قدرت های بزرگ از آمریکا تا روسیه در جنگ های اخیر دریافته اند که برتری نظامی دیگر تضمین کننده پیروزی سریع و کم هزینه نیست. به باور تحلیلگران، فناوری های ارزان، اراده مقاومت و افزایش توان بازیگران کوچک تر، موازنه سنتی قدرت را تغییر داده و کارآمدی صرفِ قدرت نظامی را کاهش داده است.

به گزارش شرق، در همین چارچوب، دونالد ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید تلاش کرده نظم جهانی را بر پایه منطق زور و حوزه نفوذ بازتعریف کند، اما تحولات میدانی نشان داده است که ضعفا نیز آن گونه که تصور می شد ناتوان نیستند و قدرت های بزرگ نیز نمی توانند به سادگی خواسته های خود را تحمیل کنند.

بر اساس این گزارش، آمریکا با وجود استفاده گسترده از توان نظامی و هدف قرار دادن شماری از مقام های ارشد ایران، نتوانسته به یک پیروزی سریع و راهبردی دست یابد. در مقابل، تهران همچنان توان ایجاد تنش در تنگه هرمز را حفظ کرده و ظرفیت موشکی خود را به طور کامل از دست نداده است. به این ترتیب، برتری فناوری و آتش آمریکا نیز به پایان سریع درگیری منجر نشده است.

همزمان، جنگ اوکراین نیز نمونه دیگری از محدودیت قدرت های بزرگ تلقی می شود. با وجود کاهش حمایت های آمریکا و فشارهای سیاسی بر کی یف، اوکراین توانسته خطوط مقدم را حفظ کرده و حتی ضرباتی به عمق خاک روسیه وارد کند. این تحولات نشان می دهد پیشرفت فناوری هایی مانند پهپادها و موشک های دقیق ارزان قیمت، فاصله قدرت میان دولت های کوچک تر و قدرت های بزرگ را کاهش داده است.

کارشناسان نظامی اروپایی نیز معتقدند الگوی سنتی اشغال و فتح کشورها دیگر کارایی گذشته را ندارد. به گفته مقامات دفاعی ایتالیا و هلند، تا زمانی که یک ملت اراده مقاومت داشته باشد، حتی قدرت های بزرگ نیز قادر به تحمیل پیروزی کامل نخواهند بود و در صورت ناکامی در مراحل ابتدایی جنگ، وارد یک بن بست فرسایشی می شوند.

در این میان، جنگ پهپادی و توسعه توان موشکی، بخشی از برتری سنتی آمریکا در حوزه هوایی، اطلاعاتی و شناسایی را با چالش مواجه کرده است. به همین دلیل، سناریوهایی مانند حمله زمینی گسترده به کشورهایی نظیر ایران، بیش از گذشته پرهزینه و دشوار ارزیابی می شوند.

چین نیز با دقت تحولات اوکراین و سایر جنگ های معاصر را دنبال می کند. مقام های نظامی این کشور معتقدند تجربه جنگ های اخیر، اهمیت پهپادها و فناوری های نوین را برجسته کرده و می تواند در محاسبات پکن درباره تایوان اثرگذار باشد.

این گزارش همچنین به افزایش نقش قدرت های میانی اشاره می کند. کشورهایی مانند کانادا و برخی دولت های اروپایی و آسیایی تلاش می کنند با گسترش همکاری های اقتصادی، امنیتی و نظامی، وابستگی خود را به قدرت های بزرگ کاهش دهند و از فشار هژمون های جهانی مصون بمانند.

در بخش دیگری از گزارش، به آمارهای جدید دانشگاه اوپسالا سوئد اشاره شده است. بر اساس این داده ها، شمار درگیری های مسلحانه در سال 2025 به بالاترین سطح پس از جنگ جهانی دوم رسیده و 65 منازعه فعال در جهان ثبت شده است. همچنین تعداد کشته های ناشی از جنگ ها با ثبت حدود 244 هزار و 600 نفر، به بالاترین میزان در بیش از سه دهه گذشته رسیده است.

طبق این گزارش، جنگ روسیه و اوکراین همچنان مرگبارترین درگیری جهان بوده و پس از آن جنگ اسراییل و حماس و درگیری های سودان قرار دارند. پژوهشگران معتقدند افزایش شمار جنگ ها و درگیری های میان دولت ها، نشانه ای از تغییر نظم امنیتی جهانی و تضعیف آن چیزی است که از آن با عنوان صلح آمریکایی یاد می شود.

جمع بندی گزارش نشان می دهد جهان وارد دوره ای شده که در آن قدرت های بزرگ همچنان از توان ویرانگری بالایی برخوردارند، اما توان تحمیل سریع و قاطع اراده خود را بیش از گذشته از دست داده اند و جنگ های جدید بیش از آنکه به پیروزی های برق آسا منجر شوند، به سمت فرسایش، بن بست و مقاومت طولانی مدت حرکت می کنند.