مجموع ارتفاع ریزش های جوی کشور از ابتدای سال آبی جاری تا نهم خرداد ماه به 230.1 میلی متر رسیده است که با میانگین بلندمدت 57 ساله، 230 میلی متر به طور کامل برابری می کند.

به گزارش ایرنا، این میزان بارندگی که بیانگر رشد قابل توجه 66 درصدی بارش ها نسبت به سال گذشته است، نشان دهنده عبور کشور از بحران خشکسالیِ حاد در سطح ملی است.

با این حال، تحلیل جزییات استانی سطح بارندگی در کشور، حاکی از یک تضاد جغرافیایی است؛ در حالی که استان های جنوبی و غربی با ثبت رشدهای خیره کننده، سالی پربار را پشت سر گذاشته اند، مناطق شمالی و بخش هایی از مرکز کشور همچنان با کاهش بارش نسبت به نرمال و افتِ تولیدِ بارش نسبت به سال گذشته دست وپنج نرم می کنند؛ وضعیتی که نشان می دهد مدیریت منابع آب در سال پیش رو، نیازمند اتخاذ سیاست های متفاوت و متناسب با شرایط هر منطقه است.

آخرین گزارش منتشر شده از میزان ریزش های جوی سال آبی جاری یعنی از ابتدای مهر 1404 تا هشت خرداد 1405، عدد نهایی بارندگی برای کل کشور است: رسیدن به 230.1 میلی متر در مقابل میانگین 57ساله که 230.0 میلی متر است. این یعنی کشور در مقیاس کلان، از وضعیت خشکسالی خارج شده و به یک وضعیت نرمال و متعادل رسیده است. دستاوردی بزرگ برای سال آبی جاری که می تواند تا حد زیادی تنش های آبی سال های اخیر را تسکین دهد.

از سوی دیگر بررسی جزییات این گزارش یک دوگانگی واضح را نشان می دهد: در یک سو استان های جنوبی و غربی مثل خوزستان، فارس، ایلام، بوشهر، کرمان و هرمزگان سال بسیار پرباری را پشت سر گذاشته اند. رشد بیش از 100 درصدیِ بارش نسبت به سال قبل در این مناطق، نشان دهنده تغییر مسیر سامانه های بارشی به سمت جنوب و غرب کشور است.

در سوی دیگر این آمار، خلاف تصور عمومی که همیشه شمال را مناطقی پربارش می داند، استان های شمالی گیلان و مازندران و برخی مناطق مرکزی همچنان از میانگین بلندمدت عقب هستند و حتی نسبت به سال قبل هم بارش کمتری داشته اند. این یعنی ما نباید به واسطه بارش های سنگین در جنوب، تصور کنیم همه مشکلات آبی کشور حل شده است.

نکته قابل توجه آنکه در اکثر استان ها، وقتی آمار امسال را با سال قبل مقایسه می کنیم، رشد مثبت می بینیم به ویژه در مناطق مرکزی و جنوبی. این یعنی سال 1404-1405 یک سال تنفس برای منابع آب زیرزمینی و سدها بوده است. حتی استان هایی که هنوز نسبت به میانگین 57ساله عقب هستند مانند یزد یا اصفهان، نسبت به سال قبل وضعیت بهتری دارند که این روند کاهش کسری، خود یک سیگنال مثبت برای مدیریت منابع آب است.

بررسی جزییات این گزارش نشان دهنده عبور از بحران خشکسالیِ حادِ سال های گذشته است. اما نکته ظریف اینجاست که بارش های کشور دیگر یکنواخت نیست؛ یعنی ما با جزیره های بارشی مواجه هستیم از همین رو مدیریت منابع آب در سال های آینده نباید یک نسخه برای کل کشور باشد.

در حالی که جنوب و غرب باید روی مدیریت سیلاب و بهره برداری بهینه از آب های جاری تمرکز کنند، مناطق مرکزی و شمالی به خصوص کلان شهرها همچنان باید با استراتژی های مقابله با تنش آبی و کاهش مصرف مدیریت شوند تا همواره به خاطر داشته باشیم که طبیعت در سال جاری مهربان بوده، اما این مهربانی در همه جای ایران به یک اندازه توزیع نشده است.

طبق این داده ها، استان تهران تا هشتم خردادماه، 172.6 میلی متر بارش ثبت کرده که نسبت به میانگین 57 ساله، 32 درصد کاهش را نشان می دهد. وضعیت در استان قم نیز مشابه است؛ این استان با ثبت 100 میلی متر بارش، 35 درصد کمتر از میانگین بلندمدت خود بارش دریافت کرده است.

با این وجود، مقایسه وضعیت بارش های سال آبی جاری نسبت به مدت مشابه سال گذشته، حاکی از یک روند افزایشی اندک است؛ به طوری که میزان بارش های تهران 18 درصد و بارش های قم سه درصد نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد داشته است، اما این افزایش هنوز نتوانسته کسری بارش های ناشی از میانگین بلندمدت را جبران کند.

استان یزد با دریافت 70.2 میلی متر بارش، 23 درصد نسبت به میانگین بلندمدت عقب است؛ هرچند نسبت به سال گذشته 37 درصد افزایش داشته است.

استان مرکزی بارش 203.7 میلی متری این استان، 22 درصد کمتر از میانگین بلندمدت است، اما نسبت به سال گذشته 19 درصد رشد را ثبت کرده است.

استان اصفهان این استان با 119.3 میلی متر بارش، 19 درصد پایین تر از میانگین 57ساله قرار دارد و نسبت به سال گذشته 33 درصد افزایش بارش داشته است.

استان سمنان با دریافت 86.9 میلی متر بارش، 18 درصد کمتر از میانگین بلندمدت بارندگی داشته، اما نسبت به مدت مشابه سال قبل 23 درصد افزایش را تجربه کرده است.

استان گیلان با 659.5 میلی متر بارش، 17 درصد پایین تر از میانگین بلندمدت است و نکته قابل توجه اینکه 23 درصد نسبت به سال گذشته کاهش بارش داشته است.

استان مازندران این استان 433.7 میلی متر بارش داشته که 12 درصد کمتر از میانگین بلندمدت و 5 درصد کمتر از بارش های سال گذشته است.

استان قزوین با ثبت 257 میلی متر بارش، اگرچه 16 درصد نسبت به بلندمدت عقب است اما نسبت به سال گذشته شاهد رشد چهاردرصدی است.

استان سیستان و بلوچستان شاخص ترین عملکرد را در گروه استان های دارای وضعیت نگران کننده داشته است که با دریافت 76 میلی متر بارش، ضمن اینکه 13 درصد نسبت به میانگین بلندمدت عقب است، اما نسبت به بارش 20 میلی متری سال قبل بیش از 300 درصد افزایش بارش داشته است.

وضعیت استان البرز با ثبت 320.6 میلی متر بارش، 12 درصد زیر میانگین بلندمدت است، اما 42 درصد رشد را نسبت به سال قبل نشان می دهد.

در چهارمحال و بختیاری با 553.6 میلی متر بارش، 11 درصد زیر میانگین بلندمدت بوده و 36 درصد نسبت به سال گذشته افزایش بارش داشته است.

بررسی وضعیت بارش در استان های همدان و اردبیل نشان می دهد که این 2 منطقه با وجود شرایط به نسبت مطلوب، همچنان با کسری جزیی در مقایسه با میانگین بلندمدت 57ساله مواجه هستند.

استان همدان با دریافت 323.4 میلی متر بارش، سه درصد کمتر از میانگین بلندمدت بارندگی داشته است؛ با این حال، بارش های این استان نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشدی 14 درصدی را ثبت کرده است.

وضعیت اردبیل نیز مشابه است؛ این استان با ثبت 267.7 میلی متر بارش، 2 درصد زیر میانگین بلندمدت قرار دارد، اما در مقایسه با سال آبی گذشته، 26 درصد افزایش بارش را تجربه کرده است.

در مقابل، گروه دیگری از استان ها موفق شده اند از میانگین های بلندمدت خود عبور کرده و وضعیت مثبتی را رقم بزنند. در صدر این مناطق، استان کهگیلویه و بویراحمد با دریافت 685.1 میلی متر بارش، هشت درصد فراتر از میانگین بلندمدت عمل کرده و رشدی 100 درصدی را نسبت به سال قبل به ثبت رسانده است.

استان خراسان شمالی نیز با 252.4 میلی متر بارش، هشت درصد بیش از میانگین بلندمدت بارندگی داشته و نسبت به سال گذشته نیز 83 درصد افزایش بارش را نشان می دهد.

استان زنجان با ثبت 315.5 میلی متر بارش، 9 درصد بالاتر از میانگین بلندمدت است و 10 درصد رشد نسبت به سال گذشته دارد.

استان خراسان رضوی نیز با 190.2 میلی متر بارش، 10 درصد از میانگین بلندمدت پیشی گرفته و در مقایسه با سال قبل 56 درصد رشد داشته است.

استان لرستان با 602.6 میلی متر بارش، 11 درصد بیشتر از میانگین بلندمدت بارندگی داشته و افزایش 48 درصدی را نسبت به سال گذشته ثبت کرده است.

استان گلستان با دریافت 440.8 میلی متر بارش، 13 درصد بالاتر از میانگین بلندمدت است و 46 درصد نسبت به سال قبل رشد کرده است.

در نهایت، استان خراسان جنوبی با ثبت 119.3 میلی متر بارش، 14 درصد بیش از میانگین بلندمدت دریافت کرده و رشد چشمگیر 97 درصدی را در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته تجربه کرده است.

استان آذربایجان شرقی با ثبت 302.3 میلی متر بارش، 17 درصد فراتر از میانگین 57ساله عمل کرده و نسبت به سال گذشته 44 درصد افزایش بارش داشته است.

در همین حال، استان آذربایجان غربی با دریافت 427.9 میلی متر بارندگی، وضعیتی مطلوب تر را تجربه کرده که 33 درصد بیش از میانگین بلندمدت و 56 درصد بیشتر از بارش های سال گذشته است.

استان کردستان تا هشتم خردادماه 513 میلی متر بارش دریافت کرده که 22 درصد بالاتر از میانگین 57ساله و 52 درصد بیشتر از مدت مشابه سال قبل است.

در استان کرمانشاه نیز 576.8 میلی متر بارندگی ثبت شده که این رقم 28 درصد فراتر از میانگین بلندمدت و 57 درصد بیش از بارش های سال گذشته بوده است.

استان های فارس، خوزستان، ایلام، بوشهر و هرمزگان در سال آبی جاری رشد خیره کننده ای را تجربه کرده اند. استان فارس با 354 میلی متر بارش 24 درصد بیش از میانگین بلندمدت و خوزستان با 435.1 میلی متر 26 درصد بیش از میانگین، هر 2 رشدی بیش از 100 درصد را نسبت به سال قبل نشان می دهند.

همچنین در ایلام دریافت بارش 605.9 میلی متری 44 درصد بیش از میانگین، بوشهر با ثبت بارش 357.9 میلی متری 50 درصد بیش از میانگین و هرمزگان 271.6 میلی متر 71 درصد بیش از میانگین بارندگی ثبت شده است که همگی بیش از 100 درصد نسبت به سال گذشته رشد داشته اند.

استان کرمان نیز با 166.4 میلی متر بارش، 38 درصد بالاتر از میانگین بلندمدت بوده و رشد بیش از 100 درصدی را نسبت به سال قبل ثبت کرده است.