فوتبال در ایران شیب تندی را برای آماتور شدن در پیش گرفته است؛ در روزهایی که از فوتبال حرفه ای همچنان شماره پشت پیراهن بازیکنان خودنمایی می کند، آینده روشنی قابل تصور نیست و شرایط هر روز بدتر از دیروز می شود. شاید برای شروع بد نباشد از همین وضعیت فراموش شده ورزشگاه و چمن چنین مجموعه هایی استارت زد؛ به راستی این حجم از زشتی چه سنخیتی با فوتبال حرفه ای دارد؟

از سوی دیگر، مدیریت چنین فوتبالی هم به فشل ترین حالت ممکن درحال سپری شدن است؛ درست است که نباید همه را به یک چوب راند اما اغلب داستان های مدیریتی در فوتبال ایران، منجر به رخ دادهای ناخوشایندی است که خود، حاصل عدم تخصص و شایسته سالاری است. در چنین فضایی، پول هایی هم برای این ورزش با چنین سطح آماتورگونه ای هزینه می شود که اگر دود از سر بلند نشود، جای تعجب دارد.

دقیقا در روزهایی که مشکلات اقتصادی بیخ گلوی 96 درصد مردم است، هزینه برای بازیکنان معمولی و گاها سفارشی، سرسام آور شده. حال ای کاش این همه وقت، هزینه و ادعا نتیجه ای هم در پی داشت؛ بعید است مخاطب عام فوتبال در ایران بداند آخرین بار کی یک باشگاه ایرانی قهرمان آسیا شده و کی تیم ملی ایران توانسته بر قله آسیا بایستد. جالب آنکه در چنین فضایی، تب داغ برای نشستن روی صندلی های مدیریتی در این فوتبال، فزونی گرفته و هر آن بعید نیست سری شکسته و یا حقی پایمال شود تا مدیری به مرادش برسد.

دعوا برای رفتن به آسیا

فوتبال ایران حرفه ای نیست؛ هر گزاره ای غیر از این، خودفریبی است. نمایشی که محصول ایرانی ها، حال چه ملی و چه باشگاهی اش، در حال عرضه است، قرابتی با فوتبال حرفه ای در دنیا که هیچ، با آسیا هم ندارد. ایران و مسئولانش، سال هاست دل خوش به غیرت ایرانی شده و سایر موارد را به قضا و قدر سپرده اند. چنین تفکری از ابتدا محکوم به شکست است. در چنین فضایی حتی اگر موفقیتی هم حاصل شود، یقینا گلخانه ای و غیرقابل دوام است.

با چنین پیش فرضی، تصور اینکه مدیران فوتبال ایران در ماه های اخیر به در و دیوار زده تا تیم شان به آسیا برود، غیرقابل هضم است. البته که در شرایط نرمال ، شاید این دست وپا زدن ها قابل درک بود؛ با این حال، در روزهایی که انواع و اقسام بحران اقتصادی گریبان کشور را گرفته، این حجم از تقلا برای رفتن به آسیا غیرقابل درک است. نیازی نیست تا هوادار حرفه ای فوتبال در ایران باشید تا بدانید در ماه گذشته، دغدغه تیم های مطرح ایرانی حضور در رقابت های آسیایی است؛ دغدغه ای که اهمال فدراسیون در برگزاری ادامه رقابت های لیگ برتر، به آن دامن بیشتری زد و خود، هیزم این آتش شد.

آسیا چه خبر است؟

ضمن تاکید دوباره بر این موضوع که رفتن به رقابت های آسیایی در شرایط عادی توجیه پذیر بود، باید به این پرسش در این شرایط منطقه ای و جغرافیایی پاسخ داد که رفتن به آسیا چه گلی بر سر فوتبال ایران زده؟ آیا شکست مفتضحانه مقابل تیم های نه چندان سطح بالای اماراتی و یا اردنی، عطش حضور دوباره دارد؟

استقلال در همین تورنمنت 7 بار در یک بازی دروازه اش گشوده شد؛ آن ها به الحسین اردن باختند و از گردونه رقابت های لیگ قهرمانان آسیا سطح 2 کنار رفتند. سپاهان از پس تیم ناشناخته ای مثل آخال در همین تورنمنت برنیامد و در ادامه رقیبی به اسم الاهلی امارات آن ها را حذف کرد. در سطحی بالاتر، تراکتور در لیگ نخبگان آسیا بدون اینکه به رقبای گردن کلفت آسیایی بخورد، مقابل تیم شباب الاهلی امارات شکست خورد و از گردونه بازی های در مرحله یک هشتم نهایی کنار رفت. تصور کنید 3 تیم متمول ایران با صرف هزینه های زیاد از پس رقبای گمنام و نه چندان قدرتمند اماراتی و اردنی برنیامدند.

از همه این ها بدتر باشگاه پرسپولیس است که دو فصلی می شود از کسب سهمیه آسیا هم بازمی ماند ولی بالاتر از بقیه برای رفتن به آسیا اعلام آمادگی می کند. مشخص نیست فرمول مدیران این باشگاه برای رفتن به آسیا چیست و چرا در پی اجرایی کردنش هستند. اصلا اگر پرسپولیس در آسیا بود، آن هم با توجه به اتفاقاتی که در دو فصل اخیر در این باشگاه رخ داده، آیا نتیجه ای بهتر از بقیه می گرفت؟

نان نداریم بخوریم ...

با آنچه که در بالا به طور مختصر عنوان شد، واضح است شرایط فوتبال ایران، نه به لحاظ فنی، نه مدیریتی و نه حتی اقتصادی شبیه به شرایط فوتبالی که باید در حد آسیا باشد و برای قهرمانی بجنگند نیست. این روزها، باشگاه های ایرانی بیشتر باید برای سلامتی به فکر انجام فوتبال و حضور در رقابت های آسیایی باشند. به این گزاره ها، بحران های مالی را هم اضافه کنید؛ مالک باشگاه های استقلال و سپاهان در جنگ متضرر شده و هر آن بیم ورشکستگی شان می رود. پرسپولیس و بانک های مالکش هم بعید است در این حال و روز، دست کمی از آن ها داشته باشند. می ماند یک تراکتور و مالک شخصی اش که اگر قرار باشد در چنین اوضاعی هنوز دست ودل باز باقی بماند و خریدهای دلاری انجام دهد، باید متعجب ماند.

تازه، تیم های ایرانی که سال گذشته بدون چنین دغدغه هایی توانی برای رقابت با باشگاه های سطح متوسط اماراتی و اردنی نداشتند و به عربستانی های متمول هم برخورد نکردند؛ امسال با چه امیدی قرار است برای قهرمانی و موفقیت در رقابت های آسیایی بجنگند؟ اصلا در روزهایی که گوشت کیلویی 2 میلیون تومان شده، هزینه کردن پتروشیمی و صنعت فولاد و بانک ها برای فوتبال، از معنا تهی است. آسیا برای ایرانی ها، با این وضع مدیریتی و ساختاری، تورنمنتی برای سلامتی خواهد بود؛ برای سلامتی بازی کردن هم جنگ و دعوا ندارد.