب روسیه: عامل دیگری که کمتر مورد توجه قرار گرفت، ادامه صادرات نفت روسیه و ورود تدریجی نفت ذخیره شده روی نفتکش ها و مخازن شناور روی آب به بازار بود. بخشی از محموله های روسی و حتی نفت ذخیره شده در آب های بین المللی توانست به بازارهای مصرف برسد و از شدت نگرانی ها درباره کمبود عرضه بکاهد.