دیوید هولدن ، روزنامه نگار فقید، در کتاب کلاسیک خود در سال 1966 با عنوان خداحافظ عربستان ، اختلاف افسانه ای بوریمی در دهه 1950 بین خانواده سلطنتی سعودی، عمان و کشورهای متصالحه که بعدها امارات متحده عربی شد را روایت کرد.

به گفته هولدن، شیخی که عربستان سعودی سعی در تطمیع او داشت، زاید بن سلطان آل نهیان بود که در آن زمان به عنوان ارباب بوریمی شناخته می شد اما در تاریخ به عنوان بنیان گذار امارات متحده عربی از او یاد می شود. پسرش، محمد بن زاید، رییس امارات، اکنون درگیر مشاجره کثیف خود با یکی دیگر از اعضای خانواده سعودی، ولیعهد محمد بن سلمان، است.

شان متیوز در گزارشی برای میدل ایست آی نوشت، پاتریک تروس ، دیپلمات و سفیر سابق ایالات متحده که برای اولین بار زمانی که اختلاف بوریمی هنوز داغ بود به خاورمیانه آمد، به میدل ایست آی گفت: اگر ایدئولوژی، خانواده و تاریخ را کنار هم بگذارید، می توانید دشمنی عربستان و امارات را درک کنید .

در حال حاضر، عربستان و امارات تقریباً در هر عرصه قابل تصوری - از بیابان های لیبی گرفته تا بازارهای جهانی انرژی - با هم در حال رقابت هستند. دیپلمات ها، بازرگانان و تحلیلگران می گویند که دشمنی آن ها تا حد زیادی آینده خاورمیانه را تعیین خواهد کرد، به ویژه باتوجه به اینکه قدرت ماندگاری ایالات متحده در منطقه به دلیل جنگ ایالات متحده و اسراییل علیه ایران زیر سؤال رفته است. این اختلاف حتی بر جیب مصرف کنندگان در آسیا، اروپا و ایالات متحده نیز تأثیر خواهد گذاشت.

در ماه مه 2026، امارات از اوپک خارج شد. کارشناسان به میدل ایست آی می گویند که ابوظبی وعده داد که در نتیجه میلیون ها بشکه نفت بیشتر در روز تولید خواهد کرد و این امر به طور بالقوه زمینه را برای جنگ قیمت در آینده با عربستان سعودی فراهم می کند. جدایی امارات از اوپک نمادی از شکاف گسترده تر است.

در ظاهر، ابوظبی پس از 60 سال اوپک را ترک کرد زیرا با ریاض در مورد نحوه مدیریت تولید اختلاف نظر داشت. تحلیلگران انرژی می گویند امارات می خواهد نفت بیشتری را سریع تر تولید کند تا اکنون سود ببرد، درحالی که عربستان سعودی می خواهد عرضه جهانی را برای حمایت از قیمت ها در درازمدت مدیریت کند. اما در زیر این تفاوت فنی، یک نکته دردناک بزرگ تر وجود دارد.

اوپک در واقع گروهی از کشورهای نفت خیز با اکثریت مسلمان است که با هدایت عربستان در مورد سیاست های انرژی همگرا می شوند. این پادشاهی بیش از دوبرابر امارات ذخایر نفتی دارد. جمعیت 35 میلیونی آن از جمعیت امارات که 10 میلیون نفر جمعیت دارد و تنها 1 میلیون نفر از آن ها شهروند امارات هستند، بیشتر است.

راب گیست پینفولد ، متخصص امنیت بین الملل در کالج کینگ لندن، به میدل ایست آی گفت: عربستان سعودی می خواهد قدرت خود را از طریق اوپک و شورای همکاری خلیج فارس اعمال کند. به دلیل وسعت و منابعش، خود را رهبر طبیعی خلیج فارس می داند .

وی گفت: امارات کوچک است، اما برای تبدیل شدن به یک برند جهانی بزرگ تر، دستخوش تحول قابل توجهی شده است. امارات متحده عربی احساس می کند که تسلیم شدن در برابر سعودی ها مانع از اعمال قدرتش در صحنه جهانی می شود.

جوامع تجاری خلیج فارس که به امارات متحده عربی تبدیل شدند، از نظر تاریخی بین ایرانیان در شرق و قبایل نجد در غرب گیر افتاده بودند. نجد منطقه ای در شبه جزیره عربستان مرکزی است که خاندان سعود در اصل از آنجا آمده اند. برخی از تحلیلگران می گویند رویکرد محمد بن زاید، رییس امارات، به این منطقه، چرخشی قرن بیست و یکمی از رقابت های قدیمی تر است که با ثروت نفت و فناوری تقویت شده است.

تروس، سفیر سابق ایالات متحده، می گوید: اماراتی ها همیشه سعودی ها را به عنوان همسایه ای غارتگر که می خواهد آن ها را به دست نشاندگان خود تبدیل کند، دیده اند. آن ها همچنین به طور سنتی نسبت به ادعای منطقه نفوذ ایرانیان در خلیج فارس محتاط بوده اند .

تروس افزود: محمد بن زاید سرانجام به این تصمیم رسید که یک کشور کوچک خلیج فارس می تواند در برابر سعودی ها و ایرانیان بایستد .

امارات به عنوان یکی از صریح ترین کشورهای خلیج فارس که اسراییل و ایالات متحده را به ادامه جنگ علیه ایران ترغیب می کند، ظهور کرده است. هم زمان با جنگ علیه ایران، اسراییل سیستم های دفاع هوایی را برای دفاع از امارات مستقر کرد. امارات همچنین از ایالات متحده درخواست دسترسی اضطراری به دلار این کشور کرد.

یکی دیگر از راه هایی که امارات برای جبران کوچک بودن خود آزموده، یافتن شرکای محلی در کشورهای استراتژیک غرب خود است. این امر عربستان را که نگران مداخله کشورهای حاشیه خلیج فارس در خارج از مرزهای خود است، خشمگین کرده است.

کشورهای خلیج فارس در جنگ داخلی سودان از طرف های مخالف حمایت می کنند. روابط آن ها در سودان به شدت تیره شده است. میدل ایست آی پیش ازاین گزارشی منتشر کرده بود مبنی بر اینکه عربستان با ایالات متحده لابی کرده تا امارات را به دلیل حمایت از شبه نظامیان نیروهای پشتیبانی سریع مجازات کند.

درست قبل از شروع جنگ علیه ایران، عربستان حملاتی را علیه شرکای جدایی طلب امارات در یمن انجام داد. ریاض حتی با عمان برای مقابله با قدرت گیری امارات در شرق دور یمن همکاری کرد. موفقیت در همه این مناطق جنگی می تواند به امارات عمق استراتژیکی را که فاقد آن است، بدهد. اگر نیروهای پشتیبانی سریع در سودان موفق باشند، امارات، متحدی در ساحل دریای سرخ در مقابل عربستان سعودی خواهد داشت.

به همین ترتیب، شورای انتقالی جنوب در یمن به دنبال آن است تا یک کشور مستقل در قلمرو باارزش واقع در حاشیه خلیج عدن و در همسایگی تنگه باب المندب ایجاد کند. بستن تنگه هرمز، اهمیت دریای سرخ را برای صادرات نفت عربستان از طریق خط لوله شرق - غرب نشان می دهد. امارات همچنین از جمهوری جدایی طلب سومالی لند که توسط اسراییل به رسمیت شناخته شد، حمایت کرده است. اما این درگیری ها لایه دیگری نیز دارند.

یمن، لیبی و سودان همگی پس از جنبش اعتراضی بهار عربی 2011 درگیر جنگ داخلی شدند. درحالی که امارات از نیروهای جدایی طلب در آنجا حمایت کرده، عربستان از ارتش و دولت های مستقر حمایت کرده است. امارات می گوید برخی از این دولت ها، مانند یمن و سودان، از اسلام گرایان تشکیل شده اند.

هشام الغنام ، محقق کارنگی برای صلح بین المللی و مدیرکل مطالعات استراتژیک و برنامه های امنیت ملی دانشگاه نایف عربی، به میدل ایست آی گفت: رویکرد ما [عربستان] مبتنی بر حمایت از دولت - ملت است: حفظ وحدت آن، تقویت نهادها و حاکمیت آن و کمک به بازسازی به جای تجزیه آن.

او در ادامه افزود: در مقابل، مداخله منطقه ای طرف دیگر اغلب با یک تمرکز راهبردیِ محدود و افراطی بر مبارزه با اسلام گرایان یا رقبای سیاسی همراه بوده است. این رویکرد باعث تضعیف نهادهای دولتی، قدرت گرفتن شبه نظامیان و شکل گیری نیروهای موازی شده است که حاکمیت مشروع را به چالش می کشند.

وی افزود: ما آشکارا از مبارزه با افراط گرایی و تروریسم حمایت می کنیم، اما از طریق نهادهای ملی که در چارچوب دولت و حاکمیت قانون فعالیت می کنند. این کار نباید از طریق مسلح کردن بازیگران غیردولتی یا تشدید اختلافات داخلی انجام شود. زمانی بود که امارات و عربستان هر دو همکاری با یکدیگر در درگیری های پس از بهار عربی را به نفع خود می دانستند. پیروزی اخوان المسلمین در انتخابات 2012 مصر، خانواده های سلطنتی عربستان و امارات را شوکه کرد.

به همین ترتیب، در یمن، آن ها ظهور حوثی ها را به عنوان یک تهدید می دیدند. امارات و عربستان با هم محاصره قطر را مهندسی کردند زیرا احساس می کردند که قطر بیش از حد از جنبش های سیاسی که در نهایت می توانستند سلطنت های آن ها را تهدید کنند، حمایت می کند.

کارشناسان می گویند انسجام آن ها در مورد این مسائل به این واقعیت کمک کرد که محمد بن زاید، در سال 2015، هم زمان با به قدرت رسیدن محمد بن سلمان، ولیعهد جوان را زیر بال وپر خود گرفت.

نیل کویلیام ، همکار و متخصص خلیج فارس در چتم هاوس، به میدل ایست آی گفت: شما کاملاً می توانید در آن روزهای اولیه که محمد بن سلمان در حال برجسته شدن بود، رابطه کاری نزدیک را ببینید. اساساً این محمد بن زاید بود که محمد بن سلمان را متقاعد به تحریم قطر کرد .

اما کویلیام افزود که این انسجام یک انحراف بود. در واقع، درست قبل از اینکه جهان عرب توسط اعتراضات مردمی متزلزل شود، ابوظبی و ریاض بر سر پروژه ای برای متحد کردن اقتصادهای خلیج فارس اختلاف نظر پیدا کردند. در سال 2009، امارات از پروژه اتحادیه پولی شورای همکاری خلیج فارس خارج شد و ضربه ای به برنامه های ایجاد یک پول واحد خلیج فارس وارد کرد. امارات از اینکه دفتر مرکزی شورا به جای ابوظبی در ریاض خواهد بود، عصبانی بود.

کریستین کوتس اولریشسن ، پژوهشگر خاورمیانه در مؤسسه بیکر، می گوید: مثل این است که فرانسه و آلمان بر سر اتحادیه اروپا اختلاف نظر داشته باشند و یکی از آن ها از اتحادیه خارج شود. او گفت: قبل از بهار عربی، به نظر می رسید که این جدایی بین امارات و عربستان خواهد بود، نه قطر.

بهار عربی موقتاً آن ها را به هم نزدیک کرد، اما اگر نگاهی بلندمدت - قبل از 2010 و بعد از 2020- داشته باشید، آن ها با هم اختلاف داشتند. کارشناسان می گویند توضیح این موضوع به نحوه نگاه امارات و عربستان به اختلاف نظر در کشورهای خود و در جهان عرب و مسلمان برمی گردد.

عربستان پس از اختلاف در خلیج فارس، سریع تر روابط خود را با قطر ترمیم کرد. اگرچه ابوظبی یکی از امضاکنندگان توافق نامه العُلا در سال 2021 بود که رسماً به محاصره پایان داد، اما همچنان رابطه سرد و مشکوکی با دوحه دارد.

شاید بارزترین نمونه این اختلاف، در رویکردهای عربستان و امارات نسبت به اسراییل یافت شود. هنگامی که امارات متحده عربی در سال 2020 روابط خود را با اسراییل عادی سازی کرد، از طرح صلح چند دهه ای که عربستان سعودی تدوین و توسط اتحادیه عرب تأیید شده بود، جدا شد.

پیشنهاد سال 2002 می گوید کشورهای عربی تا زمانی که یک کشور مستقل فلسطینی در امتداد مرزهای قبل از 1967 اسراییل ایجاد نشود، روابط خود را با اسراییل عادی سازی نخواهند کرد. درحالی که عربستان عادی سازی روابط را با دولت بایدن بررسی می کرد، جنگ اسراییل علیه غزه، چشم انداز دستیابی به یک توافق را از بین برد. سازمان ملل و کارشناسان حقوق بشری، حمله اسراییل به غزه را به عنوان یک نسل کشی به رسمیت شناخته اند، جایی که بیش از 72600 فلسطینی کشته شده اند.

محمد بن سلمان، ولیعهد، این ارزیابی را در ملاء عام تکرار کرد. یک نظرسنجی توسط مؤسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک در اواخر سال 2023 نشان داد که 96 درصد از عربستانی ها معتقدند که کشورها باید روابط خود را با اسراییل قطع کنند. کیلیام، از چتم هاوس، می گود: سیاست در عربستان سعودی به سمت مدل اجماعی تری که بر اساس آن بنا شده بود، در حال بازگشت است.

در امارات تنوع دیدگاه ها در مورد اسراییل وجود دارد، اما محمد بن زاید احساس می کند که نیازی به نگرانی در مورد آن ندارد. او در ادامه افزود: محمد بن سلمان به این نتیجه رسیده که برخی از مواضع ماجراجویانه محمد بن زاید به یک نقطه ضعف و بار اضافی [برای منطقه] تبدیل شده است و اکنون خودِ او درک بهتری از افکار عمومی جهان عرب پیدا کرده است.

کارشناسان می گویند جنگ علیه ایران تنها اختلافات بین امارات و عربستان را بیشتر کرده است. هر دو کشور ارتباط تنگاتنگی با ایالات متحده دارند. اما آن ها در حال ایجاد بلوک های رقیب با برخی از شرکای دیگر واشنگتن هستند. امارات در حال افزایش همکاری خود با اسراییل است، درحالی که عربستان در حال ایجاد ائتلافی متشکل از ترکیه، مصر و پاکستان است. تروس گفت: نه امارات و نه عربستان نمی توانند از آمریکا دست بکشند. اما این اتحادهای جدید رشد خواهند کرد.