در تاریخ روابط بین الملل، جنگ همواره کوشیده است خود را پشت نقاب های مشروعیت ساز پنهان کند. هنگامی که توسل به زور از منظر حقوقی و اخلاقی قابل دفاع نیست، برخی نظریه پردازان به منابع تاریخی، اسطوره ای یا ایدئولوژیک متوسل می شوند تا ضرورت ، حق طبیعی یا سرنوشت تاریخی را به عنوان مبنای حمله به دیگر ملت ها جلوه دهند. این سازوکار بلاغی و فکری، شباهت های آشکاری با شیوه های گفتمانی نظام های فاشیستی در قرن بیستم دارد که با اتکا به گذشته گرایی افراطی و اسطوره سازی سیاسی، تجاوز نظامی را تبرئه می کردند.

در ادبیات سیاسی بسیاری از حملات غیرقانونی، یک الگوی مشترک دیده می شود، ارجاع به تاریخ. نظریه پردازانی که در پی توجیه توسل به زور هستند، گذشته را همچون منبعی برای استخراج حق ، هویت یا ادعا به کار می گیرند. یکی از کارکردهای این ارجاعات، ایجاد فضای احساسی می باشد به نحوی که قضاوت عقلانی را تضعیف کند.

از منظر حقوق بین الملل، چنین استدلال هایی هیچ اعتبار مستقیمی ندارند؛ منشور ملل متحد تنها دو راه برای استفاده از زور می شناسد: دفاع مشروع و مجوز شورای امنیت. هر استناد دیگری اگر با زبانی شاعرانه، فلسفی یا تاریخی بیان شود، به ذات فاقد مشروعیت حقوقی است. فاشیسم قرن بیستم، به ویژه در ایتالیا و آلمان، یکی از روشن ترین نمونه های سوء استفاده از تاریخ برای توجیه جنگ بود. این نظام ها از گذشته نه به عنوان واقعیتی تاریخی، بلکه به عنوان افسانه ای راهبردی استفاده می کردند. بازآفرینی گذشته ای باشکوه و خیالی و ترسیم دشمنان خیالی برای مشروعیت بخشی به خشونت.

این شیوه ها تنها متعلق به آن دوره نیستند؛ هرجا که جنگ غیرقانونی نیازمند پوششی فکری باشد، همان الگوهای بلاغی و ذهنی احیا می شوند. شباهت، نه در مصادیق، بلکه در ساختار توجیه سازی است؛ یعنی همان ترکیب خطرناک از اسطوره سازی، تاریخی نمایی و نفی قواعد حقوقی. فاشیسم جنگ را نه امری اضطراری، بلکه فرآیندی پاک کننده و ضروری برای احیای ملت معرفی می کرد. هرجا زبان چنین نقشی پیدا کند، هشدارهای حقوقی باید جدی تر شنیده شوند.

نظام حقوق بین الملل بر پایه اصولی بنا شده که دقیقاً برای مقابله با همین چرخه های خطرناک طراحی شده اند. ارجاعات اسطوره ای یا تاریخی اگر توسط نظریه پردازان و متفکران نامدار ارائه شود، نمی تواند این اصول را نسخ کند؛ زیرا حقوق بین الملل بر پایه اراده سیاسی زودگذر نیست، بلکه بر بنیان تجربه تاریخی بشر برای مهار فاجعه جنگ شکل گرفته است.

هنگامی که نظریه پردازان برای توجیه جنگ های غیرقانونی به تاریخ و اسطوره متوسل می شوند، الگوهای فکری آشنایی بازتولید می شود؛ الگوهایی که در فاشیسم و دیگر نظام های توتالیتر قرن بیستم به اوج خود رسید. شباهت در مصداق نیست، بلکه در روش مشروعیت سازی خشونت است، تاریخ پردازی گزینشی، اسطوره سازی سیاسی، و زیبانمایی حمله. لذا در جهانی که قواعد حقوقی با بهای گزافی تدوین شده اند، هوشیاری در برابر این الگوهای گفتمانی، نه فقط وظیفه ای آکادمیک بلکه تعهدی اخلاقی در جهت حفظ صلح و کرامت انسانی است.