یک کارشناس آموزش گفت: ما با یک موجی از افت کیفیت آموزشی مواجه هستیم که قدمت دیرینه دارد اما از شیوع ویروس کرونا شدت پیدا کرد.

آموزش غیرحضوری دانش آموزان سبب ساز توجه به یک ضعف دیرینه شد، ضعفی که سال ها بر دوش آموزش وپرورش بود اما کسی به آن توجه نمی کرد، یا شاید چون که هیچ متهمی جز خود آموزش وپرورش وجود نداشت که این ضعف به گردن آن انداخته شود مورد توجه قرار نمی گرفت؛ آموزش غیرحضوری همان عاملی شد که هم سبب برملا شدن این ضعف قدیمی شد و هم انگار همه چیز به گردش افتاد.

این سال ها خیلی درباره ضعف یادگیری دانش آموزان شنیده ایم، این که گاهی گفته می شود برخی از آن ها توانایی نوشتن را خوب یاد نگرفته اند، مثلاً مرتضی نظری، تحلیل گر مسائل آموزش و پرورش درهمین باره گفت که دانش آموزان متوسطه اول (پایه هفتم، هشتم، نهم) در خواندن و نوشتن مشکلات زیادی دارند. این ها همان دانش آموزانی هستند که دوره ابتدایی خود را زمان شیوع ویروس کرونا شروع کردند، آن روزها، یعنی وقتی کرونا اپیدمی شد مدارس درست مانند امروز در زمان جنگ تعطیل شدند، آموزش مجازی جایگزین آموزش حضوری شد، دانش آموزان برای درس خواندن از پشت میز و نیمکت مدرسه به پشت تلفن های همراه در خانه رفتند، خیلی ها معتقدند همین غیرحضوری شدن آموزش سهم قابل توجهی در روند یادگیری دانش آموزان داشته، به خصوص این که این روش آموزشی ادامه دار هم شد، یعنی ناترازی انرژی، اعتراضات اجتماعی و البته جنگ ها همگی زمینه ساز شروع آموزش غیرحضوری شدند؛ در این میان برخی کارشناسان معتقدند که روند کاهش یادگیری در نظم و نظام آموزش ایران دیرینه است اما آموزش غیرحضوری به خصوص از زمان اپیدمی کویید19 آن را تشدید کرد.

شاید برای این که بتوانیم روند کاهش یادگیری در مدارس را به آموزش حضوری یا غیرحضوری ربط بدهیم بد نباشد به برخی آمارها قبل از شیوع کرونا اشاره کنیم. نظری با طرح همین ایده گفت که: مگر در دورانی که مدرسه بود چه داشتیم، مدرسه چه چیزی به بچه های ما داد جز رقابت، مسابقه و حسادت، دانش آموز حتی حاضر نیست یک تست به دوستش یاد بدهد، چون که می داند اگر دوستش تست یاد بگیرد احتمالاً برابر است با تقویت رقیب در کنکور، بنابراین ما همکاری به دانش آموزان یاد نمی دهیم. از طرفی شما بررسی کنید رتبه ایران در آموزش قبل از شیوع ویروس کرونا چند بود؟

ما در سال های متعددی در آزمون تیمز و پرلز شرکت کردیم، متأسفانه تاکنون نتوانستیم نمره میانگین را کسب کنیم.

او ادامه داد: جایگاه ایران حدود 75 در میان 130 کشوری که ارزیابی می شوند بود. رتبه سواد خواندن و نوشتن و علوم تجربی و ریاضی در پایه چهارم و هشتم در آزمون بین المللی تیمز، از 15 کشور خاورمیانه که سنجیده شدند رتبه 13 یا 12 را داشتیم.

به گفته او: ما با یک موجی از افت کیفیت آموزشی مواجه هستیم که قدمت دیرینه دارد اما از شیوع ویروس کرونا شدت پیدا کرد.

اگرچه نمی شود تاثیر منفی آموزش غیرحضوری را بر کیفیت یادگیری دانش آموزان نادیده گرفت، اما روند کاهش کیفیت آموزش در ایران مسیری قدیمی تر از سال های شیوع کرونا یا شروع آموزش غیرحضوری دارد، طوری که به نظر می رسد این ضعف جدی نظام آموزش و پرورش حالا دارد به گردن آموزش غیرحضوری می افتد. نتایج آخرین آزمون هایی جهانی که کیفیت یادگیری دانش آموزان را سنجش می کنند سال 2023 اعلام شد، معاون ابتدایی وزارت آموزش وپرورش به نتایج این آزمون واکنش جالبی داشت، رضوان حکیم زاده به رسانه ها گفت: برخی اطلاع رسانی ها به گونه ای است که گویا نتایج دانش آموزان ایرانی تنها در این دوره از آزمون بین المللی تیمز و پرلز ضعیف بوده است در حالی که آمارها خلاف این مساله را می گوید. اینکه ایران در سال 1995 در این آزمون ها رتبه 25 جهان را کسب کرد و امروز به رتبه 50 رسیده است عبارت چندان دقیقی نیست.

طراحی نظام آموزشی ما آمرانه است، یعنی نگاهی از بالا به پایین دارد، با این نگاه کودک را درک نمی کنیم.

او ادامه داد: در سال 1995 تنها 26 کشور در این آزمون علمی شرکت کردند که ایران رتبه بیست و پنجم را کسب کرده بود. در سال 2019، 57 کشور در این آزمون شرکت کرده بودند که ایران رتبه چهل و نهم را کسب کرد و در سال 2023، 64 کشور شرکت کرده بودند که ایران رتبه پنجاه و چهارم را کسب کرد. ما در سال های متعددی زیادی در آزمون تیمز و پرلز شرکت کردیم. در این آزمون ها میانگین نمره 500 است در حالی که متأسفانه تاکنون در هیچیک از این آزمون ها نتوانستیم نمره میانگین را کسب کنیم.

به گزارش رسانه ها ایران هیچ گاه نمره بالاتر از میانگین 500 را به دست نیاورده است. در آخرین سال برگزاری آزمون تیمز در سال 2023، نمره دانش آموزان ایرانی در آزمون ریاضی 420 بود و بالاترین نمره دانش آموزان ایرانی در همین آزمون در سال 2019 نمره 443 بود.

به گفته معاون آموزش ابتدایی وزارت آموزش وپرورش به استثنای درس ریاضی در درس علوم هم تقریباً همین عملکرد را داشتیم. در سال 1995 ایران، رتبه بیست و پنجم از 26 کشور جهان را به خود اختصاص داد. در سال 2023, رتبه چهل و نه از 63 کشور را کسب کرد.

کاهش کیفیت یادگیری دانش آموزان در مدارس روندی طولانی دارد، روندی که در سال های بعد از شیوع کرونا خودنمایی کرد، بنابراین در میان متهمان این روند اگر به انواع اپیدمی ها یا جنگ اشاره کنیم حتما ساختار خود آموزش و پرورش هم یکی از همین متهمان است. طوری که مرتضی نظری گفت: مجموعه عوامل سهم دارند اما طراحی نظام آموزشی ما آمرانه است، یعنی نگاهی از بالا به پایین دارد، با این نگاه کودک را درک نمی کنیم. درحالی که در دنیای جدید نظام آموزشی مبتنی بر شرایط روحی و رشدی کودک است، اما در کشور ما کودک را از پشت عینک یک فرد بزرگسال می بینیم. بنابراین معماری آموزش ما در بنا و برنامه به کودک هیچ ارتباطی ندارد.