دونالد ترامپ در کمتر از 48 ساعت، سه روایت کاملاً متفاوت درباره ایران ارائه کرده است؛ تغییری که از آشفتگی محاسباتی و فرسایش اهرم‌های فشار حکایت دارد.

او روز سه شنبه  از «پیشرفت خوب مذاکرات» سخن می‌گفت، مدعی بود ایران آماده رسیدن به یک «توافق بسیار خوب» است و حتی تأکید می‌کرد که این توافق همچنان پابرجاست. ساعاتی بعد، پیش از حمله به برخی اهداف در خلیج‎فارس نیز همین خط را ادامه داد و گفت به حفظ توافق خوش‌بین است. اما دیروز ناگهان همه چیز تغییر کرد؛ ایران به کشوری تبدیل شد که «باید بهای کار خود را بپردازد»، «کاملاً شکست خورده» و «قلدر خاورمیانه مرده است» همچنین در اظهاراتی تند گفت : امروز حمله سنگینی به ایران خواهیم کرد؛ ما به آن‌ها حمله خواهیم کرد و بسیار شدید به آن‌ها حمله خواهیم کرد. بمباران را از سر خواهیم گرفت. ما حق انجام این کار را داریم.

این تغییر ناگهانی لحن را نمی‌توان صرفاً به خلق‌وخوی پریشان ترامپ نسبت داد. مسئله اصلی آن است که میان اهداف اعلامی واشنگتن و واقعیت میدانی شکاف ایجاد شده است. اگر حملات اخیر قرار بود تهران را به عقب‌نشینی وادار کند، نتیجه معکوس داد. ایران نه تنها از مواضع خود عقب ننشست، بلکه با حفظ ظرفیت پاسخگویی، این پیام را منتقل کرد که فشار نظامی لزوماً به امتیاز سیاسی تبدیل نخواهد شد.

در چنین شرایطی، تندترشدن ادبیات ترامپ بیش از آنکه نشانه افزایش قدرت باشد، نشانه کاهش گزینه‌هاست. تجربه رفتارهای ترامپ نیز بارها این الگو را نشان داده است؛ هر زمان فاصله میان هدف و نتیجه بیشتر شده، حجم تهدیدات لفظی نیز افزایش یافته است.

نکته مهم‌تر آن است که همزمان با همین اظهارات تند، رسانه‌هایی چون فاکس‌نیوز از ادامه مذاکرات خبر می‌دهند و گزارش‌هایی درباره تحرکات دیپلماتیک قطر و رایزنی برای نهایی‌سازی توافق منتشر می‌شود. این تناقض آشکار نشان می‌دهد برخلاف ادعاهای ترامپ، مسیر دیپلماسی هنوز بسته نشده است.

چرا ترامپ عصبانی شده

از همین رو، پرسش اصلی این نیست که چرا ترامپ عصبانی شده است؛ پرسش این است که چرا رییس‌جمهور آمریکا مجبور است در فاصله چند ساعت، از «توافق بسیار خوب» به «قلدر مرده» و از «پیشرفت مذاکرات» به «نابودی زیرساخت‌ها» برسد؟

پاسخ احتمالاً در همان نقطه‌ای نهفته است که ترامپ ماه‌هاست از آن عبور نکرده؛ تنگه هرمز. جایی که قرار بود اهرم فشار آمریکا باشد، اما اکنون به نماد بن‌بست راهبردی واشنگتن تبدیل شده است. وقتی قدرت نظامی نتواند نتیجه سیاسی مطلوب را تولید کند، زبان تهدید بلندتر می‌شود؛ اما بلندتر شدن صدا، لزوماً به معنای قوی‌تر شدن موقعیت نیست. گاهی فقط نشانه آن است که صاحب صدا، بیش از گذشته نگران شنیده نشدن خود شده است.

روزنامه خراسان