آرون دیوید میلر، کارشناس ارشد مسائل خاورمیانه در مرکز مطالعات استراتژیک و بین الملل

به نقل از نشریه فارن پالیسی، دونالد ترامپ، رییس جمهور ایالات متحده، به تهدید کردن دشمنان و متحدان آمریکا عادت کرده است؛ روشی که در آن، اگر طرف مقابل مطابق خواست او عمل نکند، با پیامدهای سنگین تهدید می شود و زیر فشار قرار می گیرد. می توان این رویکرد را تعریف ترامپ از یک تریبون زورگویانه دانست؛ تریبونی که به جای اقناع، بر تهدید و اجبار تکیه دارد.

گاهی این روش نتیجه داده است. برای نمونه، در اکتبر 2025، ترامپ پس از آنکه نتانیاهو را به فاصله گرفتن از رهبر اسراییل تهدید کرد، توانست او را به پذیرش طرح صلح 20 ماده ای غزه وادار کند. اما این شیوه همیشه هم موفق نبوده است. فشار او بر اروپایی ها بر سر گرینلند به نتیجه نرسید؛ همان گونه که تلاشش برای وادار کردن ایران به پذیرش شروط آمریکا در یک توافق نیز ناکام ماند. نمونه تازه تر، تهدید هفته گذشته او علیه عمانی ها بود؛ زمانی که هشدار داد اگر رهبران عمان در موضوع تنگه هرمز برخلاف خواست او عمل کنند، آن ها را منفجر خواهد کرد .

همین هفته گذشته، دونالد ترامپ بار دیگر همان تریبون زورگویانه را این بار علیه اسراییل به کار گرفت. در واقع، ترامپ درباره یک رهبر اسراییلی جمله ای گفت که هیچ رییس جمهور آمریکا تاکنون به صورت علنی بر زبان نیاورده بود: اینکه نتانیاهو درباره ایران هر کاری را که من بخواهم انجام خواهد داد. اهرم فشار ترامپ بر نتانیاهو ظاهراً کاملاً واقعی است؛ به ویژه از آن رو که نخست وزیر اسراییل برای ماندن در قدرت، به حمایت ترامپ نیاز دارد. ترامپ در اسراییل از نتانیاهو محبوب تر است و اگر چنین به نظر برسد که حمایت خود را از او پس می گیرد، این مسئله می تواند در انتخابات اکتبر برای نخست وزیر اسراییل هزینه ساز شود.

انبوه امتیازاتی که دونالد ترامپ در دوره نخست ریاست جمهوری خود به نتانیاهو داد، تصویری مشخص از نخست وزیر اسراییل ساخت: سیاستمداری ضروری و منحصربه فرد برای حفظ پیوند نیرومند میان آمریکا و اسراییل. این امتیازات از به رسمیت شناختن اورشلیم به عنوان پایتخت اسراییل و انتقال سفارت آمریکا به این شهر آغاز شد و تا به رسمیت شناختن حاکمیت اسراییل بر بلندی های جولان و تداوم حمایت نظامی واشنگتن از تل آویو ادامه یافت.

اما امروز، با توجه به آسیب پذیری های فزاینده نتانیاهو، به ویژه ناتوانی او در درهم کوبیدن حزب الله، حماس و اکنون ایران، نخست وزیر اسراییل بیش از گذشته به دونالد ترامپ به عنوان یک حامی فعال انتخاباتی نیاز دارد. ترامپ نمی تواند به تنهایی نتانیاهو را در انتخابات پیروز کند؛ اما بدون حمایت او و بدون تأکید ترامپ بر این روایت که نتانیاهو برای حفظ رابطه ای قدرتمند میان آمریکا و اسراییل ضروری است، آسیب پذیری های نخست وزیر اسراییل به طور تصاعدی افزایش خواهد یافت.

آزمون واقعی میزان نفوذ ترامپ بر نتانیاهو ممکن است به زودی فرا برسد؛ زمانی که مذاکرات آمریکا و ایران به مرحله پایانی نزدیک شود و تنظیم یک یادداشت تفاهم روی میز قرار گیرد. بر اساس آنچه تاکنون روشن است، رویکردی که دولت آمریکا در پیش گرفته، از نگاه نتانیاهو و مخالفان داخلی او، وضعیتی باخت - باخت تلقی خواهد شد. جمهوری اسلامی ایران در قدرت باقی خواهد ماند؛ آن هم در شکلی تندروتر از گذشته و بی آنکه زمینه ای واقعی برای تغییر نظام فراهم شده باشد.

حکومت ایران اکنون منسجم تر به نظر می رسد و کارت بازدارندگی نیز تضعیف شده است؛ زیرا تهران حمله گسترده آمریکا را پشت سر گذاشته و در عین حال، به اهرمی تازه برای استفاده در آینده دست یافته است: توانایی بستن تنگه هرمز و آشکار کردن آسیب پذیری کشورهای حاشیه خلیج فارس. در همین مرحله نیز هیچ نشانه ای وجود ندارد که ایالات متحده بتواند محدودیت هایی جدی بر زیرساخت هسته ای آسیب دیده ایران تحمیل کند.

متأسفانه برای نتانیاهو، اگرچه او احتمالاً در چگونگی، چرایی و زمان آغاز جنگ نقشی کلیدی داشته است، اما بسیار بعید به نظر می رسد که در تعیین شیوه و زمان پایان آن، اختیار چندانی در دست داشته باشد. اگر یادداشت تفاهم مطابق انتظارات پیش برود، توقف درگیری ها می تواند فرصتی برای آغاز دوره ای از مذاکرات درباره همه مسائل فراهم کند و چشم انداز ازسرگیری حملات آمریکا و اسراییل نیز به پایان برسد.

به محض آنکه تنگه هرمز بازگشایی شود و محاصره آمریکا برداشته شود، بازی مقصریابی آغاز خواهد شد. نتانیاهو در خشم و نارضایتی خواهد ماند، در حالی که متحدان سیاسی بی نام ونشان او استدلال خواهند کرد که ایالات متحده، به دلیل فقدان اراده، در تحقق تغییر نظام در ایران ناکام مانده است. در مقابل، ترامپ اجازه نخواهد داد نتانیاهو توافقی را که به جنگ پایان می دهد، بر هم بزند. او برای محافظت از خود در برابر انتقادهای داخلی در آمریکا، اسراییل را به زیاده روی به ویژه در لبنان، متهم خواهد کرد. ترامپ هیچ مخالفتی از سوی نتانیاهو و هیچ اقدام نظامی تازه ای از سوی اسراییل را که بتواند آمریکایی ها را دوباره به میدان جنگ بکشاند، تحمل نخواهد کرد.

به یاد بیاورید که دونالد ترامپ پس از بمباران رهبری خارجی حماس در دوحه از سوی اسراییل، عملاً نتانیاهو را کنار زد و از این پس بعید است اجازه دهد نخست وزیر اسراییل او را به سمت ازسرگیری جنگ سوق دهد. در چنین سناریویی، تنها امید واقعی رهبر اسراییل آن است که ایران بیش از حد پیش برود و روند مذاکرات فروبپاشد.

لبنان نیز احتمالاً به نقطه ای ناخوشایند برای نتانیاهو تبدیل خواهد شد. حزب الله به آتش بس پایبند نمانده، خلع سلاح نشده و سریع تر و توانمندتر از آنچه اسراییل تصور می کرد، در حال بازسازی است. دولت لبنان اراده بیشتری برای همکاری از خود نشان داده ؛ اما هنوز نه اراده کافی و نه توان لازم برای خلع سلاح اجباری حزب الله را در اختیار ندارد. اسراییل نیز با اشغال بخش هایی از جنوب لبنان، صدور دستور تخلیه برای روستاهای بیشتر و کشتن غیرنظامیان لبنانی در تلاش برای هدف قرار دادن حزب الله، وضعیت را پیچیده تر کرده است. هرچند اقدام نظامی تهاجمی در داخل اسراییل، به ویژه در میان ساکنان مناطق مرزی شمالی، از محبوبیت برخوردار است، اما همین رویکرد دولت لبنان را در موقعیتی بسیار دشوار قرار داده است.

مسئله اصلی این است که لبنان چگونه می تواند در رقص سیاسی و دیپلماتیک میان آمریکا و ایران جایگاهی پیدا کند. تا این مرحله، دولت ترامپ به اسراییل آزادی عمل داده بود تا کارزار خود را در لبنان ادامه دهد. اما اکنون، پس از تصمیم ایران برای تعلیق مذاکرات با ایالات متحده، ترامپ با نتانیاهو تماس گرفته و او را تحت فشار گذاشته است تا حملات اسراییل در منطقه بیروت را متوقف کند. این تحول می تواند نشانه ای از چیزی باشد که در صورت دستیابی ایران و آمریکا به توافق رخ خواهد داد. اگر یادداشت تفاهم به نتیجه برسد و تهران آن را به برقراری آتش بسی واقعی در لبنان مشروط کند، ترامپ در وادار کردن نتانیاهو به عقب نشینی تردید نخواهد کرد. در چنین شرایطی، نتانیاهو نیز چاره ای جز تبعیت نخواهد داشت.

دونالد ترامپ اخیراً از همان تریبون زورگویانه خود استفاده کرد تا توافق با ایران را به پیوستن کشورهای خلیج فارس به توافق های ابراهیم گره بزند؛ پیوندی که برای بسیاری نامفهوم است، زیرا با واقعیت های سیاسی و امنیتی خلیج فارس نسبتی روشن ندارد. شاید ترامپ محاسبه می کند که طرح چنین مطالبه ای، اگر ناچار شود بر سر ایران و لبنان به اسراییل فشار بیاورد، می تواند برای او در برابر منتقدان داخلی نوعی سپر حفاظتی ایجاد کند.

اما واقعیت این است که هیچ شانسی وجود ندارد کشورهای خلیج فارس خود را به دولتی اسراییلی گره بزنند که کرانه باختری را ضمیمه می کند، بخش هایی از لبنان را در اشغال دارد و به نظر می رسد برای یک عملیات نظامی بزرگ دیگر در غزه آماده می شود. به جز امارات متحده عربی که ظاهراً بیش از پیش بر رابطه خود با اسراییل پافشاری می کند، آخرین چیزی که دیگر کشورهای خلیج فارس به آن نیاز دارند، رابطه ای پررنگ و علنی با دولت نتانیاهو است.

بنابراین، جمع بندی روشن است: زورگویی، تهدیدها و اهرم های فشار ترامپ نتایجی متناقض و ناپایدار به همراه داشته است. او هنوز نتوانسته توافقی با ایران به دست آورد. پاسخی روشن برای سرنوشت اورانیوم با غنای بالا که زیر آوار تأسیسات ایران دفن شده، ندارد. اهرم فشار تنگه هرمز را عملاً در اختیار ایران قرار داده و هیئت صلح او در غزه نیز تاکنون نتوانسته حماس را به خلع سلاح وادار کند.

پرسش اصلی این است که اگر توافقی با ایران حاصل شود، آیا چیزی می تواند مانع فشار احتمالی ترامپ بر اسراییل شود؟ فشار بر تل آویو ممکن است حامیان جمهوری خواه اسراییل را ناراضی کند؛ اما ترامپ پیش از هر چیز به خود می اندیشد؛ تا جایی که حتی گفته است برای انتخابات میان دوره ای اهمیتی قائل نیست. تنها نگرانی واقعی ترامپ، واکنش منفی کسانی خواهد بود که می گویند او شاید به ایران آسیب زده باشد، اما در نهایت جنگ را باخته است. در چنین فضایی، چپ گرایان او را به دلیل آغاز جنگ می کوبند و بخش هایی از راست، او را متهم می کنند که جنگ را باخته است. در این صورت، ترامپ به دنبال مقصر خواهد گشت؛ و نتانیاهو چه بسا در صدر فهرست او قرار گیرد.

منبع: فرارو