به نقل از عصرایران، یکی از انتقادهای رایج به نظام های آموزشی بسیاری از کشورها این است که دانش آموزان سال های زیادی را صرف آموختن تاریخ و ریاضی و علوم می کنند، اما تقریبا چیزی درباره چگونگی مدیریت پول خود، پس انداز کردن یا اینکه نرخ بهره، سرمایه گذاری و اعتبار بانکی چیست، نمی دانند.

یورونیوز نوشت، جوانانی که می توانند سخت ترین معادلات ریاضی را حل کنند، هنگام دریافت اولین دستمزدشان، چیزی در این باره که مالیات چیست یا چگونه درآمدشان را بودجه بندی کنند، نمی دانند.

البته کشورهای پیشرفته سال هاست که برای حل این مشکل گام برداشته اند و آموزش سواد مالی را به روش های مختلف در برنامه درسی دانش آموزان مدارس گنجانده اند که در ادامه به تجربه چند کشور در این باره اشاره می شود.

هم اکنون در بسیاری از ایالت های آمریکا درس های سواد مالی در برنامه درسی مدارس گنجانده شده است و در 22 ایالت نیز گذراندن درس امور مالی شخصی برای فارغ التحصیلی دانش آموزان الزامی است که شامل موضوعاتی مانند نحوه پس انداز کردن یا برنامه ریزی مالی، چگونگی دریافت اعتبار بانکی، وام دانشجویی و سرمایه گذاری می شود.

هدف از این کار، کمک به دانش آموزان برای تصمیم گیری های مالی آگاهانه و ایجاد زندگی بهتر، نه تنها برای خود بلکه برای اطرافیانشان است.

رویدادهای اقتصادی مانند افزایش تورم، رشد فناوری های مالی دیجیتال همچنین رشد فعالیت های مرتبط با هوش مصنوعی، همگی باعث شده که استقبال از این کلاس ها افزایش یابد و به تدریج در برنامه آموزشی دبیرستان های همه ایالات وارد شود.

در فرانسه یک برنامه ملی به نام EDUCFI از سال 2016 با مشارکت بانک مرکزی این کشور راه اندازی شده که علاوه بر آموزش هایی که پیش تر ذکر شد، در موضوع کنترل بدهی، بیمه و نحوه محافظت از خود در برابر انواع کلاهبرداری های مالی و شیوه های تجاری فریبنده به نوجوانان آموزش می دهند. دانش آموزان همچنین یاد می گیرند که در صورت بروز مشکل در این بخش ها باید با چه کسانی تماس بگیرند.

بانک مرکزی فرانسه مسئول اجرای این طرح در مدارس است و دانش آموزان از کلاس هشتم تا دهم باید این دروس را پشت سر بگذارند.

در منطقه لیموژ واقع در جنوب فرانسه، ابتکارات برای تقویت سواد مالی نوجوانان از این هم فراتر می رود و حتی دوره هایی برای دانش آموزان برای درک بهتر فعالیت مؤسسات مالی بزرگ مانند بانک مرکزی فرانسه، بانک مرکزی اروپا و سیاست های اقتصادی آنها برگزار می شود.

در فرانسه همچنین هرساله از 16 تا 22 مارس هفته سواد مالی نام گرفته است و در چهارچوب این طرح، برنامه هایی برای آموزش همگان در موضوعات مرتبط با مسائل مالی، از بودجه بندی گرفته تا پس انداز، ارائه می شود تا همه شهروندان تصمیمات مالی بهتری در طول زندگی بگیرند.

روند آموزش سواد مالی در مدارس بریتانیا نیز بهبود یافته است؛ اگرچه به دلیل مشکلات بودجه و کمبود مدرس، این درس هنوز همگانی نشده است.

کلاس های مدیریت پول نقد در برنامه درسی بسیاری از مدارس گنجانده شده است و دانش آموزان 16 و 17 ساله فعالانه در این باره گفتگو می کنند که آیا دارندگان وام مسکن واقعا مالک خانه های خود هستند، یا اینکه خطرات معامله بیت کوین و شرکت در قمار چیست؟

این آموزش ها به دلیل دیگری نیز ضروری هستند زیرا اکنون در میان دانش آموزان، حتی افرادی هستند که در گذشته بیت کوین معامله یا استخراج کرده اند.

دیگر اینکه برای نسل جدید بریتانیا، تامین مسکن مقرون به صرفه همچنان دشوارتر است. بنابراین آنها یاد می گیرند که چگونه بی پروا خرج نکنند و چگونه نرخ بهره های سالانه را محاسبه کنند تا برنامه های بلندپروازانه شان برای آینده عملی شود.

نظرسنجی سال 2021 موسسه بانکداری و امور مالی لندن نشان داد که تقریبا سه چهارم نوجوانان 15 تا 18 ساله مشتاق آموزش درباره نحوه مدیریت پول خود در مدارس هستند.

کشورهای شمال اروپا معمولا درس مستقلی به نام سواد مالی ندارند بلکه آموزش های مرتبط با آن را بخشی از آموزش زندگی می دانند و به همین دلیل مثلا دانش آموزان ممکن است در کلاس ریاضی، درباره بهره و اقساط وام بخوانند و آنها را محاسبه کنند، در مطالعات اجتماعی درباره مالیات و دولت رفاه بیاموزند و در درس اقتصاد، بودجه یک خانواده را تنظیم کنند.

فنلاند که یکی از موفق ترین نظام های آموزشی جهان را دارد، آموزش سواد مالی را از سنین پایین در برنامه درسی ملی خود گنجانده است. دانش آموزان علاوه بر موضوعاتی که پیش تر گفته شد درباره استفاده از خدمات بانکی، درک تبلیغات و رفتار مصرف کننده، و شناخت مفاهیمی مانند بدهی و اعتبار آموزش می بینند.

در سوئد و نروژ، مفاهیم مالی در درس های مطالعات اجتماعی و اقتصاد خانواده ارائه می شوند و دانش آموزان راه های تنظیم چگونه بودجه ماهانه، محاسبه هزینه های زندگی، مفهوم وام و بهره، و آشنایی با حقوق مصرف کننده را یاد می گیرند. در این کشورها، نهاد دولتی حمایت از مصرف کنندگان نیز برنامه های آموزشی ویژه ای در این موضوع در مدارس ارائه می دهند.

در دانمارک، دروس مرتبط با سواد مالی، در قالب پروژه های عملی و بین رشته ای آموزش داده می شود. دانش آموزان در پایان این کلاس ها می توانند هزینه خرید یک خانه را محاسبه کنند، نرخ بهره و وام را بررسی کنند، بودجه یک خانواده فرضی را تنظیم کنند و درباره انتخاب های اقتصادی متعدد در زندگی بحث کنند.

در این کلاس ها تمرکز بر حل مسائل مربوط به زندگی واقعی است، نه حفظ کردن مفاهیم نظری.

بیش از 80 درصد تراکنش های انجام شده در کره جنوبی، چین و ژاپن اکنون بدون پول نقد انجام می شوند و در این کشورها از پول فیزیکی استفاده بسیار کمتری می کنند.

ژاپن یکی از جدی ترین برنامه های آموزش سواد مالی را برای دانش آموزان مدارس دارد و از سال 2022 میلادی وزارت آموزش ژاپن، آموزش های مالی را از دوره ابتدایی تا دبیرستان در برنامه ملی گنجانده است.

پایه و اساس آموزش های مالی به کودکان در ژاپن، بر پرورش عادات خرج کردن سالم و کسب مهارت های مدیریت دارایی در طول زندگی گذاشته شده است.

دانش آموزان در سنین پایین با مفاهیمی مانند نقش پول در زندگی، تفاوت نیاز و خواسته، پس انداز و مصرف مسئولانه آشنا می شوند و در مقاطع بالاتر درباره پرداخت های الکترونیک، کارت های اعتباری و وام، محصولات مالی، برنامه ریزی مالی بلندمدت و سرمایه گذاری، همچنین خطرات ولخرجی یا گرفتن اعتبار بیش از حد می خوانند.

وزارت اقتصاد ژاپن نیز یک راهنمای آموزش مالی ویژه کودکان منتشر کرده که به کودکان در درک نحوه کار پرداخت های دیجیتال همچنین خطرات تراکنش های دیجیتال و نحوه استفاده ایمن از آنها کمک می کند.

سفرهای گروهی مدرسه یکی از بهترین فرصت ها برای دانش آموزان این کشور برای انجام پروژه های گروهی مرتبط با سواد مالی همچنین برنامه ریزی هزینه هایشان و درک تراکنش های بدون پول نقد است. این امر به ویژه در دنیای دیجیتال امروز که خریدها و دیگر امور بانکی را می توان با یک اپلیکیشن تلفن هوشمند انجام داد، اهمیت دارد.

با افزایش تراکنش های آنلاین، درک صحیح کودکان از ارزش پول (چه در کیف پولشان باشد و چه در تلفن همراهشان) بیش از پیش ضروری است.

کره جنوبی از دهه 2000 میلادی برنامه های آموزش مالی را در مدارس توسعه داده است و مفاهیم مالی معمولا در دروس اقتصاد، مطالعات اجتماعی و آموزش شهروندی تدریس می شوند.

با این وجود پژوهشگران کره ای معتقدند که هنوز فاصله زیادی میان دانش نظری و مهارت عملی وجود دارد و به همین دلیل بانک مرکزی و نهادهای مالی کره، برنامه های مکمل زیادی برای مدارس اجرا می کنند.

در مقایسه با ژاپن، آموزش مالی در کره جنوبی کمتر به صورت درس مستقل و بیشتر در قالب واحدهای میان رشته ای ارائه می شود.

در چین نیز وضعیت متفاوت است. برخلاف ژاپن، آموزش سواد مالی هنوز به شکل گسترده و یکپارچه وارد برنامه رسمی مدارس این کشور نشده است؛ اگرچه با پیچیده تر شدن اقتصاد و گسترش خدمات مالی دیجیتال، کارشناسان ضرورت آموزش دانش آموزان در این بخش ها را جدی می دانند و بارها به دولت توصیه کرده اند.

در حال حاضر این آموزش ها بیشتر در قالب پروژه ها و برنامه های محلی ارائه می شوند و نه یک درس ملی فراگیر.

در برخی شهرها نیز آموزش های مالی بطور موردی با همکاری مدارس و بانک ها، در قالب برنامه های فوق برنامه و آموزش های مرتبط با کارآفرینی ارائه می شوند.