العربی الجدید نوشت: روابط بین دولت طالبان در افغانستان و روسیه در ماه های اخیر شاهد تحولات چشمگیری بوده است. با این حال، سفر ملا محمد یعقوب، وزیر دفاع افغانستان، به مسکو در 27 مه و امضای توافقنامه همکاری نظامی بین دو طرف، نشان دهنده یک تغییر کیفی در روابط است، به ویژه با توجه به تشدید تنش ها بین افغانستان و پاکستان و تغییر چشم انداز امنیتی در منطقه.

در حالی که بخش های مختلف جامعه افغانستان از این توافقنامه استقبال کردند، بحث ها در رسانه های پاکستانی نشان می دهد که نزدیکی افغانستان و روسیه برای تصمیم گیرندگان در اسلام آباد ناامیدکننده بوده است.

خبرگزاری روسی تاس چهارشنبه گذشته گزارش داد که مقامات روسیه و افغانستان در جریان مجمع امنیت بین المللی مسکو، بدون افشای جزییات بیشتر، یک توافقنامه همکاری نظامی و فنی امضا کردند. سال گذشته، روسیه رسماً دولت طالبان را که پس از تغییرات سیاسی در افغانستان در سال 2011 ظهور کرد، به رسمیت شناخت.

اگرچه مقامات کابل و مسکو هنوز رسماً جزییات توافق نظامی یا توافق همکاری نظامی را فاش نکرده اند، اما یک منبع در وزارت دفاع افغانستان به العربی الجدید فاش کرد که روسیه از دولت طالبان پشتیبانی نظامی، از جمله سیستم های دفاع هوایی، سلاح ها و تجهیزات مورد نیاز نیروهای افغان برای دفاع از قلمرو خود و کنترل کامل حریم هوایی افغانستان، ارائه خواهد داد.

کابل همچنین علاوه بر سه نوع پهپادی که در حال حاضر در اختیار دارد، از مسکو درخواست پهپادهای پیشرفته خواهد کرد. اگر این اطلاعات تأیید شود، به این معنی است که مسکو تصمیم گرفته است از تعامل محدود سیاسی و امنیتی با طالبان به یک مشارکت نظامی مستقیم روی آورد - تحولی با پیامدهای استراتژیک که فراتر از روابط دوجانبه بین دو کشور است.

کافیات الله سرفراز، استاد دانشگاه افغان، گفت که سفر ملا یعقوب، وزیر دفاع، به مسکو دستاورد بزرگی برای افغانستان بود. این سفر در زمانی انجام شد که پاکستانی ها در حال بررسی امکان کنترل برخی مناطق حساس در افغانستان، مانند کریدور واخان که چین و افغانستان را به هم متصل می کند، و مناطق استراتژیک در استان های کنر و نورستان بودند.

آن ها معتقد بودند که می توانند به لطف پوشش هوایی پاکستان، با فرض اینکه نیروهای افغان قادر به مقابله با نیروی هوایی پاکستان نیستند، این کار را انجام دهند. سرفراز افزود: اکنون این شکاف بسته شده است و ما به زودی شاهد خبرهای خوبی از دهلی نو و تهران خواهیم بود، زیرا آن ها در آستانه به رسمیت شناختن دولت طالبان هستند.

سرفراز این را شروع خوبی دانست، اما حفظ آن نیاز به اطلاعات زیادی دارد. طالبان باید به منطقه ثابت کنند که اقدامات آن ها تهدیدی برای امنیت هیچ کشوری نخواهد بود، بلکه هدف آن حفظ امنیت خود و مقابله با هرگونه خطری برای کشور است.

نوید صدیقی، روزنامه نگار پاکستانی، به نوبه خود گفت که دعوت مسکو از ملا محمد یعقوب، وزیر دفاع افغانستان، برای شرکت در کنفرانس امنیتی روسیه تا حدودی برای تصمیم گیرندگان پاکستانی تعجب آور بود. آن ها انتظار نداشتند که مسکو با توجه به درگیری جاری با افغانستان، اقدامی انجام دهد که مغایر با منافع پاکستان تلقی شود، اما این اتفاق افتاد.

او امضای توافقنامه همکاری نظامی بین کابل و مسکو را یک تحول بسیار مهم دانست و افزود: ما قبلاً شاهد تسلط هواپیماهای جنگی و همچنین هواپیماهای بدون سرنشین پاکستان بر تمام حریم هوایی افغانستان بودیم. نیروی هوایی پاکستان در رویارویی با دولت طالبان مرگبار بود و حملات هوایی را در هر کجا و هر زمان که می خواست انجام می داد. با این حال، جنگجویان طالبان که خود را در جنگ خط مقدم یا جنگ زمینی ماهر می دانند، در برابر نیروی هوایی پاکستان ناتوان شده اند.

دوستم خاطرنشان کرد که در جریان درگیری اخیر بین کابل و اسلام آباد، ضعف اصلی طالبان، فقدان ابزار لازم برای بازدارندگی نیروی هوایی پاکستان بود. به نظر می رسد مسکو برای پر کردن این خلأ حیاتی وارد عمل شد. در نتیجه، پس از این توافق، کابل دیگر مانند گذشته نیست. از مسکو سلاح های پیشرفته دریافت خواهد کرد و مسکو ممکن است به آن کمک کند تا حریم هوایی خود را نه تنها علیه نیروی هوایی پاکستان، بلکه علیه دیگران مانند ایالات متحده نیز کنترل کند.

او افزود که جنگ با کابل هرگز به نفع پاکستان نبود، اما به نظر می رسد که تصمیمات عجولانه و نسنجیده، اسلام آباد را به جنگ با همسایه اش سوق داد. او تأکید کرد که زمان آن رسیده است که سیاست خارجی خود، به ویژه روابطمان با افغانستان را دوباره ارزیابی کنیم.

از زمان بازگشت طالبان به قدرت در اوت 2021، دولت جدید افغانستان به دنبال ایجاد روابط متعادل با قدرت های بزرگ منطقه ای، در درجه اول روسیه، چین و ایران، بوده است. مسکو از اولین پایتخت هایی بود که کانال های ارتباطی باز با طالبان را حفظ کرد، بر اساس این اعتقاد روسیه که این جنبش به یک واقعیت سیاسی تبدیل شده است که نمی توان آن را در افغانستان نادیده گرفت. علاوه بر این، روسیه امنیت و ثبات در افغانستان را مستقیماً با امنیت آسیای مرکزی مرتبط می داند که برای امنیت ملی روسیه حیاتی تلقی می شود.

جوهر مسعود، روزنامه نگار پاکستانی، گفت: این توافق نامه هشداری برای پاکستان است. این توافق نامه ثابت می کند که دولت طالبان بیکار نخواهد نشست، بلکه با تمام توان و منابع خود تلاش خواهد کرد تا آنچه را که آن را در مواجهه با همه خطرات، به ویژه جنگ با پاکستان، قوی تر می کند، به دست آورد.

او خاطرنشان کرد که طالبان پس از جنگ با پاکستان برای کسب حمایت نظامی تلاش نکردند، بلکه قبل از آن شروع به کار کردند. با این حال، درگیری با پاکستان این روند را تسریع کرد.

او خاطرنشان کرد که افغانستان از هر نظر - امنیتی، اقتصادی و سیاسی - برای کشورهای آسیای مرکزی و روسیه مهم است. در نتیجه، روسیه ابتکار عمل را برای انعقاد توافق نامه با طالبان به دست گرفت، در حالی که پاکستان معتقد بود که روسیه سیاست های خود را بر اساس گزارش های بین المللی مبنی بر اینکه افغانستان بار دیگر به کانون گروه های مسلح تبدیل خواهد شد، تدوین خواهد کرد. بنابراین، پاکستان به دنبال جلب حمایت کشورهای منطقه علیه دولت طالبان بود، اما آنچه اتفاق افتاد برخلاف خواسته های اسلام آباد بود.

به نظر می رسد که نزدیکی نظامی فعلی بین افغانستان و روسیه با عوامل جدیدی مرتبط است، که مهمترین آن ها تشدید تنش ها بین کابل و اسلام آباد است. روابط بین طالبان و پاکستان در دو سال گذشته به دلیل اتهامات پاکستان مبنی بر اینکه دولت افغانستان اقدامات کافی علیه طالبان پاکستانی انجام نمی دهد، شاهد تنش بی سابقه ای بوده است، که حملات آن ها را در داخل خاک پاکستان تشدید کرده است.

با وجود اهمیت این تحول، آینده همکاری نظامی بین مسکو و کابل همچنان به عوامل متعددی از جمله میزان تمایل روسیه به حمایت از طالبان، ماهیت واکنش های منطقه ای، به ویژه از سوی پاکستان، چین و کشورهای آسیای میانه، و توانایی خود دولت طالبان در مدیریت توازن پیچیده قدرت در منطقه بستگی خواهد داشت.

اما آنچه مسلم است این است که صحبت از همکاری نظامی روسیه و افغانستان دیگر فقط یک احتمال سیاسی نیست، بلکه به شاخصی از مرحله جدیدی در روابط منطقه ای تبدیل شده است، مرحله ای که در آن دولت طالبان تلاش می کند تا موقعیت استراتژیک خود را به دور از هژمونی سنتی پاکستان بازتعریف کند و از رقابت بین المللی فزاینده برای نفوذ در آسیای مرکزی و افغانستان بهره ببرد.