افزایش چشمگیر تراکم ملخ های مراکشی در شرق ایران معیشت هزاران خانوار را در معرض نابودی و تهدید قرار داده است.

به گزارش تسنیم، در دشت ها و مراتع جنوب سیستان و بلوچستان، جایی که کشاورزی و دامداری ستون اصلی معیشت هزاران خانوار محسوب می شود، این روزها تهدیدی خاموش اما جدی در حال گسترش است؛ تهدیدی که اگر به موقع مهار نشود، می تواند بخشی از دسترنج کشاورزان را نابود و خسارات سنگینی به تولیدات زراعی و مرتعی وارد کند. افزایش ناگهانی جمعیت ملخ های مراکشی در برخی مناطق شهرستان کنارک، بار دیگر ضرورت آمادگی و واکنش سریع دستگاه های متولی را یادآور شده است.

همچنین مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی اظهار کرد: تاکنون حدود هزار و 700 هکتار از عرصه های منابع طبیعی در شهرستان های صفی آباد، بجنورد، راز و جرگلان، شیروان و فاروج با انواع ملخ ها مورد مبارزه قرار گرفته و بخش عمده عملیات کنترل در مراتع انجام شده است؛ به طوری که تنها حدود یک درصد از آلودگی به مزارع کشاورزی سرایت کرده است.

با این حال، نگرانی اصلی مسئولان و کشاورزان همچنان پابرجاست؛ چرا که با افزایش دما و تداوم خشکسالی، احتمال حرکت این آفات به سمت مزارع و باغ ها وجود دارد؛ موضوعی که می تواند خسارت های جدی به محصولات کشاورزی وارد کند.

امید میثاق عنوان کرد: 50 میلیارد ریال اعتبار برای اجرای عملیات مقابله با ملخ ها در استان اختصاص یافته است؛ اعتباری که قرار است در قالب پایش، شناسایی کانون ها و اجرای عملیات سم پاشی در مناطق آلوده هزینه شود.

به گفته مسئولان، مبارزه با این آفت باید پیش از ورود ملخ ها به مرحله بال دار شدن انجام شود؛ زیرا در آن مرحله، کنترل و مهار آن ها بسیار دشوارتر و پرهزینه تر خواهد بود.

مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی استان با اشاره به اینکه بخشی از کانون های ملخ در ارتفاعات و مناطق سخت گذر قرار دارد، تاکید کرده است عملیات مبارزه در این مناطق با دشواری و کندی بیشتری انجام می شود، اما برنامه ریزی برای کنترل مستمر ادامه دارد.

وی همچنین خشکسالی و فقر پوشش گیاهی را از عوامل مهم افزایش احتمال هجوم ملخ ها عنوان کرده و گفته است در شرایط کاهش بارش، این آفات برای تکمیل چرخه زندگی خود به سمت مزارع و باغ ها حرکت می کنند.

بر اساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی، سال زراعی گذشته نیز بخشی از ملخ ها از سمت ترکمنستان وارد مراتع شهرستان راز و جرگلان شده بودند، اما عملیات مبارزه در کانون های آلوده انجام شد و تاکنون گزارشی از ورود گسترده موج جدید این آفت از مرزها ثبت نشده است.

در حال حاضر، عملیات کنترل آفت در سطحی حدود 1700 هکتار از مراتع استان انجام شده و اولویت اصلی، جلوگیری از ورود ملخ ها به اراضی کشاورزی و باغی است؛ جایی که معیشت بیش از 80 هزار بهره بردار کشاورزی خراسان شمالی به آن وابسته است.

مسئولان جهاد کشاورزی از چوپانان، طبیعت گردان، کوهنوردان و روستاییان خواسته اند در صورت مشاهده کانون های جدید ملخ، موضوع را سریعاً به مراکز جهاد کشاورزی اطلاع دهند تا عملیات مقابله در کوتاه ترین زمان انجام شود.

در خراسان شمالی، جایی که بخش قابل توجهی از اقتصاد بر پایه کشاورزی است، هجوم ملخ ها تنها یک تهدید زیست محیطی نیست؛ بلکه هشداری جدی برای امنیت غذایی و معیشت روستاییان به شمار می رود؛ هشداری که اکنون در سایه ارتش گرسنه بیش از هر زمان دیگری جدی گرفته شده است.

از سوی دیگر سیستان و بلوچستان نیز مورد حمله ملخ مراکشی قرار گرفته است. این آفت در شرایط مساعد اقلیمی توانایی تکثیر گسترده و خسارت زایی بالا دارد. این آفت در صورت کنترل نشدن می تواند در مدت کوتاهی به پوشش گیاهی، مزارع نوپا، محصولات زراعی و مراتع آسیب وارد کند و زنجیره تولید را با اختلال مواجه سازد، به همین دلیل، کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند موفقیت در مقابله با این آفت بیش از هر چیز به شناسایی زودهنگام و اقدام پیشگیرانه وابسته است.

پایش های میدانی امسال از شرایطی حکایت دارد که نگرانی کارشناسان را بیش از گذشته افزایش داده است. بررسی های انجام شده نشان می دهد تراکم ملخ های مراکشی در برخی نقاط شهرستان کنارک به حدود 10 تا 12 عدد در هر مترمربع رسیده است؛ رقمی که نسبت به سال گذشته افزایش قابل توجهی را نشان می دهد.

رییس اداره فنی و زیربنایی جهاد کشاورزی شهرستان کنارک با اشاره به نتایج رصدهای میدانی و استفاده از سامانه های تخصصی پایش آفات گفت که کانون های اصلی تخم ریزی این آفت در مراتع کوهپایه ای منطقه شناسایی شده است و بر همین اساس عملیات گسترده مقابله در دستور کار قرار گرفته است.

صدیق پوریان با بیان اینکه مرحله فعلی چرخه زندگی ملخ ها از حساس ترین مقاطع برای کنترل جمعیت آن ها به شمار می رود، اظهار داشت که راهبرد اصلی جهاد کشاورزی بر پیشگیری و مبارزه در مراحل ابتدایی استوار شده است؛ زیرا هرچه عملیات کنترل زودتر انجام شود، هزینه ها و خسارات احتمالی نیز کاهش می یابد.

کارشناسان معتقدند قدرت تخریب این آفت تنها به تغذیه از محصولات زراعی محدود نمی شود. ملخ های مراکشی در صورت افزایش جمعیت می توانند بخش قابل توجهی از پوشش گیاهی مراتع را نیز از بین ببرند؛ موضوعی که علاوه بر کشاورزی، دامداری منطقه را نیز تحت تأثیر قرار می دهد.

در مناطق جنوبی سیستان و بلوچستان که بخش مهمی از اقتصاد خانوارها به کشاورزی و دامداری وابسته است، تخریب پوشش گیاهی می تواند پیامدهایی فراتر از کاهش محصول داشته باشد. کاهش علوفه، افزایش هزینه های نگهداری دام، افت درآمد روستاییان و تهدید امنیت غذایی از جمله تبعات احتمالی گسترش این آفت است.

پوریان در همین رابطه هشدار می دهد که اگر اقدامات کنترلی به موقع انجام نمی شد، در برخی مناطق احتمال ازبین رفتن تا نیمی از محصولات کشاورزی وجود داشت؛ موضوعی که می توانست خسارات سنگینی به کشاورزان وارد کند.

با افزایش تراکم ملخ ها، جهاد کشاورزی کنارک مجموعه ای از اقدامات فنی و میدانی را برای مقابله با این تهدید آغاز کرده است. شخم زنی کانون های تخم گذاری، حذف پوشش های گیاهی هرز، پایش مستمر مناطق آلوده و اجرای سم پاشی های هدفمند از جمله مهم ترین برنامه هایی است که در دستور کار قرار گرفته است.

به گفته رییس اداره فنی و زیربنایی جهاد کشاورزی کنارک، هدف از این اقدامات آن است که جمعیت ملخ ها پیش از رسیدن به مرحله بلوغ کامل و آغاز تخم ریزی گسترده کاهش یابد؛ زیرا پس از ورود آفت به مراحل پیشرفته تر، کنترل آن بسیار دشوارتر و پرهزینه تر خواهد بود.

بر اساس اعلام جهاد کشاورزی، عملیات مبارزه تاکنون در حدود یک هزار هکتار از اراضی و مراتع منطقه اجرا شده است و روند پایش و کنترل همچنان ادامه دارد.

مبارزه با ملخ های مراکشی علاوه بر نیاز به تجهیزات و نیروی انسانی، هزینه های قابل توجهی نیز به همراه دارد. برآوردها نشان می دهد هزینه اجرای عملیات شیمیایی بسته به نوع سم و تجهیزات مورد استفاده برای هر هکتار بین یک ونیم تا پنج میلیون تومان متغیر است.

این ارقام نشان می دهد که پیشگیری و شناسایی زودهنگام تا چه اندازه اهمیت دارد. هرچه آفت در مراحل اولیه کنترل شود، سطح عملیات کاهش می یابد و هزینه های مالی نیز کمتر خواهد شد.

از سوی دیگر، در شرایطی که منابع مالی بخش کشاورزی محدود است، گسترش آلودگی می تواند فشار مضاعفی بر اعتبارات حوزه حفظ نباتات وارد کند.

میان همه ابزارها و برنامه های مقابله، نقش کشاورزان همچنان تعیین کننده است. بسیاری از کانون های جدید آلودگی نخستین بار توسط بهره برداران محلی شناسایی و به کارشناسان اطلاع داده می شود.

محمد امیری، یکی از کشاورزان شهرستان کنارک، می گوید: امسال حضور ملخ ها نسبت به سال های گذشته محسوس تر بوده و نگرانی هایی را میان کشاورزان ایجاد کرده است.

به گفته او، اگر اقدامات جهاد کشاورزی در همان مراحل اولیه انجام نمی شد، احتمال خسارت به محصولات نوپا بسیار بالا بود.

وی معتقد است همکاری میان کشاورزان و کارشناسان موجب شد روند شناسایی و کنترل آفت با سرعت بیشتری انجام شود و از گسترش آن در سطح وسیع جلوگیری شود.

این کشاورز کنارکی همچنین تأکید کرد که اطلاع رسانی سریع از سوی بهره برداران می تواند نقش مهمی در موفقیت عملیات داشته باشد؛ زیرا هرگونه تأخیر در اعلام کانون های جدید، فرصت تکثیر و گسترش آفت را افزایش می دهد.

یکی از مهم ترین دغدغه های جهاد کشاورزی در اجرای عملیات مبارزه، حفظ سلامت مصرف کنندگان، دام ها و محیط زیست است، به همین دلیل رعایت دوره کارنس پس از سم پاشی به طور جدی مورد تأکید قرار گرفته است.

کارشناسان اعلام کرده اند که برداشت محصولات و چرای دام در مناطق سم پاشی شده باید تا پایان دوره ایمنی که بین 72 تا 96 ساعت تعیین شده است، متوقف شود. اطلاع رسانی به دامداران و کشاورزان درباره این محدودیت ها نیز به صورت مستمر انجام می شود تا از هرگونه مخاطره احتمالی جلوگیری شود.

پوریان تأکید می کند که کنار مبارزه با آفت، حفظ سلامت محیط زیست، جلوگیری از باقی ماندن سموم در محصولات و حفاظت از حشرات مفید نیز از اولویت های اصلی این عملیات به شمار می رود.

کارشناسان حوزه کشاورزی معتقدند افزایش جمعیت برخی آفات در سال های اخیر بی ارتباط با تغییرات اقلیمی نیست. بارش های فصلی، تغییر الگوی دما و فراهم شدن شرایط مناسب زیستی، زمینه تکثیر برخی آفات از جمله ملخ مراکشی را در مناطق جنوبی کشور فراهم کرده است.

همین مسئله سبب شده است برنامه های پایش و رصد مستمر آفات اهمیت بیشتری پیدا کند. تجربه نشان داده است که هرگونه غفلت در این حوزه می تواند زمینه بروز خسارت های گسترده را فراهم کند.

آنچه امروز در کنارک جریان دارد، تنها یک عملیات سم پاشی یا مبارزه با آفات نیست؛ بلکه تلاشی برای حفاظت از امنیت غذایی، معیشت روستاییان و پایداری تولید در یکی از مناطق مهم کشاورزی جنوب کشور است. افزایش چهار تا پنج برابری تراکم ملخ های مراکشی نسبت به سال گذشته، هشداری جدی برای بخش کشاورزی محسوب می شود؛ هشداری که نشان می دهد مقابله با آفات نیازمند آمادگی دائمی، پایش مستمر و مشارکت همگانی است،

در این میان، همراهی کشاورزان، اقدامات تخصصی جهاد کشاورزی و تداوم عملیات کنترلی می تواند مانع از تبدیل یک تهدید زیستی به بحرانی گسترده شود. نبرد با ملخ های مراکشی در کنارک همچنان ادامه دارد؛ نبردی که نتیجه آن مستقیماً با حفظ تولید، امنیت غذایی و معیشت هزاران خانوار گره خورده است.