آقای (مهدی) فیروزان دبیر این شورا (شورای عالی ویرایش صداوسیما) هستند. فیروزان به مسائل اولی علاقه زیادی دارد و دارای روحیه باذوقی است. اعضای شورا نیز همگی از بزرگان و اساتید هستند؛ آقایان اسماعیل سعادت، ابوالحسن نجفی، رضا سیدحسینی، موسی اسوار، احمد سمیعی و علی اشرف صادقی. در این جلسه (یکم شهریور 1373) درباره روش هایی که باید در حوزه های برنامه سازی ساری و جاری شود تا زبان و ادبیات فارسی صیانت گردد بحث شد. این بخشی از روزنوشت های علی لاریجانی، دبیر فقید شورای عالی امنیت ملی در سال های مدیریت صداوسیماست. آشنایی علی لاریجانی با علاقه مندی مهدی فیروزان به مسائل اولی و روحیه باذوق او، حاصل دوستی باسابقه ای بود که از 1356 میان این دو آغاز شد؛ از کلاس های درس آیت الله حاج سیدمحمدصادق حسینی طهرانی در مشهد. این دوستی، آن طور که فیروزان می گوید موجب شد این دو در مراحل گوناگون زندگی، دفعات بسیار، هرقدر هم کوتاه اما موثر با یکدیگر گفت وگو و رفاقت کنند. گاهی آن قدر دور که سالی می آمد و می رفت و یکدیگر را نمی دیدند و گاهی آن قدر نزدیک که یک روز در هفته، ناهار را در ساختمان شیشه ای صداوسیما با هم می خوردند.

مهدی فیروزان، مدیرعامل موسسه شهر کتاب از سال 1381 تا 1404 و موسس شناخته شده ترین استارتاپ های کتاب محور ایران، با اشاره به این که وقتی علی لاریجانی متصدی صداوسیما شد او مدیرعامل انتشارات سروش بود، شورای عالی ویرایش را تأسیس کرده بود و مسئولیت شورا را نیز بر عهده داشت، ادامه می دهد: آن زمان، روزنامه کیهان صفحهٔ ششی داشت که می شد از مطالب آن فهمید چه خوابی برای آینده دیده است. در آن جا نوشته شده بود که دکتر لاریجانی در مدیریت صداوسیما بسیار موفق بوده اما هنوز دو دگراندیش در میان اطرافیانش باقی مانده است و نام مرا به عنوان یکی از آن دو ذکر کرده بود. من نزد آقای لاریجانی رفتم و روزنامه را به او نشان دادم و گفتم می خواهم از سروش (1373-1361) استعفا بدهم. او با شرم خندید. گمان می کنم همه این خنده نجیبِ از ته دل آقای لاریجانی را به یاد داشته باشند. آقای لاریجانی خندید و انگار از جانب کیهان دچار شرم نیابتی شده باشد، گفت: تو که نمی شود بروی! از من اصرار و از او انکار. قرار شد جلسه بعد صحبت کنیم و بالاخره استعفای مرا به شرط آن که چاپخانه را افتتاح کنم، پذیرفت. چاپخانه با حضور دکتر حسن حبیبی و عده ای از مترجمان و نویسندگان افتتاح و جلسه تودیع باشکوهی برگزار شد که بسیاری در آن صحبت کردند؛ دکتر غلامعلی حداد عادل، استاد احمد سمیعی گیلانی، استاد موسی اسوار و ...

آن زمان، شورای عالی ویرایش در طبقه چهارم ساختمان شیشه ای کنار دفتر علی لاریجانی قرار داشت. فیروزان با اشاره به این نکته ادامه می دهد: با آمدن دکتر لاریجانی به صداوسیما، طلبکارانی که به دنبال تغییر بودند، حراست سازمان را به سرعت به سمت امنیتی شدن بردند. در نتیجه مأموران حراست ابایی نداشتند که اصحاب تفکر را جلوی در سازمان نگه دارند و تفتیش بدنی کنند. شورای عالی ویرایش مرکب از 15 استاد سرآمد زبان وادبیات فارسی بود. استادانی که با شورا همکاری مستقیم داشتند و حضورشان مایه افتخار صداوسیما بود. عده زیادی هم مهمانانی بودند که در جلسات شرکت می کردند و پروژه هایی را بر عهده می گرفتند. خاطرم هست یک روز به دکتر لاریجانی گفتم با این وضع حراست، تردد به سازمان برای این بزرگان دشوار است و هم ماموران حراست اذیت می شوند و هم این استادان که آمدن شان به صداوسیما از سر لطف است.

علی لاریجانی پیش تر بخشنامه ای به علی کردان، معاون مالی و اداری صداوسیما ابلاغ کرده و خواسته بود همه ساختمان های متعلق به سازمان که بیرون از جام جم قرار دارند تعطیل و فروخته شوند و همه کارکنان فقط در جام جم مستقر باشند. فیروزان با اشاره به این نکته می افزاید: درواقع سیاست او متمرکز کردن همه فعالیت های صداوسیما در جام جم بود. با این حال، ملاحظات مرا که شنید دستور داد ساختمانی بیرون از صداوسیما برای شورای عالی ویرایش اجاره و جلسات شورا در آن جا تشکیل شود. این طور شد که جلسات شورا از آن به بعد در ساختمان مناسبی که در خیابان بخارست دیده بودیم و صداوسیما آن را اجاره کرد، برگزار شد. آن چه در این بین بسیار مهم است عدول دکتر لاریجانی از دستور قبلی خود بود. درواقع وقتی با ملاحظه ای درست روبه رو شد، برخلاف تصمیم پیشین، تصمیمی تازه گرفت و یک ساختمان برای متفکرین اجاره کرد. من نمی دانم اشخاص دیگر با صبغه و جایگاه او، به چه میزان حاضرند عواقب تغییر تصمیم خود را به نفع مصلحت متفکران بپذیرند اما علی لاریجانی این کار را کرد. خاطرم هست همان زمان علی کردان به او یادآوری کرد که این کار مخالف خط مشی مصوب سازمان است و لاریجانی پاسخ داد شورای عالی ویرایش یک استثنا است.

تا پیش از منتقل شدن جلسات شورای عالی ویرایش به ساختمان خیابان بخارست، اتاق مهدی فیروزان، دبیر شورا که جلسات در آن برگزار می شد در همان طبقه ای قرار داشت که اتاق علی لاریجانی قرار گرفته بود؛ طبقه چهارم ساختمان شیشه ای. فیروزان با یادآوری این نکته می گوید: اتاق من، با فاصله ای از اتاق دکتر لاریجانی در یک طبقه قرار داشت. خاطرم هست او بعضی روزها تماس می گرفت و می گفت اگر ناهار خورده ای به اتاقم بیا. او می دانست من سیگار می کشم و چای را که می آورند می گفت زیرسیگاری را هم بیاورند. این جمله را چندین بار از زبان او شنیدم که نمی خواهم متکلف باشی. از تکلف خوشم نمی آید و آن را نزدیک به شرک می دانم. وقتی با هم هستیم تکلف نداشته باش. من سیگارم را می کشیدم و حرف می زدیم. اولین کاری هم که می کردیم این بود که باتری های موبایل مان را درمی آوردیم. من حرف هایم را راحت می زدم، انتقادهایم، پیشنهادهایم و نگرانی هایم را می گفتم و او با دقت گوش می داد. نه این که من شخص خاصی بودم، نه، پیدا بود همین رفتار را با بسیاری از کسانی که به صداقت شان مطمئن است و می داند به دنبال نفع شخصی نیستند، دارد. او تقریبا استراحت بعد از ناهار نداشت و ما یک ساعتی می نشستیم و هم در مورد سیاست های کشور و هم در مورد سیاست های داخل سازمان صحبت می کردیم.

مهدی فیروزان با ذکر خاطره ای ادامه می دهد: حتی مثلا اگر قرار بود در مورد مسائل فرهنگی در جایی سخنرانی کند، می گفت برای سخنرانی راجع به فلان مسئله به فلان جا دعوت شده ام. من هم اجازه می گرفتم که برای سخنرانی اش فیش هایی تهیه کنم. موضوع را در شورای عالی ویرایش مطرح می کردم و اعضای شورا چون می دانستند شخصیت طبیعی لاریجانی، شخصیتی فرهنگی است هرچه راجع به آن موضوع به ذهن شان می رسید، روی کاغذ می آوردند و به من می دادند که برای استفاده به دست دکتر لاریجانی برسانم. می خواهم بگویم رشته فلسفه که او در آن تحصیل کرده بود و آشنایی و علاقه اش به کانت و دیگر متفکرین غربی موجب گشودگی اش شده بود. در حالی که از او توقع گشودگی نمی رفت. توقع همه کسانی که 13 سال جنگیدند تا آقای محمد هاشمی در رادیو و تلویزیون نباشد، این بود که آقای لاریجانی گشودگی نداشته باشد، اهل گفت وگو نباشد، برنامه هویت را بسازد و قس علی هذا.

او با ذکر خاطره ای دیگر می افزاید: یک روز از ایشان پرسیدم این برنامه هویت چه بود که ساختید؟! او قبل تر در مصاحبه ای جواب هایی به این سوال داده بود ولی من گفتم: این جواب ها را داده اید به این دلیل که باید جوابی می دادید اما متعجبم که چه طور از یک سو در هویت استاد ارجمند عبدالحسین زرین کوب را تخطئه و از سوی دیگر در شمار چهره های ماندگار تکریم شان می کنید؟! او گفت: گاهی انجام کارهای بزرگ اقتضائاتی می طلبد که ناگزیر از تن دادن به آن ها هستید. مثل وقتی که باید از پیچ وخم یک جاده خاکی عبور کنید برای این که به دشتی سرسبز برسید. عبور از پیچ وخم آن جاده خاکی آزاردهنده است اما برای رسیدن به چیزی که می خواهید، راه دیگری پیش رو ندارید. آن چه من می خواهم توسعه کمی وکیفی صداوسیماست؛ چه به لحاظ تعدد شبکه ها و ساعات پخش برنامه ها و چه به لحاظ گستردگی جغرافیایی پوشش آن ها. من می خواهم مردم احساس کنند در کشوری زندگی می کنند که از رادیو و تلویزیون آن، برنامه های متکثر، متعدد و متنوع پخش می شود. پس ناگزیرم به برنامه هایی هم که می توانند باعث شوند چوب لای چرخ کار گذاشته نشود و مانعی بر سر توسعه کار پیش نیاید، اجازه پخش بدهم. من دخالتی در ساخت آن ها، نه در محتوای شان و نه در هیچ چیز دیگرشان نداشته ام و در مقابل خدا هم پاسخ گو خواهم بود. ضمن این که رادیو و تلویزیون متعلق به همه اندیشه ها، همه جریان های سیاسی و جریان های فکری کشور است؛ آن ها هم این طور سهم شان را گرفتند ولی من حتما از کسانی که مظلوم واقع شدند، به موقع عذرخواهی و دلجویی می کنم.

در دوره ریاست علی لاریجانی بر صداوسیما، شورای معاونین سازمان شبیه به یک شرکت سهامی بود که سهامداران گوناگون در آن نماینده داشتند و این نماینده های طلبکار سال ها جنگیده بودند برای این که رادیو و تلویزیون را تصاحب کنند. مهدی فیروزان با اشاره به این نکته می افزاید: درست است که در شروع مدیریت آقای لاریجانی اتفاقات نامطلوبی برای سازمان و مدیران قبلی افتاد؛ در یکی، دو سال اول و مایی که نقشی در آن اتفاقات نداشتیم از ایشان گله می کردیم. اما آقای لاریجانی بعد از دو، سه سال رادیو و تلویزیون را به هماهنگی و انسجام رساند که زمینه ساز گسترش شبکه ها، توسعه سریال ها و حضور افراد متفکر در صداوسیما شد. بسیاری از متفکرین مایل نبودند با صداوسیما همکاری کنند و دکتر لاریجانی بعد از تلاش های بسیار که به نتیجه نرسید، به یک توافق نانوشته با مراکز فرهنگی که به امر توسعه دانش و معرفت اشتهار داشتند، رسیده بود. او معاونین صداوسیما را تشویق می کرد که رویدادهای فرهنگی را ضبط و از رادیو و تلویزیون پخش کنند. مثلا شبکه چهار، شبکه جام جم و شبکه یک را متقاعد کرده بود که برنامه های نقد کتاب و درس گفتارهای شهر کتاب را 5، 6 سال به صورت بی وقفه نشان دهند. خاطرم هست دوربینی بسیار مجهز با تیمی کارشناس این برنامه ها را ضبط می کردند و روی آنتن شبکه های گوناگون می فرستادند. گاهی طی یک هفته، رویدادهای گوناگون شهر کتاب از چندین شبکه پخش می شد. طبیعتا انجام این کار قدرت تمیز می خواست و فقط یک ناخدای شجاع می توانست چنین چیزی را به معاونینش ابلاغ بکند و توقع داشته باشد که مدیران سطوح میانی حاصل تولیدات فکری صاحبان اندیشه را در سراسر جامعه رصد و از رادیو و تلویزیون پخش بکنند.

او اشاره می کند: در حالی که برخی از آن صاحبان اندیشه با صداوسیما قهر بودند و در برنامه ها شرکت نمی کردند اما دکتر لاریجانی چشم بر هم می گذاشت و نمی گفت چون فلانی به رادیو و تلویزیون نمی آید پس صدا و تصویرش هم نباید پخش شود و ادامه می دهد: تا جایی که به خاطر دارم، غیر از یک مورد که به نامه کتبی رسید، او در بقیه موارد چشم بر هم می گذاشت و قهر روشنفکران را با صداوسیما نادیده می گرفت و بر انتشار اندیشه شان از رادیو و تلویزیون تاکید می کرد. خاطرم هست یک روز در همین مورد گفت: ما این همه از گفت وگو می گوییم ولی آیین گفت وگو را هیچ کس اجرا نمی کند. حتی کسانی که امروز پرچم دار گفت وگو هستند وقتی کتاب شان منتشر می شود نقدی را که بر آن صورت می گیرد، تاب نمی آوردند. من باید با این ها چه کنم؟! غیر از این که همه اندیشه ها را منتشر کنم. شاید اغراق آمیز به نظر برسد اما بسیاری از کسانی که در شهر کتاب برای شان جلسه نقد کتاب، درس گفتار، سالگرد تولد یا بزرگداشت برگزار می کردیم، حاضر نبودند به صداوسیما بروند و در برنامه های رادیو و تلویزیون شرکت کنند. با این حال، آن ها هم در مقابل دوربین تلویزیون چشم بر هم می گذاشتند همان طور که دکتر لاریجانی چشم بر هم می گذاشت. چراکه می خواستند جامعه از اندیشه تولیدشده، از گفت وگوها و از نقدها استفاده کند. برای همین، تا جایی که مطلعم، آرشیو صداوسیما یکی از غنی ترین آرشیوهای ملی از تفکر روشنفکران منزوی، منتقد یا زاویه دار با حاکمیت است.