محمدعلی ابطحی، سیاستمدار رییس موسسه بین المللی گفتگوی ادیان، در یادداشتی در روزنامه اعتماد نوشت: این روزها آنچه در بخش قابل توجهی از برنامه های صداوسیما دیده می شود، بیش از آنکه بازتاب دهنده واقعیت متکثر جامعه ایران باشد، نمایشی پررنگ از یک قرائت محدود، جناحی و گاه افراطی از سیاست و مطالبات عمومی است. مساله البته صرفا انتقاد از دولت نیست؛ چراکه نقد منصفانه، حرفه ای و مستند، نه تنها حق رسانه، بلکه یکی از وظایف اصلی آن است. مساله از جایی آغاز می شود که رسانه ای با عنوان ملی در عمل به بستری برای تخریب یک جریان سیاسی، نادیده گرفتن بخش قابل توجهی از مطالبات مردم و تقویت نگاه های تندروانه تبدیل شود.

ریشه این وضعیت را باید در شیوه مدیریت صداوسیما جست وجو کرد. زمانی که انتخاب مدیران ارشد رسانه نه بر پایه تخصص، تجربه حرفه ای، شناخت افکار عمومی و مهارت رسانه ای، بلکه براساس ملاحظات سیاسی و جریانی انجام شود، طبیعی است که خروجی چنین ساختاری نیز به جای تنوع، گفت وگو و همگرایی، به سمت حذف، یکدست سازی و خالص سازی حرکت کند. زمانی علی لاریجانی شهید از واژه خالص سازان استفاده کرد تا وضعیت حاکم بر یک جریان خاص در حوزه مدیریتی کشور ازجمله صدا و سیما را بازتاب دهد.

این گونه است که مدیران رسانه ای به جای آنکه خود را نماینده همه مردم بدانند، بیشتر در قامت سخنگوی یک طیف خاص ظاهر می شوند. مشکل مهم تر زمانی بروز می کند که این نگاه، نه فقط رقیب سیاسی، بلکه هر صدای متفاوت، معتدل و منتقد را نیز برنمی تابد. اگر چهره ای به برنامه ای دعوت شود اما در آینده نقدی به عملکرد صداوسیما داشته باشد، دیگر امکان حضور در برنامه های صدا و سیما را پیدا نمی کند. رسانه ای که نقد را تحمل نکند، به تدریج توان گفت وگو با جامعه را نیز از دست می دهد. فردی از مسوولان کشور تعریف می کرد که در تجمعی مردم از مدیران صدا و سیما خواسته بودند در برنامه های صدا و سیما از چهره ها، افراد و گفتمان های مختلف استفاده شود. مدیران رسانه ملی پاسخ داده بودند در جنگ 12 روزه برخی چهره های معتدل، متفاوت و اصلاح طلب (ازجمله خود بنده) در برنامه های صدا و سیما دعوت شد، اما این افراد بعدها از مدیریت صدا و سیما نقد کردند! بنابراین درهای صدا و سیما به روی این افراد بسته شد!

این یک مثال روشن و سمبلیک از نحوه تفکر مدیران صدا و سیماست. برای این مدیران مهم نیست که سرنوشت نظام و کشور و مرجعیت رسانه و... چه می شود، موضوع مهم برای آنها این است که کسی از آنها و تفکر افراطی آنها انتقاد نکند.

تبعات چنین رویکردی تنها در محدوده برنامه های تلویزیونی باقی نمی ماند. وقتی صداوسیما به جای ایفای نقش همگرایانه، به تشدید دوقطبی ها و حاشیه سازی برای دولت بپردازد، نتیجه آن کاهش اعتماد عمومی، تضعیف انسجام ملی و دور شدن مخاطب از رسانه رسمی خواهد بود. در شرایطی که کشور با مشکلات اقتصادی، فشارهای خارجی و دشواری های معیشتی روبه رو است، انتظار طبیعی این است که همه نهادهای رسمی، ازجمله رسانه ملی، در مسیر کاهش تنش، تقویت امید و کمک به حل مساله حرکت کنند.

دولت در موقعیتی دشوار قرار دارد و مردم نیز زیر فشارهای اقتصادی زندگی می کنند. در چنین فضایی، تخریب مداوم دولت و بی اعتنایی به واقعیت های موجود، نه نقد دلسوزانه است و نه رفتاری مسوولانه. رسانه ملی اگر واقعا ملی است، باید آیینه جامعه باشد؛ جامعه ای با صداها، سلایق، مطالبات و نگرانی های متفاوت. ادامه وضع موجود، فاصله میان رسانه رسمی و مردم را بیشتر می کند و مرجعیت صداوسیما را بیش از پیش کاهش می دهد. معتقدم پیش از وارد شدن خسارت بیشتر به سرمایه اجتماعی و همبستگی ملی، این رویکرد حذفی و افراطی اصلاح شود و صداوسیما به جایگاه واقعی خود بازگردد؛ جایگاهی که در آن رسانه نه متعلق به یک جریان خاص، بلکه متعلق به همه مردم باشد.