بازار کار ایران در شرایطی روزهای پرالتهابی را پشت سر می گذارد که اقتصاد کشور هم زمان با چند بحران مزمن و نوظهور دست به گریبان است؛ از تورم های بالای نقطه به نقطه ای که مرکز آمار اعلام کرده تا کاهش تمایل سرمایه گذاران به سرمایه گذاری، رکود تولید و افزایش فشار بر بنگاه های اقتصادی.

به گزارش فرارو، در چنین شرایطی، گزارش های رسمی و غیررسمی از افزایش فشار بر بازار کار، کاهش قدرت خرید خانوارها و دشوارتر شدن شرایط اشتغال برای گروه هایی چون جوانان، زنان و فارغ التحصیلان حکایت دارد.

حمید حاج اسماعیلی، کارشناس بازار کار، در گفت وگو با فرارو از مجموعه عواملی سخن می گوید که به باور او، بازار کار ایران را در یکی از حساس ترین مقاطع سال های اخیر تحت تأثیر قرار داده است.

حمید حاج اسماعیلی درباره مهم ترین چالش های فعلی بازار کار کشور گفت: بازار کار ایران چند مشکل بزرگ دارد. دولت باید برای هر یک از این مشکلات برنامه ریزی داشته باشد. اولین مشکل این است که با ریسک و خطر امنیتی در بازار کار مواجهیم. این مشکل هنوز به شکل قطعی حل نشده است. نه مشخص است که جنگ است و نه مشخص است که صلح است. همین موضوع، وضعیتی از عدم قطعیت ایجاد کرده که به هر حال، بنگاه ها، کارفرمایان، سرمایه گذاران و تولیدکنندگان را با ناتوانی در پیش بینی بازار روبه رو می کند.

وی در ادامه با تأکید بر لزوم حمایت دولت افزود: دولت باید برای این موضوع برنامه ریزی کند. لازم است شرایط نابسامان موجود هرچه سریع تر برطرف شود. هیچ کس حاضر نمی شود در چنین شرایطی به سمت کارهای تولیدی، سرمایه گذاری و برنامه ریزی برای فعالیت های بزرگ کسب وکار حرکت کند. همین کارآفرین هایی هم که اکنون با این همه ریسک در بازار فعالیت می کنند، نیاز به حمایت دارند. عدم قطعیت یکی از ریشه ای ترین مشکلات بازار کار کشور در حال حاضر است.

حاج اسماعیلی با اشاره به تحولات سیاست خارجی تصریح کرد: بر اساس اخباری که توسط رسانه های غیرایرانی و خارج از کشور منتشر می شود، ایران با میانجیگری هایی، از جمله میانجیگری پاکستان، در حال مذاکره با آمریکا است. مسئله فعلی، توافق درباره پایان جنگ یا ترک مخاصمه است. اما مدت زیادی از این موضوع می گذرد و هنوز هم سرانجامی برای آن تعیین نشده است.

وی با انتقاد از خلأ اطلاع رسانی داخلی گفت: متأسفانه خبرهای پراکنده و ضدونقیض را فقط از زبان رییس جمهور آمریکا می شنویم؛ کسی که یک روز از نزدیک بودن توافق سخن می گوید و روز دیگر می گوید هیچ خبری نیست. شرایط برای این که مردم از وضعیت موجود اطمینان حاصل کنند، فراهم نیست. مردم انتظار دارند از مراجع داخلی و رسمی کسب اطلاع کنند. حتی اکنون که تبادل آتش متوقف شده، هیچ گونه اطمینان دقیقی برای سرمایه گذاری وجود ندارد. بسیار مهم است که اخبار رسمی را از زبان مقامات کشور خودمان بشنویم، نه از مقامات آمریکا.

وی درباره نقش تورم در تشدید مشکلات بازار کار گفت: مشکل مهم دیگر، تورم است. تورم یک مانع جدی است که حدود 8 سال است با نرخ بالای 40 درصدی، فضای کسب وکار کشور را تحت تأثیر قرار داده است. در حال حاضر، برآوردهای رسمی از تورم بالای 60 درصدی خبر می دهند و ارقام غیررسمی حتی تورم 85 تا 90 درصدی را مطرح کرده اند. دولت در این بخش نیز برنامه واضحی ارائه نکرده است.

این کارشناس افزود: تورم همیشه برای اقتصاد و بازار کار به عنوان سم مهلک شناخته می شود. نمی توانیم در شرایطی که تورم سر به فلک گذاشته، از توسعه بازار کار صحبت کنیم. دولت باید حتماً برای کنترل و کاهش تورم، برنامه های خود را معرفی کند یا بگوید دقیقاً می خواهد چه کند.

حاج اسماعیلی درباره وضعیت اشتغال و افزایش بیکاری در کشور خاطرنشان کرد: عرضه نیروی کار در بازار کشور توازن ندارد. نرخ بیکاری به خاطر شرایط اقتصادی و تهدیدات امنیتی افزایش پیدا کرده و تقاضا برای کار به شدت بالا رفته است. ما طی ماه های اخیر با موج سنگین بیکاری مواجه شده ایم.

وی تأکید کرد: تا پیش از جنگ های اخیر، ما سه گروه فعال در بازار کار داشتیم که نرخ بیکاری قابل توجهی داشتند؛ جوانان، فارغ التحصیلان و زنان سال هاست با مشکل بیکاری مواجه اند. برای این سه گروه، در دهه های اخیر عملاً هیچ اقدام ویژه ای انجام نشده و اکنون که شرایط جنگی هم به کشور تحمیل شده، وضعیت بیکاری آن ها تشدید شده است.

حاج اسماعیلی درباره تأثیر حضور اتباع در بازار کار گفت: در حال حاضر با مهاجران و اتباع پرشماری در کشور روبه رو هستیم. بخش زیادی از این اتباع مجبورند برای امرار معاش، به هر دستمزد و شرایطی تن دهند. بنابراین، در یک رقابت نابرابر برنده می شوند و فرصت های شغلی عادلانه را از نیروی کار ایرانی می گیرند.

وی با اشاره به طرح های نیمه تمام دولت افزود: دولت قول داده بود این مشکل را ساماندهی کند. تلاش هایی هم شد که کارگران و اتباع غیرقانونی اخراج شوند، اما دوباره این موضوع رها شد و بسیاری از اتباع غیرقانونی دوباره به بازار کار کشور برگشتند.

این کارشناس اقتصادی با اشاره به آسیب های واردشده به بخش تولید گفت: از ابتدای جنگ تاکنون، بسیاری از بنگاه های اقتصادی بزرگ کشور آسیب دیده اند و مشخص نیست چه زمانی قرار است به چرخه تولید برگردند. برخی از آن ها، مانند صنایع پتروشیمی یا فولاد، تعداد زیادی از نیروی کار خود را از دست داده اند.

وی ادامه داد: همچنین در بخش خدمات نیز آسیب زیادی متحمل شده ایم؛ چراکه بخش خدمات به شدت به قدرت خرید مردم وابسته است. تورم باعث شده مردم توان خرید خود را از دست بدهند و بیشتر بر نیازهای ضروری متمرکز شوند. حوزه های گردشگری، حمل ونقل و بسیاری از حوزه های مشابه دیگر نیز محدود شده اند.

وی در پایان، درباره ضرورت حمایت از تولید تأکید کرد: نابسامانی های پولی و ارزی که منتهی به کمبود منابع ارزی شده، تأثیر منفی قابل توجهی بر وضعیت تولیدکنندگان گذاشته است. بسیاری از تولیدکنندگان برای تأمین مواد اولیه خود به ارز نیاز دارند و در شرایط سختی قرار گرفته اند. تهدیدات سیاست خارجی حتی بر بخش گمرکات نیز تأثیر منفی داشته است.

حاج اسماعیلی تصریح کرد: بسیاری از بنگاه های کوچک اقتصادی نیازمند سرمایه در گردش هستند. دولت بسته هایی را برای حمایت معرفی کرده، اما هنوز آن ها را اجرایی نکرده است. از وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعی هم انتظار ویژه داریم که تغییراتی قابل قبول در سیاست های اشتغال اعمال کند.

منبع: فرارو