گزارش های تازه از محافل دیپلماتیک نشان می دهد یادداشت تفاهم احتمالی میان آمریکا و ایران، با 14 بند کلیدی می تواند به یکی از مهم ترین تحولات سیاسی و امنیتی خاورمیانه در ماه های اخیر تبدیل شود. این توافق احتمالی طیف وسیعی از مسائل را در بر می گیرد؛ از تنگه هرمز گرفته تا پرونده هسته ای ایران و از آتش بس در لبنان تا معادلات داخلی اسراییل.

به گزارش فرارو، بر اساس اطلاعاتی که مقام های آمریکایی و منابع دیپلماتیک در اختیار وب سایت اکسیوس قرار داده اند، این یادداشت تفاهم شامل مجموعه ای از تعهدات مرحله ای است. در صدر این بندها، بازگشایی تنگه هرمز برای عبور و مرور کشتی ها بدون دریافت عوارض عبور قرار دارد؛ بندی که از منظر امنیت انرژی و تجارت جهانی حیاتی است. در مقابل، قرار است واشنگتن نیز کاهش تدریجی تحریم ها علیه تهران را آغاز کند، اما این روند کاملاً مشروط و وابسته به میزان پایبندی طرفین به مفاد توافق خواهد بود.

یکی دیگر از محورهای مهم این تفاهم، آتش بسی 60 روزه است که لبنان را نیز شامل می شود. قرار است در این دوره دو ماهه، مسیر جدیدی برای گفت وگو درباره برنامه هسته ای ایران باز شود تا زمینه ساز توافقی مفصل تر در آینده باشد. منابع آگاه می گویند در متن این توافق، چارچوبی اولیه برای نحوه رسیدگی به ذخایر اورانیوم غنی شده ایران پیش بینی شده، اما بررسی دقیقِ جزییات برنامه هسته ای به مذاکرات بعدی موکول شده است.

هم زمان با افزایش گمانه زنی ها درباره توقف درگیری ها، منابع اسراییلی نسبت به روایت دونالد ترامپ از نزدیک بودن توافق ابراز تردید کرده اند. در تل آویو این باور وجود دارد که میان حرف های رییس جمهور آمریکا و واقعیت های دیپلماتیک، شکاف عمیقی وجود دارد.

وب سایت عبری واللا گزارش داده که مقام های ایرانی برخلاف تصویر خوش بینانه ترامپ، هنوز توافق را نهایی نمی دانند. تهران می گوید هرچند بیشتر بندها پیش تر تنظیم شده بود، اما آمریکا در لحظات آخر خواسته های تازه ای را به متن اضافه کرده است. مقامات ایران تأکید دارند که ساختار تصمیم گیری در تهران همچنان در حال بررسی بندهاست و اظهارات ترامپ درباره زمان و مکان امضای توافق، صرفاً گمانه زنی رسانه ای است.

با این وجود، ایران اصل پیشرفت در مذاکرات را رد نکرده است. اختلاف اصلی بر سر فضاسازی ترامپ است؛ او طوری وانمود می کند که گویی همه چیز تمام شده و امضای توافق تنها یک تشریفات ساده است. منابع اسراییلی معتقدند ترامپ در حال بازاریابی سیاسی است تا نشان دهد یک جبهه گسترده منطقه ای شکل گرفته است. او مدام از عباراتی مثل به زودی یا شاید تا پایان هفته استفاده می کند، اما از ارائه یک جدول زمانی دقیق طفره می رود، تا اگر توافق شکست خورد، مسئولیت آن را بر گردن نگیرد. با این حال، شکاف میان سطح اطمینان ترامپ و روایت محتاطانه تهران همچنان آشکار است.

در میان این کشمکش های دیپلماتیک، جزیره خارک بار دیگر به نقطه جوش تنش ها تبدیل شده است. این جزیره کوچک در خلیج فارس که تنها حدود 15 مایل با ساحل ایران فاصله دارد، به دلیل جایگاه حیاتی اش در صادرات نفت، اکنون در قلب تهدیدهای فزاینده ترامپ قرار گرفته است. به گزارش اکسیوس ، دولت آمریکا خارک را هدفی راهبردی می داند و معتقد است حمله به زیرساخت های آن یا تلاش برای کنترل جزیره، می تواند درآمدهای نفتی ایران را فلج کند.

ترامپ روز پنجشنبه در شبکه تروث سوشال با لحنی تهدیدآمیز نوشت که آمریکا در زمانی نه چندان دور جزیره خارک و دیگر زیرساخت های نفتی ایران را تصرف خواهد کرد. اهمیت خارک در این است که حدود 90 درصد صادرات نفت خام ایران از این پایانه انجام می شود. هرگونه اختلال در فعالیت این جزیره، اقتصاد وابسته به نفت ایران را با چالشی جدی مواجه خواهد کرد.

از سوی دیگر، پرونده خارک فقط به ایران محدود نمی شود. تنش در منطقه به افزایش قیمت انرژی در جهان دامن زده و فشار سیاسی بر ترامپ را در آستانه انتخابات بیشتر کرده است. خارک با قابلیت پهلوگیری ابرنفتکش ها و توان بارگیری حدود 7 میلیون بشکه در روز، جایگاهی استراتژیک دارد. با وجود این، ناظران هشدار می دهند که هرگونه حمله به این جزیره، بازارهای جهانی انرژی را دچار شوک کرده و ممکن است تهران را به سمت حملات تلافی جویانه علیه تأسیسات نفتی منطقه سوق دهد. استقرار احتمالی نیروهای آمریکایی در این جزیره نیز به دلیل نزدیکی به خاک ایران، آن ها را در معرض خطرات جدی قرار خواهد داد.

نشریه اکونومیست در یادداشتی با عنوان کم هزینه ترین گزینه بدِ دونالد ترامپ ، تأکید می کند که ادعای ترامپ درباره شکست کامل ایران با واقعیت همخوانی ندارد. اتفاقاتی مثل سرنگونی بالگرد آمریکایی و حملات موشکی در منطقه نشان می دهد که تهران قصد دارد ترامپ را در دوراهی حفظ آتش بس یا ورود به یک جنگ فراگیر قرار دهد. ترامپ اکنون با سه بحران هم زمان روبه روست: فشار ایران در تنگه هرمز، ادامه حملات اسراییل به لبنان، و فشار تندروهای داخلی برای جنگ با ایران. نویسنده اکونومیست معتقد است ترس از گرانی بنزین در آستانه انتخابات میان دوره ای، احتمالاً ترامپ را مجبور می کند به یک توافق موقت با ایران تن دهد.

هم زمان، فرد کاپلان، تحلیلگر ارشد مؤسسه رند، در مقاله ای به افول نفوذ آمریکا در دوره ترامپ پرداخته است. او معتقد است واشنگتن در مدیریت بحران های جهانی به بازیگری کم اثر تبدیل شده است. کاپلان تبادل حملات میان ایران و اسراییل (با وجود مخالفت های آمریکا) و همچنین تلاش اوکراین برای مذاکره مستقیم با روسیه را نشانه هایی از کاهش قدرت دیکته کردن سیاست های واشنگتن می داند. به باور او، سیاست خارجی ترامپ که صرفاً بر پایه تهدید و نمایش نظامی بنا شده، در بلندمدت کشورها را به سمت استقلال از آمریکا سوق خواهد داد.

منبع: فرارو