منیر شفیق، تحلیلگر فلسطینی، در یادداشتی با عنوان بازی تمام شده و ترامپ چاره ای جز پایین آوردن نتانیاهو از درخت ندارد در الجزیره نوشت: تحولات اخیر در رویارویی ایران و اسراییل، به اعتقاد برخی تحلیلگران، وارد مرحله ای شده است که می تواند روابط میان دولت دونالد ترامپ و بنیامین نتانیاهو را با چالش های جدی تری مواجه کند. در این چارچوب، برخی ناظران معتقدند رییس جمهور آمریکا اکنون بیش از هر زمان دیگری ناچار است نخست وزیر اسراییل را به تبعیت از سیاست های خود وادار کند؛ سیاست هایی که بر جلوگیری از بازگشت به جنگ فراگیر و حرکت به سمت نوعی توافق منطقه ای متمرکز شده اند.

به نقل از الجزیره، منیر شفیق در ادامه آورده است: شامگاه 7 ژوئن 2026، سپاه پاسداران ایران در واکنش به بمباران ساختمانی در حومه جنوبی بیروت، مناطقی را در داخل اسراییل هدف حملات موشکی قرار داد. تهران این اقدام را پاسخی به نقض معادله ای دانست که در دوم ژوئن همان سال شکل گرفته بود.

بر اساس این معادله، ایران هشدار داده بود که در صورت اجرای تهدید دولت اسراییل برای بمباران تأسیسات غیرنظامی در حومه جنوبی بیروت در واکنش به هر پهپاد ابابیل که از سوی حزب الله علیه نیروهای اسراییلی در لبنان شلیک شود شمال اسراییل را هدف قرار خواهد داد.

شفیق در ادامه خاطرنشان می کند: به گفته تحلیلگران، پس از شکل گیری این معادله بازدارندگی، دونالد ترامپ در یک تماس تلفنی پرتنش تلاش کرد نتانیاهو را به پایبندی به آن وادار کند و مانع از برداشتن گام های تشدیدکننده شود.

در این تحلیل آمده است که رییس جمهور آمریکا تمام توان خود را پشت سر نتانیاهو گذاشت تا به معادله جدید پایبند باشد و در صورت حمله سربازانش به راهپیمایی هایی که اسراییل قادر به مقابله با آن ها نیست، گام های تشدیدکننده ای برندارد.

با این حال، تصمیم اسراییل برای هدف قرار دادن ساختمان مورد نظر در حومه جنوبی بیروت در 7 ژوئن، این معادله را به چالش کشید.

در پی این اقدام، گزارش هایی منتشر شد مبنی بر اینکه واشنگتن از پیش در جریان عملیات قرار داشته است؛ موضوعی که از دید برخی ناظران می توانست نشانه ای از رضایت یا تأیید ضمنی آمریکا باشد. با این حال، ایالات متحده هرگونه تأیید رسمی این حمله را رد کرد و پس از پاسخ ایران، از اسراییل خواست خویشتنداری کند.

او در ادامه نوشته است: نتانیاهو از تعهداتی که ترامپ بر او تحمیل کرده بود ناراضی بود و تلاش داشت روند پیشرفت مذاکرات میان آمریکا و ایران را که گفته می شود با میانجیگری پاکستان و قطر دنبال می شد، تضعیف کند.

به باور نویسنده، تقریباً تمامی دورهای پیشین مذاکرات میان تهران و واشنگتن تا آستانه توافق پیش رفته بودند، اما هر بار با تهدید به اقدام نظامی یا بازگشت به جنگ متوقف شدند.

به گفته این تحلیلگر، همین الگو در آخرین دور مذاکرات نیز تکرار شد؛ مذاکراتی که تقریباً به امضای تفاهم نامه منجر شد ، اما ترامپ با استناد به ضرورت بررسی بیشتر مفاد آن، امضای توافق را به تعویق انداخت.

در توصیف وضعیت حاصل از این روند آمده است که شرایط همچنان در وضعیتی متناقض باقی مانده و شبیه ضرب المثل خورشید و باران، همزمان روی یک سطح شده است.

او در ادامه یاداور شد: ترامپ از زمان اعلام آتش بس پس از جنگ 40 روزه، به مدت حدود 60 روز سیاستی چندوجهی را دنبال کرده است که شامل موارد زیر بوده است:

مذاکره یا تبادل پیام های سیاسی؛

تهدید به بازگشت به جنگ یا تبادل محدود آتش؛

حفظ چارچوب آتش بس؛

و استفاده از احتمال جنگ مجدد به عنوان ابزار فشار.

در همین راستا، ترامپ تبادل آتش اخیر در تنگه هرمز و جنوب ایران را نقض آتش بس تلقی نکرد. تحلیلگر معتقد است که او از این طریق تلاش کرد آتش بس محدود موجود را به یکی از عناصر اصلی سازوکار ارتباطی و بازدارندگی میان طرف ها تبدیل کند.

در مقابل، نتانیاهو به اعتقاد نویسنده این تحلیل، همزمان دو هدف را دنبال می کرد: ادامه جنگ گسترده و حفظ دو جبهه فعال در لبنان و غزه.

این موضوع باعث شد رابطه ترامپ و نتانیاهو میان حمایت و محدودسازی در نوسان باشد؛ به گونه ای که واشنگتن از یک سو پوشش سیاسی و نظامی لازم را برای اسراییل فراهم می کرد و از سوی دیگر تلاش داشت آن را به پایبندی به آتش بس های موقت وادار کند.

این تجلیلگر در ادامه تصریح می کند: در این چارچوب، آمریکا از برخی ترتیبات سیاسی در غزه، از جمله تشکیل شورای صلح ، حمایت کرد و در عین حال به اسراییل اجازه داد کنترل حدود 55 تا 60 درصد نوار غزه را حفظ کند و حملات خود را ادامه دهد.

به گفته نویسنده، رویکرد مشابهی در لبنان نیز دنبال شد؛ جایی که ترامپ اسراییل را به رعایت آتش بس در بیروت و حومه جنوبی ملزم کرد، اما نسبت به عملیات نظامی اسراییل در جنوب لبنان واکنش جدی نشان نداد.

منیر شفیق می افزاید: تحلیلگران بر این باورند که شرایط کنونی دیگر به سادگی گذشته تحت کنترل ترامپ نیست و او ناچار است در سیاست های خود تجدیدنظر کند.

این فشارها از چندین جهت بر دولت آمریکا وارد می شوند؛ از جمله:

ضرورت حل بحران تنگه هرمز؛

تشدید درگیری ها بر سر محاصره بنادر ایران؛

کاهش محبوبیت داخلی ترامپ؛

نزدیک شدن انتخابات میان دوره ای آمریکا؛

و تداوم مشکلات اقتصادی در ایالات متحده و اقتصاد جهانی.

علاوه بر این، به باور نویسنده، یکی از اهداف اصلی جنگ، یعنی تغییر نظام سیاسی ایران، محقق نشده است. این تحلیل علت این موضوع را انعطاف پذیری و انسجام رهبری ایران، وحدت مردم ایران و برابری سیاسی و نظامی که ایران در مدیریت جنگ و درگیری نشان داده است عنوان می کند.

بر اساس این ارزیابی، مجموعه این عوامل ترامپ را به سمت جست وجوی نوعی توافق سوق داده است؛ توافقی که احتمالاً لبنان و حتی غزه را نیز در بر خواهد گرفت.

نویسنده معتقد است تأکید ترامپ بر گنجاندن لبنان و احتمالاً غزه در هرگونه توافق یا آتش بس آینده، به تشدید اختلافات او با نتانیاهو منجر شده و نشانه های این اختلاف در تماس های تلفنی اخیر میان دو طرف نیز آشکار شده است.

در این چارچوب، تحلیلگر نتیجه می گیرد که رییس جمهور آمریکا اکنون فقط می تواند عقب نشینی کند و به دنبال نوعی تفاهم با ایران باشد، در سطحی که شامل لبنان نیز بشود ؛ روندی که به گفته او با ازسرگیری تبادل آتش میان ایران و اسراییل در هشتم ژوئن بیش از پیش نمایان شده است.

در پایان این تحلیل آمده است که ترامپ ناگزیر است نتانیاهو را به پذیرش سیاست های خود وادار کند؛ زیرا در غیر این صورت ممکن است به سمت جنگی کشیده شود که نخست وزیر اسراییل خواهان آن است.

به باور نویسنده، این مسئله در شرایط کنونی اهمیتی دوچندان دارد؛ زیرا دولت آمریکا همزمان با چالش های متعددی از جمله برگزاری موفق جام جهانی، حل بحران تنگه هرمز و انتخابات میان دوره ای کنگره روبه رو است؛ تحولاتی که می توانند تأثیر مستقیمی بر آینده سیاسی رییس جمهور آمریکا و دولت او داشته باشند.

منبع: فرارو