​نیویورک تایمز در گزارشی مدعی شد پیش نویس تازه ای از یادداشت تفاهم میان ایران و آمریکا در حال بررسی است که بیش از نسخه های قبلی به تأیید دو طرف نزدیک شده است؛ توافقی اولیه که به گفته مقام های درگیر در مذاکرات، می تواند مسیر پایان جنگ، بازگشایی تنگه هرمز، آزادسازی بخشی از دارایی های ایران و آغاز مذاکرات گسترده تر درباره برنامه هسته ای و تحریم ها را هموار کند.

به گزارش نیویورک تایمز، برای هفته ها واسطه های میان ایران و آمریکا تلاش کرده اند توافقی اولیه را نهایی کنند که بتواند به طور بالقوه جنگ را پایان دهد؛ اما این تلاش ها بارها به دلیل اختلاف روایت ها، اتهام زنی متقابل درباره کارشکنی و برداشت های متفاوت از مفاد توافق، به نتیجه نرسیده است.

اکنون مقام های درگیر در مذاکرات می گویند پیش نویس یادداشت تفاهم جدیدی در حال بحث است که نسبت به پیشنهادهای قبلی به تأیید هر دو طرف نزدیک تر شده؛ هرچند همچنان درباره برخی بندها، روایت های متفاوتی میان تهران و واشنگتن وجود دارد. دونالد ترامپ، رییس جمهور آمریکا، هنوز این پیش نویس را امضا نکرده است.

بر اساس این گزارش، توافق مورد بحث یک چارچوب اولیه خواهد بود و قرار است راه را برای مذاکرات اساسی تر، دشوارتر و احتمالاً طولانی تر درباره آینده برنامه هسته ای ایران، تحریم های آمریکا و پایان رسمی جنگ باز کند.

به نوشته نیویورک تایمز، یکی از محورهای اصلی پیش نویس، تعیین شرایطی شبیه پیمان عدم تجاوز میان واشنگتن و تهران است. واسطه ها می گویند انتظار می رود این توافق دارای یک مؤلفه منطقه ای نیز باشد؛ موضوعی که به گفته مقام های ایرانی و یکی از دیپلمات های آگاه، شامل توقف جنگ در لبنان هم می شود.

دو دیپلمات مطلع از آخرین شرایط گفته اند توافق اولیه، پایان خصومت ها را برای یک دوره ابتدایی 60 روزه تعیین می کند و امکان مذاکره میان دو طرف برای تمدید آن را فراهم می سازد.

با این حال، مقام ایرانیِ مطلع از پیش نویس می گوید متن مورد بحث شامل اعلام پایان جنگ در همه جبهه ها، از جمله لبنان، برای کل مدت مذاکرات است. دو مقام ایرانی نیز گفته اند مفاد این یادداشت تفاهم صرفاً مربوط به دوره مذاکرات برای دستیابی به یک توافق گسترده تر و دائمی خواهد بود.

در بخش دیگری از گزارش آمده است که تنگه هرمز همچنان یکی از مهم ترین نقاط اختلاف میان دو طرف است. انتظار می رود توافق، امکان ناوبری آزاد در این آبراه حیاتی را فراهم کند؛ مسیری که پیش از جنگ، حدود یک پنجم نفت و گاز جهان از آن عبور می کرد.

بر اساس برداشت آمریکا از یادداشت تفاهم، تنگه هرمز باید بلافاصله بازگشایی شود، اما محاصره دریایی آمریکا علیه بنادر و پایگاه های انرژی ایران در خلیج فارس به صورت تدریجی کاهش یابد؛ آن هم بسته به اینکه ایران تا چه اندازه تردد کشتی ها را به سطح پیش از جنگ بازگرداند.

یک دیپلمات مطلع گفته ایران موافقت کرده است اجازه دهد تردد دریایی برای 30 روز به سطح پیش از جنگ بازگردد، در حالی که دو طرف درباره توافق نهایی مذاکره می کنند. با این حال، روند مین روبی و بازگشایی کامل تنگه ممکن است هفته ها طول بکشد.

مقام ایرانی گفته است توافق، لغو محاصره دریایی آمریکا را طی 30 روز و باز بودن تنگه هرمز را برای کل مدت مذاکرات در بر می گیرد؛ اما یک مقام آمریکایی تأکید کرده که واشنگتن هیچ جدول زمانی مشخصی برای این موضوع تعیین نکرده است.

همچنین به گفته واسطه ها، مذاکره کنندگان ایرانی همچنان بر این موضع پافشاری می کنند که ایران و عمان، به عنوان دو کشور همجوار تنگه، حق دارند پس از دوره اولیه درباره وضع نوعی هزینه خدمات برای کشتی های عبوری تصمیم بگیرند. ترامپ اما روز چهارشنبه بار دیگر گفت این آبراه بین المللی باید بدون عوارض یا هزینه برای همه باز بماند.

نیویورک تایمز مدعی شده شگفت انگیزترین و ظاهراً تازه ترین بند اضافه شده به توافق، اشاره به ایجاد یک صندوق سرمایه گذاری برای ایران است. یک مقام ایرانی و یک دیپلمات رقم این صندوق را 300 میلیارد دلار عنوان کرده اند؛ هرچند دیگر مقام های درگیر در میانجیگری این رقم را تأیید نکرده اند.

مقام ایرانی این طرح را نوعی برنامه بازسازی توصیف کرده که در صورت امضای توافق نهایی به ایران وعده داده خواهد شد. پیش تر تهران خواستار دریافت غرامت بابت خسارت های ناشی از بمباران ها شده بود؛ خسارت هایی که برخی مقام های ایرانی آن را بین 300 میلیارد تا یک تریلیون دلار برآورد کرده اند.

دو دیپلمات مطلع از آخرین پیش نویس نیز این طرح را یک صندوق سرمایه گذاری بین المللی توصیف کرده اند که ایالات متحده در صورت توافق نهایی، به تسهیل آن کمک خواهد کرد.

به نظر می رسد این پیشنهاد نسخه ای تازه از ایده ای باشد که پیش تر از سوی استیو ویتکاف، فرستاده خاورمیانه ترامپ، و جرد کوشنر، داماد رییس جمهور آمریکا، مطرح شده بود. هر دو در حوزه املاک و سرمایه گذاری فعال اند و به گفته برخی واسطه ها، پیشنهاد راه اندازی پروژه های ساختمانی در تهران و ایجاد صندوق سرمایه گذاری در صورت دستیابی به توافق را داده اند.

مقام های ایرانی نیز گفته اند که تهران به مذاکره کنندگان آمریکایی پیشنهاد کرده شرکت های آمریکایی، از جمله شرکت های بزرگ نفت و انرژی، بتوانند برای سرمایه گذاری و مشارکت اقتصادی وارد ایران شوند.

بر اساس ادعای نیویورک تایمز، پیش نویس توافق شامل تعهد دو طرف برای مذاکره درباره سرنوشت اورانیوم غنی شده ایران است. این مذاکرات قرار است در مرحله دوم انجام شود و درباره نحوه تعیین تکلیف حدود 970 پوند اورانیوم ایران که قابلیت غنی سازی سریع تا سطح تسلیحاتی دارد، تصمیم گیری شود. همچنین حدود 10 تن مواد هسته ای غنی شده در سطوح پایین تر نیز باید در مذاکرات تعیین تکلیف شود.

ترامپ ابتدا گفته بود این ذخایر باید به آمریکا منتقل شود، اما ایران خواستار آن است که بخشی از اورانیوم غنی شده در خاک خود، تحت نظارت بازرسان بین المللی رقیق شود و بخش هایی دیگر به کشور ثالث منتقل شود.

ترامپ این هفته در شبکه اجتماعی خود نشانه هایی از انعطاف نشان داد و گفت رقیق سازی تحت نظارت بازرسان بین المللی یا انتقال ذخایر به کشور ثالث نیز قابل قبول خواهد بود؛ اما روز چهارشنبه اعلام کرد که با انتقال آن به روسیه یا چین راحت نیست.

به گفته مقام ایرانی، در نسخه ای از پیش نویس توافق، ایران برنامه هسته ای خود را در ازای تعهد واشنگتن به عدم افزایش تحریم ها در طول مذاکرات برای توافق نهایی، به حالت تعلیق درمی آورد. همچنین در صورت دستیابی به توافق نهایی، تحریم های موجود آمریکا علیه ایران به تدریج لغو خواهد شد.

در بخش دیگری از گزارش آمده است که توافق چارچوبی می تواند زمینه آزادسازی بخشی از دارایی های مسدودشده ایران را فراهم کند. سه مقام آشنا با پیش نویس گفته اند این موضوع در متن مورد بحث وجود دارد، اما ممکن است آنچه روی کاغذ آمده با توافق شفاهی دو طرف تفاوت داشته باشد.

برآورد می شود ایران حدود 24 میلیارد دلار دارایی مسدودشده در بانک های خارجی داشته باشد و تهران تأکید کرده که مذاکرات معنادار بدون آزادسازی این دارایی ها آغاز نخواهد شد.

این موضوع برای ترامپ حساسیت سیاسی بالایی دارد؛ زیرا او پیش تر به شدت از باراک اوباما به دلیل انتقال 1.7 میلیارد دلار به ایران در جریان آزادی چهار آمریکایی بازداشتی انتقاد کرده بود؛ موضوعی که منتقدان آن را ماجرای پالت های پول نقد نامیدند.

به همین دلیل، تیم ترامپ در حال بررسی سازوکارهایی است که شامل نقش آفرینی کشورهای دیگر، از جمله قطر، برای آزادسازی وجوه ایران باشد؛ به گونه ای که آمریکا مستقیماً متهم به پرداخت نقدی به ایران نشود.

انتظار می رود نسخه مکتوب پیش نویس، متعهد به آزادسازی تدریجی بخشی از این دارایی ها شود. مقام ایرانی و دو دیپلمات مطلع گفته اند ایران خواستار دسترسی به 20 میلیارد دلار از دارایی های مسدودشده خود در خاورمیانه است.

بر اساس این گزارش، با وجود نزدیک تر شدن برخی مفاد به توافق، هنوز اختلاف ها بر سر زمان بندی بازگشایی تنگه هرمز، نحوه لغو محاصره دریایی، سرنوشت اورانیوم غنی شده، شیوه آزادسازی دارایی های ایران و تضمین های لازم برای پایان جنگ پابرجاست؛ اختلاف هایی که می تواند سرنوشت این پیش نویس را تعیین کند.