مرکز ریاست جمهوری اوباما مجموعه ای فرهنگی، آموزشی و موزه ای است که به میراث سیاسی و اجتماعی باراک و میشل اوباما اختصاص دارد. این مرکز در پارک جکسون در جنوب شهر شیکاگو ساخته شده و برخلاف بسیاری از کتابخانه های ریاست جمهوری آمریکا، تنها یک آرشیو تاریخی نیست؛ بلکه به عنوان فضایی برای آموزش مدنی، فعالیت های اجتماعی و گردهمایی عمومی طراحی شده است.

شاخص ترین بخش مجموعه، برجی سنگی با ارتفاع حدود 69 متر است که طراحی آن را دفتر معماری Tod Williams Billie Tsien Architects بر عهده داشته است. فرم نامتعارف و تقریبا بدون پنجره برج باعث شده واکنش های متفاوتی در میان منتقدان معماری برانگیزد؛ برخی آن را نمادی جسورانه و آینده نگر می دانند و برخی دیگر آن را بیش از حد سنگین و متفاوت با بافت تاریخی پارک تلقی می کنند.

این مرکز فقط یک موزه نیست و شامل بخش های متعددی است:

موزه ریاست جمهوری اوباما

شعبه ای از کتابخانه عمومی شیکاگو

سالن اجتماعات و فضاهای آموزشی

زمین بسکتبال سرپوشیده

باغ های عمومی و فضاهای سبز

مسیرهای پیاده روی و فضاهای تجمع شهری

مساحت مجموعه حدود 19.3 هکتار است.

طراحی برج از مفهوم چهار دست در حال اتحاد الهام گرفته شده است.

روی نمای برج بخشی از سخنرانی باراک اوباما در سال 2015 درباره راهپیمایی سلما حک شده است.

این مرکز با بودجه ای حدود 850 میلیون دلار ساخته شده و از پرهزینه ترین مراکز ریاست جمهوری آمریکا محسوب می شود.

پروژه ساخت این مجموعه سال 2021 آغاز شد و 18 ژوئن 2026 به طور رسمی افتتاح می شود.

از زمان معرفی پروژه، برخی گروه ها نسبت به ساخت آن در فضای سبز پارک جکسون، احتمال افزایش قیمت مسکن و تغییر بافت اجتماعی محله های اطراف ابراز نگرانی کردند. در مقابل، حامیان پروژه معتقدند که این مرکز می تواند به توسعه اقتصادی و فرهنگی جنوب شیکاگو کمک کند.

در نهایت، این بنا یکی از متفاوت ترین پروژه های معماری عمومی آمریکا در دهه اخیر به شمار می رود؛ سازه ای که هم یک یادمان سیاسی است و هم تلاشی برای تبدیل میراث اوباما به یک مرکز فعال اجتماعی و آموزشی.

از نظر خوانش سبک شناسی، مرکز ریاست جمهوری اوباما را می توان در چارچوب معماری معاصر آیینی و نهادینه شده با گرایش به مینیمالیسم حجمی و نمادپردازی مفهومی تحلیل کرد. این پروژه به جای تکیه بر زبان فرمال سخت و خشن معماری بروتالیستی، از یک ترکیب کنترل شده از سنگ طبیعی، حجم های انتزاعی و سازماندهی افقی و عمودی در مقیاس پارک بهره می برد تا یک کمپوس شهری یکپارچه ایجاد کند.

برج اصلی با فرم هرمی و هندسه ساده شده، به عنوان یک عنصر مجسمه وار در منظر شهری عمل می کند و بیش از آن که کارکرد صرفا عملکردی داشته باشد، حامل روایت سیاسی و اجتماعی است. در عین حال، پیوند قوی بنا با لندسکیپ اطراف و ادغام برنامه های عمومی مانند فضاهای آموزشی و فرهنگی، آن را به نمونه ای از معماری اجتماعی محور معاصر نزدیک می کند که در آن مرز میان بنا، فضای عمومی و یادمان به صورت عمدی محو شده است.

تصاویری از مرکز ریاست جمهوری اوباما: