1. افزایش مستمری بازنشستگان و مستمری بگیران در سال 1405 چگونه محاسبه شده است؟

میزان و نحوه افزایش مستمری ها بر اساس مواد 96 و 111 قانون تأمین اجتماعی و مصوبه مورخ 24 اسفند 1404 شورای عالی کار و توافق با کانون عالی بازنشستگان انجام شده است. بر این اساس، مستمری حداقل بگیران 60 درصد افزایش یافته و مبلغ مستمری آنان در سال 1405 به مبلغ حدود 166.255.500 ریال (16 میلیون و 625 هزار تومان) رسیده است. مستمری سایر سطوح نیز 45 درصد به علاوه مبلغ ثابت 15.586.470 ریال (یک میلیون و 558 هزار تومان) افزایش داشته است.

2. متناسب سازی حقوق بازنشستگان در سال 1405 به چه صورت اجرا می شود؟

سال 1405 آخرین مرحله اجرای متناسب سازی موضوع جزء 2 بند ر ماده 28 قانون برنامه هفتم پیشرفت است. پس از اجرای 40 درصد در سال 1403 و 30 درصد در سال 1404، در سال جاری نیز 30 درصد باقی مانده (از مبلغ موضوع متناسب سازی) اجرا می شود تا متناسب سازی به طور کامل محقق شود، به نحوی که در پایان متناسب سازی، مستمری سال جاری فرد به حداقل دستمزد سال جاری، از 90 درصد نسبت مستمری زمان برقراری فرد به حداقل دستمزد سال برقراری کمتر نگردد.

3. هدف از اجرای متناسب سازی چیست؟

هدف این است که بر اساس قانون نسبت مستمری بازنشسته به حداقل دستمزد، متناسب با زمان برقراری مستمری حفظ شود، به نحوی که در پایان متناسب سازی، مستمری سال جاری فرد به حداقل مستمری سال جاری، از 90 درصد نسبت مستمری زمان برقراری فرد به حداقل دستمزد سال برقراری کمتر نباشد. پس از اجرای 40 درصد در سال 1403 و 30 درصد در سال 1404، در سال جاری نیز 30 درصد باقی مانده (از مبلغ موضوع متناسب سازی) اجرا می شود تا متناسب سازی به طور کامل محقق شود. این فرمول دقیقا همان فرمول قانونگذار در برنامه هفتم است.

4. چرا مبلغ حفظ قدرت خرید در سال 1405 پرداخت نمی شود؟

این مبلغ در سال 1403 بر اساس بند (د) تبصره (15) قانون بودجه همان سال و برای حمایت از حداقل بگیران و سایر مستمری بگیرانی که مبلغ متناسب سازی آن ها به میزانی کمتر از 7.166.168 ریال بود پرداخت می شد. از آنجا که در قوانین و مقررات سال 1405 مجوز قانونی جدیدی برای تداوم این پرداخت پیش بینی نشده است، امکان پرداخت آن در سال جاری وجود ندارد.

5. چرا امسال مجوز پرداخت حفظ قدرت خرید صادر نشده است؟

برخلاف قانون بودجه سال 1403 در قانون بودجه 1405 این حکم قانونی تکرار نشد. علاوه بر اینکه هرگونه پرداختی نیازمند حکم قانونی است تأمین منابع مالی آن هم نیازمند درج در قانون بودجه است. ضمناً دولت در سال اخیر کمک معیشت و حفظ قدرت خرید مدنظر خود را در قالب طرح کالابرگ با پرداخت یک میلیون تومان به هر نفر انجام می دهد.

6. آیا کمک هزینه مسکن و کمک به تأمین معیشت در سال 1405 حذف شده است؟

خیر. این مبالغ همچنان پرداخت می شود، اما افزایش نیافته است. کمک هزینه مسکن ماهانه 2.700. 000 ریال و کمک به تأمین معیشت ماهانه 6 میلیون ریال، به مشمولان پرداخت خواهد شد.

7. چرا مزایای جانبی افزایش نیافته است؟

با توجه به محدودیت منابع و اعتبارات، اولویت سازمان در سال جاری افزایش مستمری ها مشابه مصوبه شورای عالی کار بوده است. به همین دلیل در توافق با کانون عالی بازنشستگان و با توجه به منابع و درآمدهای سازمان، مزایای جانبی در سطح سال گذشته حفظ شده تا امکان تأمین منابع لازم برای افزایش مستمری ها فراهم شود.

8. آیا پرداخت کمک هزینه مسکن، معیشت، عائله مندی و اولاد از تکالیف قانونی تأمین اجتماعی است؟

خیر. این مزایا طبق قانون تأمین اجتماعی جزو تکالیف سازمان محسوب نمی شود. علاوه بر این، مزایای فوق اگر در دوران بیمه پردازی مشمول کسر حق بیمه بوده در اصلِ مستمری پرداختی لحاظ شده است و اگر مشمول کسر حق بیمه نبوده براساس قانون قابل پرداخت نیست.

پس این مزایا جزء تعهدات قانونی سازمان تأمین اجتماعی محسوب نمی شود و پرداخت آن ها در سال های گذشته با هدف مساعدت در تأمین معیشت مستمری بگیران و در چارچوب مجوزها و منابع مالی موجود انجام شده است.

9. چرا مبلغ کمک به تأمین معیشت مستمری بگیران دولتی برای افراد متنوع است؟

با توجه به اینکه کمک هزینه عائله مندی و اولاد مستمری بگیران دولتی در سال 1405 بر اساس قانون بودجه و مقررات مربوط افزایش یافته است. در چارچوب قانون و به منظور رعایت عدالت میان مستمری بگیران دولتی و غیردولتی و جلوگیری از ایجاد تفاوت غیرمتعارف در مجموع مزایای دریافتی، کمک هزینه تأمین معیشت مستمری بگیران دولتی به این شکل تعدیل (کاهش مبلغ معادل افزایش کمک هزینه عائله مندی) شده است:

الف- اگر مستمری بگیر دولتی عائله مندی دریافت کند مبلغ پرداختی برای کمک معیشت 1.798.625 ریال خواهد بود.

ب- اگر مستمری بگیر دولتی همسر نداشته باشد و مشمول عائله مندی نشود، مبلغ کمک معیشت 6 میلیون ریال برای وی لحاظ خواهد شد.

10. چرا کمک هزینه عائله مندی و اولاد مستمری بگیران دولتی افزایش یافته اما برای مستمری بگیران غیردولتی ثابت مانده است؟

مبنای پرداخت این مزایا در دو گروه متفاوت است. افزایش کمک هزینه عائله مندی و اولاد مستمری بگیران دولتی بر اساس احکام قانونی مربوط از جمله بند 4 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری و قانون بودجه سال جاری انجام شده است. اما پرداخت این مزایا به مستمری بگیران غیردولتی از محل منابع سازمان تأمین اجتماعی و در قالب مزایای حمایتی صورت می گیرد و الزام قانونی برای افزایش سالانه آن وجود ندارد.

11. اگر عائله مندی و اولاد جزو تعهدات قانونی سازمان نیست، چرا تاکنون پرداخت می شده است؟

سازمان تأمین اجتماعی در سال های گذشته به منظور حمایت بیشتر از معیشت مستمری بگیران و برقراری تعادل میان مزایای پرداختی به گروه های مختلف بازنشستگان، با اخذ مجوزهای لازم و در چارچوب منابع موجود نسبت به پرداخت این مزایا اقدام کرده است. استمرار این پرداخت ها نیز همچنان در همین چارچوب انجام شده است.

12. منظور از بازنشسته دولتی و غیردولتی چیست؟

بازنشسته های دولتی (کارمندی) به افرادی اطلاق می شود که در دوران بیمه پردازی در نهادهای دولتی و دستگاه های اجرایی وابسته به دولت (دولت در نقش کارفرما) مشغول به کار و مشمول قانون خدمات کشوری بوده اند. اما بازنشستگان غیردولتی شامل افرادی است که طبق قانون کار، در قالب قرارداد کار با کارفرما در کارگاه های غیردولتی مشغول به کار بوده اند.

13. مبلغ کمک هزینه اولاد مستمری بگیران در سال 1405 چقدر است؟

کمک هزینه اولاد بازنشستگان و ازکارافتادگان غیردولتی و فرزندان بازمانده مشمول غیردولتی معادل 17.193.765 ریال به ازای هر فرزند می باشد. برای بازنشستگان و ازکارافتادگان دولتی و فرزندان بازمانده مشمولان دولتی طبق بند 4 ماده 68 قانون مدیریت خدمات کشوری و قانون بودجه سال جاری، با 20 درصد افزایش مبلغ 20.632. 518 ریال در نظر گرفته شده است.

14. چرا به همسران بازمانده تک نفره کمک هزینه عائله مندی پرداخت نمی شود؟

پرداخت کمک هزینه عائله مندی جزو تکالیف قانونی سازمان نیست و طبق مقررات برای مردان مستمری بگیر بازنشسته پیش بینی شده است که همسر تحت تکفل داشته باشند. بنابراین پرداخت این مزیت به همسر بیمه شده متوفی که خود مستمری بازماندگان دریافت می کند، فاقد موضوعیت و مستند قانونی است.

15. چرا افزایش مستمری حداقل بگیران 60 درصد است اما برای سایر سطوح 45 درصد تعیین شده است؟

مبنای افزایش مستمری ها، مصوبه شورای عالی کار و الزامات مواد 96 و 111 قانون تأمین اجتماعی است. در سال 1405 به منظور حمایت بیشتر از اقشار با درآمد پایین تر و حفظ حداقل سطح معیشت بازنشستگان، افزایش مستمری حداقل بگیران به میزان 60 درصد تعیین شده است. برای سایر سطوح نیز علاوه بر افزایش 45 درصدی، مبلغ ثابت 15.586.470 ریال به مستمری آنان اضافه شده است تا آثار افزایش حقوق برای سطوح مختلف درآمدی متعادل تر شود.

16. آیا متناسب سازی برای همه بازنشستگان و مستمری بگیران یکسان است؟

خیر. طبق قانون جز 2 بند ر ماده 28 قانون برنامه هفتم، حداقل بگیران مشمول متناسب سازی نیستند. متناسب سازی به معنای پرداخت مبلغ یکسان به همه افراد نیست و بر اساس سابقه بیمه پردازی، میزان مستمری زمان برقراری و نسبت آن به حداقل دستمزد همان سال محاسبه می شود. به همین دلیل مبلغ متناسب سازی برای افراد مختلف متفاوت است.

17. آیا حذف مبلغ حفظ قدرت خرید به معنای کاهش دریافتی بازنشستگان است؟

خیر. مبلغ حفظ قدرت خرید یک پرداخت موقت و مبتنی بر قانون بودجه سال 1403 بود و برای کمک به معیشت گروه های کم درآمد جامعه بود. در سال 1405 به دلیل نبود مستند قانونی و پیش بینی سازوکارهای جایگزین توسط دولت در قانون بودجه، مجوز قانونی این پرداخت استمرار نداشته است.

18. هدف کلی تصمیمات اتخاذ شده در سال 1405 چیست؟

مجموعه تصمیمات سال 1405 با هدف اجرای دقیق قوانین، تکمیل متناسب سازی، حفظ عدالت میان گروه های مختلف مستمری بگیران، صیانت از منابع بین نسلی سازمان تأمین اجتماعی و افزایش مستمری ها در چارچوب امکانات، اعتبارات و مجوزهای قانونی اتخاذ شده است.

19. چرا سازمان تأمین اجتماعی پرداخت برخی مزایا را به نبود مستند قانونی منوط می کند؟

سازمان تأمین اجتماعی مکلف است تمامی پرداخت ها را در چارچوب قوانین، مقررات و مجوزهای قانونی انجام دهد. از آنجا که منابع این سازمان متعلق به بیمه پردازان و مستمری بگیران است، هرگونه پرداخت مستمر باید دارای پشتوانه قانونی و تأمین اعتبار از مراجع رسمی قانونگذاری کشور و ارکان سازمان باشد تا از منابع بین النسلی این صندوق که متعلق به بیمه پردازان و بازنشستگان است صیانت شود.

20) آیا اجرای گام سوم به معنای پایان اجرای متناسب سازی است؟

بله. بر اساس قانون برنامه هفتم پیشرفت، متناسب سازی (90 درصد نسبت مستمری زمان برقراری به حداقل دستمزد سال برقراری) در سه مرحله 40 درصدی، 30 درصدی و 30 درصدی پیش بینی شده بود که با اجرای مرحله سوم در سال 1405، تکلیف قانونی متناسب سازی تکمیل می شود.

21) چرا برخی بازنشستگان افزایش بیشتری نسبت به دیگران دریافت کرده اند؟

میزان افزایش دریافتی مستمری بگیران صرفاً به درصد افزایش سالانه محدود نمی شود و عوامل متعددی از جمله سطح مستمری، مبلغ متناسب سازی، وضعیت حداقل بگیر یا سایر سطوح بودن و برخورداری از برخی مزایا در آن تأثیرگذار است. از این رو ممکن است دو مستمری بگیر با شرایط متفاوت، افزایش های ریالی متفاوتی را تجربه کنند. آنچه اهمیت دارد این است که تمامی محاسبات بر اساس قوانین و فرمول های مصوب و به صورت یکسان برای افراد دارای شرایط مشابه انجام شده است.

22) آیا بازنشستگانی که متناسب سازی بیشتری دریافت کرده اند از افزایش سالانه مستمری محروم شده اند؟

خیر. افزایش سالانه مستمری و متناسب سازی دو مقوله مستقل هستند. ابتدا افزایش مستمری اعمال می شود و سپس در صورت مشمول بودن فرد، مبلغ متناسب سازی نیز به مستمری او اضافه می شود. بنابراین افراد مشمول متناسب سازی علاوه بر افزایش سالانه، از مزایای متناسب سازی نیز بهره مند می شوند.

23) چرا سازمان تأمین اجتماعی به جای پرداخت مبالغ مقطعی، افزایش مستمری را در اولویت قرار داده است؟

افزایش مستمری تأثیر پایدار و بلندمدت بر دریافتی بازنشستگان دارد و مبنای محاسبات سال های بعد نیز قرار می گیرد. در مقابل، پرداخت های مقطعی یا مزایای جانبی معمولاً آثار کوتاه مدت دارند. به همین دلیل در سال 1405 بخش عمده منابع موجود به افزایش مستمری ها و تکمیل متناسب سازی اختصاص یافته تا حمایت مؤثرتری از معیشت مستمری بگیران صورت گیرد.

24) اگر کسی به افزایش ها و محاسبات مستمری خود معترض باشد، چه باید بکند؟

فرد می بایست از طریق پورتال مرکز نظارت و ارتباطات مردمی سازمان به نشانی https://1420.tamin.ir درخواست و اعتراض خود را ثبت و با دریافت کد پیگیری به صورت پیامکی، فرایند رسیدگی را بدون نیاز به مراجعه حضوری دنبال نمایند.

همچنین این مرکز با شماره تلفن 1420 بدون نیاز به پیش شماره از سراسر کشور از طریق تلفن ثابت یا تلفن همراه آماده ارایه راهنمایی است.

25. آیا برای دریافت فیش و حکم حقوقی حتما باید به شعبه مراجعه کرد؟

خیر. امکان مشاهده، دریافت و چاپ نسخه معتبر فیش و حکم حقوقی کلیه بازنشستگان و مستمری بگیران از طریق اپلیکیشن تأمین من https://my.tamin.ir و همچنین سامانه خدمات غیرحضوری https://es.tamin.ir فراهم است و نیاز به مراجعه حضوری به شعب برای دریافت فیش و حکم حقوقی نیست.

همچنین مستمری بگیران گرامی از طریق ابزار محاسبه آنلاین از طریق سامانه خدمات غیرحضوری سازمان می توانند جزییات محاسبات مستمری متناسب سازی شده خود را به طور کامل و آسان مشاهده نمایند.