سردار رضا طلایی نیک در گفت وگویی درباره مصوبه اخیر هیات وزیران در خصوص جزییات قانون پهپادهای غیرنظامی و آیین نامه اجرایی آن، اظهار داشت: بیش از دو سال فرایند تدوین و تصویب قانون پهپادهای غیرنظامی یا پرنده های کنترل از راه دور در دولت و مجلس، البته با تصویب آیین نامه اجرایی آن، طول کشید.

به گزارش ایرنا، وی درباره پیشینه این قانون افزود: تقریباً از اواخر دولت شهید آیت الله رییسی این لایحه در دولت مطرح شد و بعداً با هماهنگی دولت پزشکیان، در مجلس مورد رسیدگی جدی قرار گرفت و در شورای نگهبان و مجمع تشخیص مصلحت نظام چند بار مورد رسیدگی واقع شد و نهایتاً در نیمه دوم سال گذشته این قانون ابلاغ شد.

سخنگوی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح در ادامه با ادای احترام به دو شهید بزرگوار که در تصویب این قانون نقش داشتند، افزود: جا دارد اینجا یاد کنم از دو شهید بزرگواری که در تدوین و هدایت و راهبری تصویب این قانون نقش محوری داشتند؛ سپهبد شهید سردار باقری رییس وقت ستاد کل نیروهای مسلح و همکاران شان، اولین بانیان پر کردن این خلاء قانونی در کشور بودند. همچنین سرلشکر شهید نصیرزاده وزیر دفاع شهیدمان در حمایت هایی که در دولت و پیگیری هایی که در مجلس و سایر مراجع داشتیم، نقش بسیار موثری ایفا کرد.

وی درباره روند تدوین این قانون گفت: در این فرایند، 15 وزارتخانه و سازمان لشکری و کشوری در تدوین 22 ماده قانون و 44 ماده آیین نامه اجرایی که همین هفته به تصویب رسید، نقش و همکاری بسیار نزدیکی را با وزارت دفاع و سایر مراجع قانونی داشتند. خوشبختانه با تصویب این آیین نامه اجرایی، عملاً قانون ساماندهی پهپادهای غیرنظامی از همین هفته وارد مراحل اجرایی خود شد.

سردار طلایی نیک درباره این که قانون پهپادهای غیرنظامی چه خلاء هایی را پر می کند، افزود: برخی پدیده ها و تجهیزاتی که کاربرد غیرنظامی دارند مانند پهپاد، زمینه و امکان بهره برداری نظامی هم دارند و می توانند به عنوان یک ابزار تهدید و آسیب به دیگران استفاده شوند. امروز پهپادها هم کاربرد نظامی دارند و هم کاربرد غیرنظامی. کاربرد نظامی آن سازوکارهای خودش را دارد. در همین جنگ اخیر رمضان هم دیدیم که دشمن با استفاده از پیشرفته ترین پهپادهایش، تهدیدی جدی برای کشور ما بود.

سخنگوی وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح با اشاره به توان پدافندی کشور تصریح کرد: خوشبختانه با ارتقای فناوری و بهره گیری تکنیکی و تاکتیکی نیروهای مسلح با پشتیبانی وزارت دفاع، ارتش و سپاه توانستند تقریباً بیش از 16 برابر جنگ تحمیلی 12 روزه، در همین 40 روز دفاع رمضان، پیشرفته ترین پهپادها را منهدم کنند. ما در پدافند ضد پهپادهای تهدیدآمیز نظامی، روند بسیار پرشتاب و پرقدرتی را در پدافند ارتفاع پایین داریم.

وی ادامه داد: اما از آنجایی که پهپادها کاربرد غیرنظامی هم دارند، کشورهایی که در بهره گیری از پهپادها یک فرایند توسعه ای را طی می کنند، سازوکار قانونی و نظارت های موثری را هم اعمال می کنند تا پهپاد به تهدیدی علیه امنیت عمومی و باعث آسیب و خسارت های جانی و غیرجانی نشود. این خلاء قانونی را ما در ایران داشتیم و قانونی برای پهپادهای غیرنظامی وجود نداشت؛ لذا با همت مجلس، دولت و ستاد کل نیروهای مسلح، این خلاء را پر کرد و الان ما یک قانون تقریباً کامل و به روز برای ساماندهی این حوزه داریم.

معاون وزیر دفاع درباره رویکردهای آیین نامه اجرایی در دولت گفت: تکالیف 15 دستگاه لشکری و کشوری در این آیین نامه مشخص شده است. یک بخش از رویکردهای این قانون، تسهیل گری، حمایت و خدمات دهی به تولیدکنندگان، واردکنندگان، صادرکنندگان و همچنین بهره برداران و کاربران پهپادهای غیرنظامی است. بخش دیگر نیز احکام قانونی برای نظارت، مراقبت، پیشگیری و رسیدگی به سوءاستفاده یا تخلف در به کارگیری پهپادهای غیرنظامی است که ممکن است زمینه ناامنی را ایجاد کند. ما در برخی از مقاطع جنگ تحمیلی 12 روزه شاهد بودیم که از پهپادهای غیرنظامی علیه امنیت کشور استفاده شد. این قانون یک بازدارندگی اولیه ایجاد کرد و وقتی جرم انگاری صورت گرفت، این موارد کاهش پیدا کرد.

وی درباره کاربردهای گسترده پهپادهای غیرنظامی گفت: کاربردهای این پهپادها با سرعت در حال گسترش است؛ از جمله در نقشه برداری، ثبت اسناد و املاک، کاداستر، آب نگاری، خاک شناسی، زمین شناسی، تصویربرداری و عملیات نجات به ویژه در مناطق صعب العبور که امدادگران نمی توانند وارد شوند. پیش از دفاع مقدس رمضان، ما اولین ناوگان پهپادی جمعیت هلال احمر جمهوری اسلامی ایران را تحویل دادیم. همچنین در محیط زیست، معادن و کشاورزی مانند سمپاشی باغات و مزارع نیز کاربرد دارد.

سخنگوی وزارت دفاع در ادامه با اشاره به پهپادهای کوچک تصریح کرد: حتی ریزپرنده هایی که در مقیاس اسباب بازی در خانواده ها رایج شده، اما ما اسباب بازی را از مقررات و برخی محدودیت های این قانون مستثنی کردیم. در این آیین نامه مقرر شده که برای اسباب بازی شیوه نامه جداگانه ای تدوین شود تا سخت گیری زیادی صورت نگیرد. برای وسایل بازی، ورزشی و تفریحی و همچنین برای محیط های علمی، آموزشی و دانشگاهی نیز شیوه نامه های جداگانه ای با محوریت وزارت علوم و معاونت علمی ریاست جمهوری پیش بینی شده تا با سهولت بیشتری بتوانند از ظرفیت های علمی و فنی استفاده کنند.

سردار طلایی نیک درباره تسهیلات در نظر گرفته شده برای بهره برداران گفت: اولین و مهم ترین موضوع این است که پهپاد با ابلاغ این قانون، یک وسیله قانونی محسوب می شود. سند مالکیت مانند خودرو برای پهپادها صادر خواهد شد. اسناد موقتی که پیش تر توسط سازمان هواپیمایی کشوری صادر شده، معتبر است و دارندگان این اسناد شش ماه فرصت دارند تا با مراجعه به مراجع ذیصلاح، سند دائمی خود را دریافت کنند. صدور سند مالکیت توسط فراجا و با تأییدات فنی سازمان هواپیمایی کشوری و استعلامات لازم انجام می شود.

وی ادامه داد: برای کاربران پهپادهای غیرنظامی، مجوز آموزشگاه تحت نظر سازمان هواپیمایی کشوری صادر می شود. کاربر پهپاد، درست مانند راننده خودرو، باید گواهینامه دریافت کند. در این فرایند، احراز سلامت کاربر الزامی است و گواهینامه توسط سازمان هواپیمایی کشوری و پس از استعلامات لازم صادر خواهد شد.

سخنگوی وزارت دفاع افزود: امکان فروش و نقل و انتقال برای دارندگان پهپاد غیرنظامی در این آیین نامه پیش بینی شده است. حتی برپایی نمایشگاه و فروشگاه های مخصوص عرضه و فروش عمومی پهپاد نیز دیده شده است. یک سازوکار معین برای واردات پهپادهای غیرنظامی در مبادی گمرکی خاص و با همکاری وزارت دفاع و گمرک ایجاد می شود. همچنین برای صادرات نیز با محوریت معاونت علمی ریاست جمهوری و کمک وزارت دفاع و گمرک، تسهیل گری انجام خواهد شد. با توجه به رشد دانش فنی، شرکت های دانش بنیان می توانند به یکی از صادرکنندگان پهپادهای غیرنظامی تبدیل شوند. برای این کار مشوق ها، حمایت ها، معافیت های مالیاتی و تسهیلات اعتباری در نظر گرفته شده است.

وی ادامه داد: در این قانون میان مالک، بهره بردار و کاربر تفکیک قائل شده است. هر سه می توانند یک شخص یا اشخاصی جداگانه باشند، اما هر یک باید به صورت جداگانه صلاحیتشان تأیید شود. برای پرواز در محیط عمومی، بهره بردار باید طرح پروازی خود را از طریق شرکت فرودگاه ها برای دریافت مجوز پرواز ارائه دهد.

سردار طلایی نیک در ادامه از تشکیل یک کارگروه تخصصی برای پیشبرد این قانون خبر داد و گفت: یک کارگروه در وزارت کشور به ریاست دبیر شورای امنیت کشور (معاون امنیتی وزیر کشور) با 13 عضو از جمله ستاد کل نیروهای مسلح، وزارت راه و شهرسازی، سازمان هواپیمایی، شرکت فرودگاه ها، وزارت صنعت، وزارت اطلاعات، وزارت دفاع، وزارت ارتباطات، معاونت علمی ریاست جمهوری، سازمان اطلاعات سپاه، فراجا، قرارگاه پدافند هوایی ارتش و قرارگاه ثارالله تشکیل خواهد شد. وظیفه تدوین کلیه دستورالعمل ها و به روزرسانی روش های حمایتی و مقرراتی جزییات این آیین نامه بر عهده این کارگروه است.

وی افزود: در وزارت دفاع، مرکز پشتیبانی پهپادی را طبق این آیین نامه به زودی تأسیس خواهیم کرد. خدماتی که وزارت دفاع در کنار سایر دستگاه های کشوری و لشکری باید به حوزه پهپادهای غیرنظامی ارائه دهد، از طریق این مرکز انجام خواهد شد.

سخنگوی وزارت دفاع در مورد مهم ترین ممنوعیت ها و محدودیت قانونی در مورد قانون پهپادها، توضیح داد: اگر پهپادی فاقد سند مالکیت باشد، مجاز به پرواز نیست و در صورت پرواز، توسط ضابطین دادگستری و فراجا توقیف و پرونده تشکیل می شود. اگر بدون مجوز پروازی از شرکت فرودگاه ها پرواز کند، این یک تخلف و جرم انگاری شده است.

وی در خصوص پروازهای مجاز نیز گفت: مجوزها به صورت دوره ای داده می شوند؛ مثلاً یک کشاورز می تواند برای سه ماه مجوز بگیرد و در همان محدوده مزرعه خود سمپاشی انجام دهد. اما اگر از آن محدوده زمانی یا مکانی خارج شود یا وارد حریم های ممنوعه و کاربردهای غیرقانونی شود، این موارد جرم انگاری شده و سازوکارهای رسیدگی به آن در آیین نامه مشخص شده است.

سردار طلایی نیک در پایان گفت: این آیین نامه، در برخی مفادش ظرف سه ماه و برخی دیگر ظرف شش ماه آینده، سازوکارهایی را در 15 دستگاه و سازمان ایجاد خواهد کرد تا انشاءالله شاهد یک روند توسعه در حوزه پهپادهای غیرنظامی در داخل و صادرات، توأم با حفظ امنیت و ملاحظات دفاعی امنیتی باشیم که بیشترین مسئولیت آن بر عهده وزارت دفاع و سازمان های اطلاعاتی است.