به نقل از همشهری آنلاین، نتایج یک مطالعه جدید نشان می دهد محل ذخیره چربی در بدن، نه فقط میزان کلی چربی، می تواند تأثیر مهمی بر سلامت مغز و روند پیری آن داشته باشد. پژوهشگران دریافته اند که توزیع چربی در بخش های مختلف بدن با تغییرات ساختاری و عملکردی مغز و همچنین توانایی های شناختی در میانسالی و سالمندی ارتباط دارد.این پژوهش که در نشریه Nature Mental Health منتشر شده است، نشان می دهد چربی احشایی یا همان چربی ذخیره شده در اطراف اندام های داخلی شکم، بیش از سایر انواع چربی با نشانه های پیری مغز و افت عملکرد شناختی مرتبط است.

فراتر از شاخص توده بدنی
شاخص توده بدنی (BMI) سال ها به عنوان معیار اصلی سنجش چاقی مورد استفاده قرار گرفته است، اما این شاخص نمی تواند محل تجمع چربی در بدن را مشخص کند.

پژوهشگران می گویند چربی های ذخیره شده در نقاط مختلف بدن رفتار زیستی متفاوتی دارند. برای مثال، چربی احشایی مواد التهابی ترشح می کند که می توانند در التهاب و تخریب سلول های عصبی نقش داشته باشند. در مقابل، برخی مطالعات نشان داده اند چربی ذخیره شده در اندام های تحتانی ممکن است در برخی شرایط اثرات محافظتی داشته باشد.

در این مطالعه، محققان داده های بیش از 18 هزار نفر از شرکت کنندگان بانک زیستی بریتانیا را بررسی کردند. میانگین سنی افراد حدود 62 سال بود و نزدیک به 45 درصد آن ها مرد بودند.

پژوهشگران با استفاده از اسکن های پیشرفته، میزان چربی موجود در بازوها، پاها، تنه و چربی احشایی اطراف اندام های داخلی را اندازه گیری کردند. همچنین سلامت مغز افراد از طریق انواع مختلف تصویربرداری MRI و مجموعه ای از آزمون های شناختی شامل حافظه، استدلال، سرعت پردازش اطلاعات و عملکرد اجرایی ارزیابی شد.

برای دستیابی به نتایج دقیق تر، اثر شاخص توده بدنی از تحلیل ها حذف شد تا تأثیر مستقل هر نوع چربی بر مغز مشخص شود.

نتایج نشان داد هر بخش از چربی بدن با الگوی متفاوتی از تغییرات مغزی همراه است.

چربی بازوها و تنه با نازک شدن قشر حسی-حرکتی مغز ارتباط داشت؛ ناحیه ای که در کنترل حرکت و حس لامسه نقش دارد. همچنین افزایش چربی در بازوها با کاهش حجم هیپوکامپ، یکی از مهم ترین مراکز حافظه در مغز، همراه بود.

تمام انواع چربی بررسی شده با کاهش حجم برخی ساختارهای عمقی مغز و ضعف ارتباطات میان نواحی مسئول حرکت و هماهنگی بدن مرتبط بودند.

با

این حال، چربی احشایی بیشترین اثر منفی را نشان داد. این نوع چربی با آسیب به ماده سفید مغز ــ شبکه ای از رشته های عصبی که بخش های مختلف مغز را به یکدیگر متصل می کند ــ ارتباط قوی تری داشت.

پژوهشگران نشانه هایی از کاهش تراکم رشته های عصبی، افزایش تجمع مایعات در بافت مغز و بی نظمی در ساختار این رشته ها را در افرادی با چربی احشایی بیشتر مشاهده کردند.

یافته جالب دیگر این بود که چربی ذخیره شده در پاها با کاهش ارتباطات در سیستم لیمبیک مغز مرتبط بود؛ شبکه ای که در تنظیم احساسات، حافظه و پاداش نقش دارد.

محققان احتمال می دهند این ارتباط به هورمون لپتین مربوط باشد؛ هورمونی که در چربی های ناحیه تحتانی بدن بیشتر ترشح می شود و بر بخش های مرتبط با حافظه در مغز تأثیر می گذارد.

پژوهشگران با استفاده از مدل های رایانه ای، سن مغزی شرکت کنندگان را محاسبه کردند. نتایج نشان داد تسریع روند پیری در شبکه های مهم مغزی، از جمله شبکه های حسی-حرکتی، لیمبیک و پیش فرض، مهم ترین مسیری است که از طریق آن چربی های بدن بر عملکرد شناختی اثر می گذارند.

در میان همه انواع چربی، چربی احشایی قوی ترین ارتباط را با کاهش توانایی های شناختی و افزایش سرعت پیری مغز نشان داد.

محققان تأکید می کنند این مطالعه از نوع مشاهده ای بوده و نمی تواند رابطه علت و معلولی را اثبات کند. به عبارت دیگر، هنوز مشخص نیست افزایش چربی موجب تغییرات مغزی می شود یا برخی تغییرات مغزی به تجمع چربی در بدن منجر می شوند.

همچنین بیشتر شرکت کنندگان این پژوهش را افراد سفیدپوست بریتانیایی تشکیل می دادند؛ بنابراین ممکن است نتایج به طور کامل به سایر جمعیت ها قابل تعمیم نباشد.

با وجود این محدودیت ها، پژوهشگران معتقدند یافته های جدید نشان می دهد برای ارزیابی خطرات مرتبط با سلامت مغز، توجه به محل تجمع چربی در بدن اهمیت زیادی دارد و نباید تنها به شاخص توده بدنی اکتفا کرد.