کیان عبداللهی سردبیر تسنیم، در یادداشتی با عنوان چند نکته درباره تبادل پیامها میان ایران و آمریکا نوشت: اخبار موجود می گوید: تبادل پیام ها میان ایران و آمریکا درباره متن تفاهم نامه احتمالی همچنان ادامه دارد و دو طرف به صورت متناوب اصلاحیه هایی را مطرح می کنند. تا این لحظه هیچ تفاهمی نهایی نشده و احتمال منتفی شدن هرگونه تفاهم نیز قاعدتاً وجود دارد.

اما درباره مسئله ای که پیش روست، و لازمه های منازعه نظامی یا دیپلماتیک با آمریکا می توان نکاتی را به نحو ذیل گفت:

1-تجربه برجام و یک هشدار جدّی

از ابتدای شکل گیری مذاکرات پس از آتش بس، نگرانی های عمومی درباره مذاکره با آمریکا وجود دارد؛ این نگرانی طبیعی و ضروری است و آن را باید به رسمیت شناخت و از آن استقبال هم کرد. این نگرانی از دو جهت نشأت می گیرد؛ نخست: شناخت ماهیت آمریکاست که به هیچ چارچوب اخلاقی و سیاسی و ... پایبند نیست؛ و دوّم: تجربیات منفی که از مناسبات اینچنینی با آمریکا وجود دارد. از تجربه ی برجام که حتی می توان جنگ فعلی را یکی از تبعات پسینی آن دانست و دو تجربه ی پیشین که در حین مذاکره، با تجاوز نظامی آمریکا مواجه شدیم.

در نظر گرفتن این تجربه، شرط بسیار مهمی است که باید بر همه تلاش ها سایه بیندازد.

لذا به نظر می رسد که اصل در مواجهه با آمریکا، عدم تفاهم و مذاکره است و اگر تفاهمی شکل بگیرد باید نکات و چارچوب های بسیار محکمی در آن در نظر گرفته شود.

برجام موزه عبرت بزرگی است و یکی از مهمترین عوامل خسارت محض برجام، نگاه رمانتیک به سیاست خارجی بود که تصور می کرد مسائل با آمریکا از طریق گفتگوها حل خواهد شد! حال آنکه اینطور نبود.

2- استراتژی درست: عدم توافق بهتر از توافق بد

بدترین بخش تجربه ی برجام، استراتژی غلط آن است که می گفت هر توافقی بهتر از عدم توافق است ؛ این گزاره که برگرفته از همان اندیشه ی غلط بود، ضربه ای جدی به کشور وارد می کرد.

استراتژی صحیح آن است که مطمئن باشیم توافق یا تفاهم نکردن بسیار بهتر از توافق-تفاهمی است که مولفه های قدرت شما را از میان بردارد و دست طرف مقابل را برای ادامه یا تشدید فشار باز بگذارد.

3- زمان، الان بازیگر نقش اول است

نقل قول مشهوری منتسب به ناپلئون وجود دارد که می گوید می توان فضا را به دست آورد، امّا زمان را هرگز!

یکی از بدترین نقاط ضعف برجام همین بود؛ به تعبیر ریچارد نفیو، زمانی که ساعت به ضرر آمریکا کار می کرد، آنها تصمیم گرفتند با جعل چارچوبی به نام زمان گریز و متاسفانه پذیرش ضمنی تیم ایرانی در مذاکرات، ساعت شنی را به سود خود برگردانند.

در وضعیتی که اکنون شکل گرفته، مسدود بودن تنگه هرمز فشار اقتصادی مهمی را به آمریکا و متحدانش وارد می کند و به یک اهرم قدرت برای ایران تبدیل شده است؛ از سوی دیگر، برآوردهای اطلاعاتی و تاکتیک ها و آمادگی های پیشین آمریکایی ها و وضعیت مهماتشان نیز کفاف پیروزی بر ایران را نداد.

ایران هم البته می تواند از زمان برای تقویت توان دفاعی خود استفاده می کند اما آمریکایی ها تلاش می کنند که زمان را به سود خود مدیریت کنند؛ به نحوی که با تفاهم نامه احتمالی، اهرم زمان را به نوعی تنظیم کنند که فشار بر ایران بیش از فشار بر آمریکایی ها باشد.

بنابراین، با علم بر اینکه تفاهم نامه احتمالی قرار نیست که مسئله ای را به صورت مبنایی حل کند، پرسش کلیدی بر روی این محور قرار می گیرد که آیا می توان زمان را مدیریت کرد یا خیر؟ اگر آمریکا بخواهد ماجرا را به نحوی ساماندهی کند که فشار انسداد تنگه هرمز را از روی خود برداشته و فشار را بر روی ایران نگاه دارد و سپس با فراغ بال بیشتری به جنگ بازگردد، حتماً توافق نکردن باز هم بهتر از هرگونه توافقی است. شیطان در جزییات است و مدیریت زمان رکن اساسی کار است.