قطعی و اختلال اینترنت، علاوه بر وارد کردن آسیب به کسب وکارهای خرد و آنلاین، به کاهش صادرات دیجیتال ایران نیز منجر شده است. محاسبات نشان می دهد اختلال اینترنت در سال 1404 حدود 400 میلیون دلار از صادرات دیجیتال ایران را از بین برده است. در نتیجه، روند رو به رشد صادرات دیجیتال کشور متوقف شده و فاصله ایران با اقتصادهای پیشرو جهان در این حوزه افزایش یافته است.

به گزارش دنیای اقتصاد، برآوردها نشان می دهد ارزش صادرات دیجیتال جهان در سال 2025 به حدود 5 هزار و 200 میلیارد دلار رسیده، اما سهم ایران از این بازار کمتر از 0.03 درصد است. در سطح منطقه ای نیز صادرات دیجیتال اسراییل، امارات و ترکیه به ترتیب 54، 23 و 11 برابر بیشتر از ایران برآورد می شود. صادرات دیجیتال عربستان سعودی، کویت، مصر و قطر نیز از ایران بیشتر است. مجموعه این آمارها نشان دهنده فاصله قابل توجه ایران با کشورهای پیشرو و حتی بسیاری از کشورهای منطقه در حوزه اقتصاد دیجیتال است.

قطع اینترنت بین الملل در ایران، علاوه بر آسیب مستقیم به کسب وکارهای داخلی، سه آسیب مهم دیگر نیز در پی دارد: ضربه به صادرات دیجیتال ، آسیب فرابخشی به تمامی بخش های اقتصاد، و تعطیل شدن مدرسه همگانی یادگیری و آموزش در بستر اینترنت.

بررسی آمارها نشان می دهد اختلال اینترنت در سال 1404 با کاهش صادرات دیجیتال ایران همراه بوده است. روند صعودی این متغیر متوقف شده و ارزش آن از 1513 میلیون دلار در سال 1403 به 1372 میلیون دلار در سال 1404 کاهش یافته است. با توجه به روند افزایشی صادرات دیجیتال ایران در سال های پیش از آن، می توان تخمین زد که در صورت عدم وقوع اختلال اینترنت در سال 1404، ارزش این صادرات به حدود 1770 میلیون دلار می رسید. از این منظر، می توان گفت اختلال اینترنت در سال 1404 حدود 400 میلیون دلار به صادرات دیجیتال ایران آسیب وارد کرده است.

آمارهای غیررسمی از سهم حدود 5 درصدی اقتصاد دیجیتال در ایران حکایت دارد. هرچند آسیب به کسب وکارهای آنلاین واقعی و قابل توجه است، اما زیان اصلی ناشی از اختلال اینترنت بین الملل را نباید صرفا در تعطیلی فروشگاه های اینستاگرامی یا کسب وکارهای آنلاین جست وجو کرد؛ بلکه باید آن را در کاهش بهره وری میلیون ها نفر در بخش های مختلف اقتصاد و کند شدن انتشار فناوری های تحول آفرینی مانند هوش مصنوعی دید. این همان اثری است که اقتصاد را از یکی از مهم ترین موتورهای رشد بلندمدت خود در عصر دیجیتال محروم می کند.

استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی برای یادگیری و پاسخ به پرسش ها، دسترسی به دوره های آموزشی آنلاین و مشاهده محتوای آموزشی در پلتفرم هایی مانند یوتیوب، فرصت های آموزشی گسترده ای را در اختیار شهروندان قرار داده است. اختلال یا قطع اینترنت بین الملل دسترسی به بخش مهمی از این منابع را محدود می کند؛ رخدادی که از یک منظر می توان آن را به تعطیل شدن یک مدرسه عمومی بزرگ و در دسترس برای همه شهروندان تشبیه کرد.