کار در اتاق فرار فقط برای رفع نیازهای روزمره است و درآمد آنچنانی ندارد. معین 17 ساله این جمله را در حالی می گوید که بعضی شب ها بعد از پایان سانس ، حتی پول برگشت به خانه را ندارد.

به گزارش فرارو، تنها تفاوت من با کسی که در فقر مطلق زندگی می کند، این است که سقف خانواده هنوز بالای سرم است. این را هم طرلان می گوید. در حالی که 27 سالش شده و بعد از سال ها اکتور اتاق فرار بودن، حالا بیکار است. طرلان دانشجوی روانشناسی است و برای تهیه شهریه دانشگاه هم که شده باید کار کند. این شغل را هم واقعاً دوست دارد. اکتور اتاق فرار بودن از آن دسته مشاغلی ست که اگر واقعاً دل در گروی آن نداشته باشی، نمی توانی ادامه دهی.

میان دکورهای ترسناک و سناریوهای فرار، اکتورهای اتاق فرار از کاری صحبت می کنند که ساعت کاری ثابتی ندارد و درآمدش به تعداد سانس ها وابسته است. پس ماندن و ادامه دادن، بیش از هر چیز به علاقه احتیاج دارد. زندگی طرلان، معین و دیگران در پسِ دکور ترسناک و فریادهای وحشت، به درآمد پایین و نامنظم، شیفت های شناور و بازار ناپایدار گره خورده است.

سبقه اتاق فرار در ایران چندان به گذشته بازنمی گردد و تفریح تازه ای به حساب می آید. نخستین نمونه های جدی آن اواسط دهه 90 میان تهرانی ها جا افتاد و ظرف چند سال به بخشی از فرهنگ تفریح جوانان و حتی خانواده ها بدل شد؛ صنعتی که از ترکیب تئاتر تعاملی، معما، بازی گروهی و آدرنالین بنا شده و حالا در بسیاری از شهرهای ایران جای خود را بین انتخاب های تفریحی پیدا کرده است.

معین هنوز به سن قانونی نرسیده اما با وجود این، کار می کند. شغلی که البته به گفته خود او، قبل از هر چیز، سرگرمی است. او توضیح می دهد: اتاق فرار در واقع یک تفریح گروهی است. فضایی که لباس، سناریو و شخصیت هایی که بازیکنان باید از آن ها فرار کنند، دکور شده؛ در پسِ این تجربه یک ساعته اما ساعت های طولانی آماده باش وجود دارد که کمتر به چشم می آید.

مجموعه ای که معین در آن کار می کند از 2 بعدازظهر تا 11 شب سانس دارد. پس حتی اگر وسط روز هم مشغول کارهای شخصی باشد، ممکن است ناگهان زمان سانس برسد و باید نیم ساعت بعد خود را به صحنه برساند.

از طرفی، طرلان همین تجربه را با واژه های متفاوتی توضیح می دهد: شغل ما ساعت کاری مشخص ندارد و از ظهر تا نیمه شب باید آماده باشی تا اگر رزروی ثبت شد، خودت را به مجموعه برسانی. او اتاق فرار را یک تئاتر تعاملی توصیف می کند: افراد به صورت گروهی وارد داستان می شوند، معماها را حل می کنند و گاهی از ترس فریاد می کشند. با این حال، درآمدش مثل ترسی که هر عضو گروه تجربه می کند، ثابت نیست.

معین می گوید: حقوق اکتورها معمولاً درصدی از بلیت هر سانس است. مثلاً اگر هزینه سانسی یک میلیون تومان شود، سهم یک اکتور ممکن است حدود 10 درصد باشد. پس در نتیجه، هرچه سانس بیشتر باشد، درآمد هم بالاتر می رود و هرچه رزروها کمتر شود، درآمد هم کاهش می یابد.

طرلان هم از همین الگو حرف می زند. او می گوید: حقوق واقعی اکتورهای اتاق فرار سنخیتی با قانون وزارت کار ندارد و کاملاً وابسته به تعداد سانس ها تعریف می شود. پس اگر تعطیل باشیم یا رزور نداشته باشیم، درآمدی هم نداریم.

او ادامه می دهد: در ماه های شلوغ تر مثل نوروز و تابستان که مسافر هم به رشت می آید، درآمدم حداکثر به 8 یا 9 میلیون تومان می رسد ولی در دوره های کم کار، واریزی حسابم تا 3 میلیون هم پایین می آید و گاهی حتی صفر است.

تناقض از همین جا شروع می شود؛ شغلی که ظاهر پرسروصدایی دارد و با فریاد، هیجان و دویدن تعریف می شود، برای پرسنلش گاه به انتظارهای طولانی برای ثبت یک رزرو ختم خواهد شد.

برای این دو نفر که هر کدام در یک دهه از زندگی خود به سر می برند، همه چیز از زمانی که فضای جنگ و ناامنی حاکم شد، تغییر کرد. معین در رشت مشغول به کار است. او می گوید: حدود سه هفته تقریباً هیچ مشتری نداشتیم. بیشتر مخاطبان مان نوجوان هستند و خانواده شان اجازه خروج از خانه را نمی دادند. نگرانی و ناامنی باعث شده بود سانس ها خالی بماند.

بعد از چند هفته اما ورق کمی برگشت. او توضیح می دهد بخشی از مشتریان جدید، مسافرانی بودند که از شهرهایی مثل تهران و اصفهان به رشت آمده بودند. افرادی که فقط دنبال یک ساعت فاصله گرفتن از اضطراب واقعی و تخلیه آدرنالین بودند تا حداقل ترس مصنوعی مرهم شان باشد.

طرلان هم تقریباً همین تصویر را روایت می کند اما از زاویه ای دیگر. او می گوید: درست زمانی که قرار بود شعبه جدیدمان را راه اندازی کنیم، کار متوقف شد. تا چند هفته هم نه حس و حال کار کردن داشتیم، نه احساس امنیت و نه اطلاعی از آینده بازار کارمان. حدود دو ماه تعطیلی برای شغلی که درآمدش مستقیماً وابسته به هر سانس است، به معنای توقف کامل درآمد بود.

وقتی کار و کاسبی شان دوباره از سر گرفته شد، بازار هم تغییر کرده بود. به گفته او: اغلب مشتری های ما مسافر بودند و هر کدام با اضطراب، خستگی و فشار روانی متفاوتی وارد سناریوها می شدند. گاهی ممکن بود از شدت ترس و تروما ناگهان دچار حمله عصبی شوند.

با این حال، هیچ کدام از آن ها از تعدیل نیرو حرفی به میان نمی آورند. معین می گوید: اخراج و کاهش نیرو در کار نبود. همه می دانستند بالاخره جنگ روزی به پایان می رسد و ما هم از همان اول با این روش حقوق دهی موافقت کرده بودیم.

طرلان اما از استعفای تدریجی پرسنل صحبت می کند. او خودش هم یک هفته است استعفا داده: من واقعاً عاشق کارم بودم اما دیگر نتوانستم ادامه دهم. کاهش تعداد رزروها، افت درآمد و نیاز به شغلی با شیفت و حقوق ثابت باعث خروج بی سروصدای آن ها از این صنعت شده است.

حتی معین 17 ساله هم دیگر درآمدش به نیازهای روزمره نمی رسد. او می گوید: تا همین چهار یا پنج ماه پیش حداقل کافه می رفتم یا یک تکه لباس می خریدم. اما او حالا بعضی شب ها پول تاکسی برگشت هم ندارد و نیمه شب مسیر خانه را پیاده طی می کند.

از دیگر سو، طرلان روایت تلخ تری دارد. او اعتقاد دارد شاید تنها تفاوتش با کسی که در فقر مطلق زندگی می کند، این است که هنوز خانواده اش امکان اجاره خانه دارند و سقفی بالای سرشان مانده. از لباس هایی حرف می زند که سال هاست همان ها را می پوشد، از بدهی هایی که تمام نمی شوند و از این احساس که زمان با سرعت زیادی می گذرد و در آستانه 30 سالگی هنوز معلق است.

در نهایت هم از شغل مورد علاقه اش بیرون آمد. نه چون علاقه اش تمام شده بود، برای اینکه دیگر از پس حداقل هزینه هایش برنمی آید. او حدود یک هفته اخیر بیکار و در جستجوی شغل بوده: احتمالاً در یک کافه یا بوتیک مشغول شوم. حداقل حقوق ثابتی دارد و می توانم همزمان دانشگاه را ادامه دهم.

معین اما هنوز اکتور اتاق فرار است. نه چون درآمدش کافی است یا آینده روشنی پیش روی خود می بیند. او فقط 17 سال دارد و هنوز هیجانش را از دست نداده و همچنان بسیاری شب ها ساعت 12 شب پیاده به خانه بازمی گردد.

منبع: فرارو