محل اداره روزنامه خیابان ناصری (ناصرخسرو) کتابخانه تربیت و قیمت روزنامه 4 شاهی بوده است. شمارگان عادی روزنامه حدود پنج هزار نسخه بود و پاره ای از شماره ها تجدید چاپ نیز می شدند.

به گزارش ایسنا، در میان انبوه نشریاتی که در تب وتاب مشروطه منتشر می شدند، صوراسرافیل خیلی زود به چهره ای شاخص بدل و صدای تازه ای در هیاهوی مشروطه شد. تلفیق بی باکی جهانگیرخان در نقد حکومت قاجار و فساد اداری، با قلم منحصربه فرد دهخدا، روزنامه ای ساخت که همزمان هم سیاسی بود، هم ادبی و هم مردمی. این هفته نامه در طول عمر کوتاه خود 32 شماره منتشر کرد و در تمام این مدت، پیوسته از مجلس و آرمان های مشروطه دفاع می کرد.

این روزنامه در هشت صفحه، به قطع وزیری و با چاپ سربی در چاپخانه سنگی پارسیان به طبع می رسید. سرلوحه روزنامه به خط نسخ درشت نوشته می شد و بالاتر از سرلوحه، تصویر فرشته آزادی بود که در صور می دمید و گروهی او را به یکدیگر نشان می دادند و در بالا و پایین آن هم دو آیه از قرآن کریم از سوره یس و مومنون نوشته شده بود.

محل اداره روزنامه خیابان ناصری (ناصرخسرو) کتابخانه تربیت و قیمت روزنامه 4 شاهی بوده است. شمارگان عادی روزنامه حدود پنج هزار نسخه بود و پاره ای از شماره ها تجدید چاپ نیز می شدند، تا آن جا که عبدالله مستوفی شمارگانش را تا بیست وچهار هزار نسخه نیز نوشته است.

صفحه شماره 1 روزنامه در سال 1286 خورشیدی با طرح معروف فرشته صوراسرافی

شهرت فراگیر صوراسرافیل اما بیش از هر چیز مدیون ستونی به نام چرند و پرند بود. دهخدا که این ستون را با امضای رمزآلود دخو می نوشت، جسورانه زبان رسمی و سنگین روزنامه های عصر قاجار را کنار گذاشت و به جای آن، نثر شیرین و گزنده کوچه و بازار را به خدمت طنز سیاسی گرفت.

به همین سادگی باعث شد مردم عادی هم نوشته ها را بفهمند و با آن ارتباط بگیرند، چیزی که در روزنامه نگاری آن زمان خیلی تازه بود.

ضرب المثل های عامیانه، شوخی های رندانه، نامه های خیالی، تلگراف های جعلی و گفت وگوهای ساختگی، همگی تبدیل به قالبی برای کالبدشکافی استبداد، رشوه، خرافات و نادانی اجتماعی شدند. همین زبان ساده و همه فهم بود که باعث می شد نوشته های دخو دهان به دهان میان مردم عادی بچرخد و نفوذی بی سابقه پیدا کند.

یکی از شماره های سال دوم انتشار روزنامه

یکی از رازهای ماندگاری چرند و پرند ، شخصیت های تکرارشونده ای بود که دهخدا خلق کرد؛ تیپ هایی آشنا از متن جامعه ایران که هرکدام نماد یک خصلت بودند.

سگ حسن دله ، مظهر چاپلوسی و تملق در برابر قدرت. خرمگس ، نماینده فضولی و ایجاد فتنه. نخود هر آش ، نماد دخالت های بی جای عوام و آزادخان، نماد صدای آزادی خواهی و بیداری بود.

این شخصیت ها آن قدر برای مخاطبان واقعی و ملموس بودند که چرند و پرند را به آغاز طنز سیاسی مدرن فارسی بدل کردند.

اما عمر این فریادگر چندان نپایید. با به توپ بستن مجلس و سرکوب مشروطه خواهان، میرزا جهانگیرخان شیرازی دستگیر و اعدام شد. دهخدا نیز به ناچار ایران را ترک کرد و تنها چند شماره دیگر از روزنامه را در غربت منتشر کرد. عمر روزنامه بیش از سه شماره نمی پاید.

با این حال، روح صوراسرافیل نمرد. امروز، پژوهشگران این روزنامه را نه فقط یک سند سیاسی، که سرآغاز تحولی بزرگ در زبان و طنز فارسی و آغاز طنز سیاسی می دانند.