حمید روشنایی در یادداشتی در روزنامه اعتماد نوشت: اگرچه آتش بس به مفهوم توقف جنگ و فروکش کردن حملات دو کشور به یکدیگر است اما در جنگ ایران با ایالات متحده امریکا و رژیم صهیونیستی، آتش بس شکل دیگری به خود گرفته به این معنا که از نه جنگ و نه صلح ، به هم جنگ و هم صلح رسیده است و در حینی که گفت وگو های غیرمستقیم ادامه دارد، بمباران و نبرد هوایی و دریایی هم در حال انجام هست .

چرا شرایط آتش بس دو کشور به این مرحله از پیچیدگی رسیده است؟ واقعیت این است که عمق اختلافات بین دو کشور و نحوه عملکرد ترامپ به شکلی هست که همه ارکان روابط را در بر می گیرد. آتش بس نیز از پیچیدگی های خاص خودش برخوردار شده است.

1- بی اعتمادی عمیق: بزرگ ترین مشکل در مذاکرات بین ایران و امریکا، بی اعتمادی است، زیرا حداقل در 2 مورد اخیر هنگام مذاکره، واشنگتن زیر میز زده و همه دستاوردها را از بین برده است. علاوه بر تاریخی از اتفاقاتی که موجب بی اعتمادی دوطرف گردیده، رفتار و گفتار ترامپ خود دلیل متقنی بر سوءظن است.

2- درک ترامپ از آتش بس: رییس جمهور امریکا در تعریف از آتش بس گفته است: آتش بس یعنی زمانی که با شدتِ ملایم تری شلیک می کنید! این درجه از فهم یک موضوع مهم، در قاموس هیچ دایره المعارفی نمی گنجد.

3- خواست ترامپ از صلح: رییس جمهور امریکا پس از آنکه نتوانست خواسته هایش را با جنگ به دست آورد، به این نتیجه رسید که از طریق فشار سیاسی و دیپلماتیک حاصل نماید. او صلح را به معنای کسب خواسته هایش از طریق فشار می داند.

4- مذاکره با بمب: شیوه دیپلماسی با قایق های توپدار مربوط به قرن های گذشته است اما آقای هگست، وزیر جنگ امریکا فکر می کند هنوز می تواند از آن استفاده نماید. وی بمباران را وسیله ای برای کمک به دیپلماسی دانسته است.

5- رژیم اسراییل: اگرچه موانع مهمی برای جلوگیری از حل و فصل بین ایران و امریکا هنگام آتش بس وجود دارد اما مهم ترین مانع در راه توافق، رژیم صهیونیستی است. این رژیم که خواهان ادامه جنگ می باشد، با به کارگیری ترفندهای مختلف تلاش می کند از هرگونه دستاورد مثبتی برای پایان یافتن جنگ، ممانعت نماید. باتوجه به اینکه به نظر می رسد نتانیاهو ابزاری برای فشار به ترامپ دارد و قرار است هر پیشرفتی در مذاکرات، با او تنظیم شود، کسب توافق بسیار سخت گردیده است.

6- شرایط لبنان: باتوجه به اینکه یکی از شروط ایران برای هرگونه آتش بس، تسری آن به همه منطقه به خصوص لبنان می باشد، رژیم صهیونیستی نیز تمام تلاش خود را می کند که یا لبنان را از این توافق مجزا نموده یا با ناامن کردن و ادامه جنگ در لبنان، هرگونه توافق را تخریب نماید.

7- درز اطلاعات توسط ترامپ: یکی از ویژگی های رییس جمهور امریکا، بازی با اطلاعات محرمانه در رسانه هاست. او که فکر می کند با لو دادن اطلاعات می تواند در سرتیتر رسانه ها باقی بماند، گاهی روند و نتایج یک مذاکره را تخریب کرده و موجب مشکلات برای مذاکره کنندگان می گردد. او خواسته های خود را به نام دستاورد آتش بس و مذاکره منتشر می کند و همین موجب برخی شکست ها در زمان مذاکره می شود.

8- ارجحیت موضوعات: اهمیت موضوعات مورد مذاکره برای تهران و واشنگتن متفاوت است. ایران خواهان پایان محاصره دریایی، بازگرداندن اموال بلوکه شده، به رسمیت شناختن مدیریت ایران بر تنگه هرمز و... می باشد و امریکا نیز به دنبال به صفر رساندن غنی سازی ایران، بازگشایی تنگه هرمز، تخلیه مواد هسته ای غنی شده به میزان 60درصد و... است. این تفاوت ارجحیت خواسته ها، اگرچه طبیعی است اما موجب فاصله زیاد بین داده ها و خروجی های مذاکرات می گردد.

9- مقاومت بر خواسته ها: هر دوطرف مذاکره کنندگان ایرانی و امریکایی بر انجام خواسته های خود تاکید و مقاومت دارند و این برگرفته شده از شرایط داخلی و بین المللی آنهاست. در طرف ایرانی، مردمی که مشکلات جنگ و حضور در خیابان را تجریه کرده اند، حاضر نیستند از دستاوردهای شان عقب نشینی کنند و در طرف امریکایی نیز، ترامپ با سرزنش و فشار احزاب و گروه ها و حتی دوستان خارجی اش مواجه است که او را به دلیل شروع جنگی بی حاصل مورد شماتت قرار می دهند، بنابراین به دست آوردن حداکثر خواسته ها، برای دو طرف اهمیت بالایی دارد.

دلیل پیچیدگی مذاکرات ایران و امریکا در هر زمان این است که دوطرف فقط درباره توقف درگیری ها صحبت نمی کنند، بلکه آنها باید مجموعه ای از مسائل امنیتی، هسته ای، اقتصادی و منطقه ای را مورد گفت وگو قرار دهند و یافتن راه حلی برای 47 سال اختلاف و کشاکش، نمی تواند در یک زمان کوتاه صورت پذیرد.