آتش بس لرزان در غزه بیش از هر زمان دیگری در خطر قرار گرفته است. بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر اسراییل، آخر هفته یکی از سخت ترین تیرها را به سمت امیدها برای صلح و بازسازی باریکه شلیک کرد.

به گزارش شرق، نتانیاهو به ارتش اسراییل دستور داد 70 درصد نوار غزه را تصرف کند. این دستور از نگاه ناظران می تواند به معنای نقض صریح آتش بس باشد و شرایط انسانی فاجعه باری را در سرزمینی که پیش تر ویران شده است، به وجود آورد.

بر اساس آتش بسی که در ماه اکتبر با میانجیگری آمریکا برقرار شد، ارتش اسراییل به خط مرزبندی ای عقب نشینی کرده بود که به اسراییل کنترل مستقیم 53 درصد از سرزمین اشغالی را می داد. از آن زمان، نیروهای اسراییلی به طور مداوم مواضع خود را به سمت غرب و در بخش تحت کنترل حماس در نوار غزه گسترش داده اند و در غرب آن نیز منطقه ای موسوم به سرزمین بی صاحب را به تدریج توسعه داده اند؛ منطقه ای که در آن ادعا می کنند حق دارند تعیین کنند چه کسی اجازه ورود دارد و به هر فردی که تهدید تلقی شود، شلیک کنند.

در روزهای اخیر، شبه نظامیان مسلح مورد حمایت اسراییل نقش اصلی را در تخلیه مناطق واقع در امتداد خط آتش بس ایفا کرده اند و به ساکنان گفته اند خانه ها یا پناهگاه های خود را ترک کنند.

در طول هشت ماه آتش بس، نیروهای اسراییلی همچنان به سوی فلسطینی هایی که در محدوده خط زرد تقسیم کننده نوار غزه قرار داشتند تیراندازی کرده اند و حملات هوایی را نیز در عمق مناطق غربی غزه انجام داده اند؛ حملاتی که از زمان آغاز آتش بس تاکنون بیش از 900 فلسطینی را کشته است.

نتانیاهو که پیش از انتخابات چند ماه آینده برای بقای سیاسی خود تلاش می کند، در سخنرانی در کنفرانسی در یک شهرک اشغالی در کرانه باختری، ابعاد اهداف سرزمینی اسراییل را آشکار کرد.

نخست وزیر اسراییل گفت: ما اکنون در حال تحت فشار قراردادن حماس هستیم. اکنون 60 درصد از خاک نوار غزه را در کنترل داریم. می دانید، قبلا 50 درصد بود، بعد به 60 درصد رسیدیم. دستور من این است که به 70 درصد برسیم.

اسراییل کاتز، وزیر دفاع اسراییل، روز چهارشنبه گفت هدف نهایی دولت این است که شمار زیادی از فلسطینی ها از غزه خارج شوند؛ اقدامی که او آن را مهاجرت داوطلبانه نامید، اما فعالان حقوق بشر آن را طرحی بلندمدت برای پاکسازی قومی توصیف می کنند که به دلیل ادامه کشتار و بدرفتاری با فلسطینی ها و غیرقابل تحمل کردن شرایط زندگی در نوار غزه به آن اطلاق می شود.

می توان گفت گسترش کنترل نظامی اسراییل نقض مستقیم آتش بس اکتبر، قطع نامه شورای امنیت سازمان ملل که آن را تأیید کرده بود و همچنین طرح صلح 20ماده ای دونالد ترامپ خواهد بود؛ طرحی که خط زرد موقتی را برای تقسیم غزه به دو بخش تحت کنترل اسراییل و حماس تعیین کرده بود تا مذاکرات بیشتر صلح انجام شود. در طرح ترامپ همچنین آمده بود: هیچ کس مجبور به ترک غزه نخواهد شد و کسانی که بخواهند آنجا را ترک کنند، آزاد خواهند بود که بروند و آزاد خواهند بود که بازگردند.

ما مردم را تشویق خواهیم کرد بمانند و به آن ها فرصت ساختن غزه ای بهتر را خواهیم داد. این دقیقا همان نقطه ای است که نتانیاهو از آن چشم پوشی کرده و درصدد نقضش برآمده است.

نیروهای اسراییلی به طور سیستماتیک ساختمان های باقی مانده در منطقه تحت کنترل خود را تخریب کرده اند؛ بنابراین گسترش این منطقه به 70 درصد غزه به این معنا خواهد بود که 2.2 میلیون فلسطینی که از جنگ جان سالم به در برده اند، در کمتر از یک سوم سرزمین اصلی خود فشرده خواهند شد؛ سرزمینی که پیش از این هم بیش از حد متراکم و زندگی در آن دشوار و طاقت فرسا بود.

یک ناظر وضعیت به الجزیره گفته است: اینجا در غزه شرایط همین حالا هم دشوار است. در هر مترمربع، یک خانواده آواره، یک چادر موقت یا نوعی سرپناه ابتدایی وجود دارد. بنابراین این وضعیت برای بسیاری از مردم حکم مرگ خواهد داشت، چون عملا جایی برای رفتن ندارند.

ماجرا به همین ختم نمی شود. طی دو هفته گذشته، ارتش اسراییل فرمانده شاخه نظامی حماس و جانشین او را کشته است. محمد عوده و عزالدین حداد، دو نفری بودند که به تازگی در این باریکه و بر اثر حملات اسراییل جان خود را از دست داده اند. کمی بعد در حمله ای دیگر، عماد السلام از اعضای حماس به همراه همسر و دخترش کشته شد. اسراییل به بهانه عدم خلع سلاح حماس، به کشتن فرماندهان و ویرانی غزه ادامه می دهد.

رامی ابو جاموس، روزنامه نگار فلسطینی ساکن نوار غزه و برنده جایزه بایو برای خبرنگاری در منطقه جنگی، در گزارش خود برای لوموند دیپلماتیک شرحی از آنچه در هفت ماه گذشته در غزه در جریان بوده، ارائه کرده است.

او می نویسد: دوستان خارجی غالبا از من می پرسند: پس از هفت ماه آتش بس، زندگی در نوار غزه چگونه است؟ در درجه اول باید تأکید کنم آتش بسی در کار نیست. آنچه هست، این است که خبرهای آن کمتر از گذشته پوشش داده می شود و گزارش ها درباره زندگی مان هم کمتر شده است.

هر روز مردان، زنان و کودکانی کشته می شوند. زندگی کنونی ما شبیه سرطانی است که به آرامی در بدن بیمار پیشروی کرده و درنهایت منجر به مرگش می شود. این اواخر اسراییل به ویژه پلیس ها را هدف می گیرد تا در غزه هرج ومرج امنیتی ایجاد کند.

رامی ابو جاموس در ادامه، وضعیت خط زرد را این طور توصیف کرده است: این خط با بلوک های بتونی به رنگ زرد محدود شده است. این بلوک ها جابه جا می شوند. غالبا دیده می شود آن ها را به سوی دریا کمی جلو می آورند و فضای ما را تنگ تر می کنند.

سه روز پیش، بلوک های زرد به خیابان صلاح الدین رسید که جاده اصلی ای است که از جنوب نوار غزه به شمال می رود و درحال تبدیل شدن به یک مرز جدید است، اما فقط این نیست. خط دیگری هم وجود دارد که مجازی است و خط نارنجی نامیده می شود. این خط حتی بیشتر از خط زرد پیش می رود.

اسراییلی ها آن را به سازمان های غیردولتی ای که در نوار غزه مانده اند اختصاص داده اند و آن ها اگر بخواهند از آن عبور کنند، باید با ارتش اسراییل هماهنگ شوند. هدف این است که تا حد ممکن از تحرک آن ها کاسته شود.

وضعیت زنان و بیماران دشوارتر است. بیماران از کمبود دارو رنج می برند و بیماران سرطانی با رنج فراوانی جان خود را از دست می دهند. پوشک و شیرخشک با قیمت بسیار گزافی پیدا می شود. برای زنان جوان بحران دیگری هم شکل گرفته است.

آسوشیتدپرس می گوید طبق آمار، 20.6 درصد از 35٬474 ازدواج ثبت شده در سال های 2024 و 2025 مربوط به دختران زیر 18 سال بوده است؛ از جمله 627 مورد ازدواج دختران زیر 15 سال در میان آن ها دیده می شود. اغلب چنین ازدواج هایی به دلیل شرایط بهتر زندگی و فقر هولناک در میان اهالی غزه صورت می گیرد.

امال صیام، مدیر مرکز امور زنان در غزه، گفته نرخ واقعی احتمالا بسیار بالاتر است، زیرا بسیاری از ازدواج ها در آشوب جنگ به صورت رسمی ثبت نشده اند. شمار قراردادهای ازدواج ثبت شده در سال 2024 یعنی نخستین سال کامل پس از حمله 7 اکتبر 2023 حماس که آغازگر جنگ شد، 35 درصد کاهش یافته است.

در شرایطی که نتانیاهو برای تصرف زمین های بیشتری از غزه برنامه ریزی می کند، ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی اسراییل، روز چهارشنبه پس از انتشار ویدئوهایی از فعالان بازداشت شده ناوگان اعزامی به غزه، که دست هایشان بسته بود و پیشانی شان روی زمین قرار داشت، موجی از محکومیت های بین المللی را برانگیخت. اغلب مسافران این ناوگان را اروپایی ها تشکیل می دادند و با هدف شکستن محاصره باریکه غزه راهی شده بودند.

ویدئویی که خود بن گویر آن را در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد، پس از آن در دسترس قرار گرفت که نیروهای اسراییلی کشتی های ناوگان را در دریا متوقف کردند و روند بازداشت صدها فعال خارجی در بندر اشدود آغاز شد.

این ویدئو به سرعت خشم بین المللی را برانگیخت و حتی با انتقاد اسراییل، بنیامین نتانیاهو و وزیر خارجه، گیدئون ساعر، مواجه شد. این تصاویر با عنوان به اسراییل خوش آمدید منتشر شده بود و ده ها فعال را نشان می داد که مجبور شده اند زانو بزنند، دست هایشان بسته باشد و پیشانی خود را روی زمین بگذارند. در بخش هایی از ویدئو، آنچه اسراییل سرود ملی خود می داند هم در پس زمینه شنیده می شد.

در بخشی دیگر از تصاویر، بن گویر دیده می شود که در میان بازداشت شدگان، با در دست داشتن پرچم اسراییل، آن ها را مورد تمسخر قرار می دهد. این رفتار باعث شد نتانیاهو اعلام کند رفتار وزیر راست افراطی اش با فعالان، با ارزش ها و هنجارهای اسراییل همخوانی ندارد و افزود مقام ها این فعالان را هرچه سریع تر اخراج خواهند کرد.

گیدئون ساعر، وزیر خارجه اسراییل هم گفت بن گویر عامدانه به اسراییل با نمایشی شرم آور آسیب زده است و این نخستین بار هم نیست.

بن گویر در پاسخ گفت: من افتخار می کنم وزیر مسئول سازمان هایی هستم که امروز علیه حامیان تروریسم عمل کردند. او با حضور در پارلمان افزود: بله، ممکن است تصاویری منتشر شود که گیدئون ساعر دوست ندارد، اما من آن ها را مایه افتخار بزرگی برای خود می دانم.

با وجود اینکه اقدامات بن گویر دست کم در ظاهر از سوی مقامات تل آویو محکوم شد، اما بدنامی آن دامن دولت نتانیاهو را گرفت.