طی سال های اخیر خودرو در ایران با سرعتی بسیار بیشتر از درآمد خانوارها با افزایش قیمت مواجه شده و فاصله میان قدرت خرید و قیمت خودرو به شکل محسوسی افزایش یافته است. درحالی که خودرو در بسیاری از اقتصادهای جهان یک کالای مصرفی تلقی می شود، در ایران همچنان بخشی از تقاضا به انگیزه حفظ ارزش دارایی و سرمایه گذاری شکل می گیرد. به همین دلیل بازار خودرو در ایران حتی در شرایط رکود معاملاتی نیز به طور کامل از مشتری خالی نمی شود.

به گزارش دنیای اقتصاد، کارشناسان معتقدند یکی از مهم ترین نشانه های تغییر ساختار تقاضا در بازار خودروی ایران، کاهش سهم خانوارهای مصرف کننده و افزایش سهم متقاضیان سرمایه ای در سال های گذشته بوده است. هرچند با کاهش انتظارات تورمی در برخی مقاطع، تقاضای سرمایه ای نیز افت کرده، اما همچنان نقش خودرو به عنوان یک دارایی در اقتصاد ایران کاملا از بین نرفته است.

اگر بخواهیم معنی حذف خریداران از بازار خودرو را در ایران به زبان ساده توضیح دهیم، باید به نسبت میان درآمد و قیمت خودرو توجه کنیم. وقتی گفته می شود طبقه متوسط از بازار خودرو حذف شده است، منظور آن نیست که هیچ فردی از این طبقه خودرو خریداری نمی کند، بلکه مفهوم آن است که خرید خودرو دیگر از محل درآمد جاری خانوار امکان پذیر نیست و به منابع دیگری همچون فروش دارایی، دریافت وام، کمک خانوادگی یا درآمدهای جانبی نیاز دارد.

این وضعیت پیامدهای گسترده ای برای بازار خودرو دارد. نخست آنکه بازار به تدریج از مشتریان مصرفی خالی می شود و بخش بیشتری از معاملات به متقاضیان دارای دارایی یا درآمدهای بالاتر اختصاص می یابد. دوم آنکه سن جایگزینی خودرو افزایش پیدا می کند و خانوارها مدت بیشتری از خودروهای قدیمی استفاده می کنند. سوم آنکه تقاضا برای خودروهای دست دوم نسبت به خودروهای صفر افزایش می یابد.

بر اساس مصوبه شورای عالی کار، حقوق ناخالص یک فرد متاهل دارای یک فرزند و بدون سابقه کار در سال جاری 23 میلیون و 981 هزار تومان تعیین شده است. محاسبات نشان می دهد که اگر یک فرد بتواند تمام حقوق ماهانه خود را پس انداز کند؛ فرضی که در عمل با توجه به هزینه های معیشت امکان پذیر نیست، برای خرید ارزان ترین خودروهای بازار نیز باید چندین سال انتظار بکشد.

خرید یک دستگاه کوییک با قیمت یک میلیارد و 280 میلیون تومان برای کارگر متاهل دارای یک فرزند و بدون سابقه کار حدود 4 سال و 5 ماه زمان نیاز دارد. این مدت برای ساینا دنده ای به حدود 4 سال و 6 ماه و برای اطلس دنده ای به حدود 4 سال و 10 ماه می رسد.

همچنین خرید پژو 207 دنده ای به حدود 6 سال و 8 ماه و دنا پلاس به حدود 7 سال و 6 ماه پس انداز کامل حقوق نیاز دارد. بنابراین فاصله واقعی میان درآمد و توان خرید خودرو به مراتب بیشتر از ارقام فوق است و می تواند دوره انتظار برای خرید یک خودرو را به بیش از یک دهه برساند.