به نقل از اِطلاعات، رسانه های ایرانی اعلام کردند این پهپاد در نزدیکی جزیره قشم در تنگه هرمز سرنگون شده و افزودند که این رهگیری اولین استفاده رزمی از یک سیستم توسعه یافته محلی به نام آرش کمانگیر بوده است.

از دست رفتن یک پهپاد آمریکایی در نزدیکی یکی از حساس ترین مسیرهای کشتیرانی جهان در حالی رخ می دهد که بنا به گزارش ها، این کشور حملات جدیدی را به یک سایت نظامی ایران در نزدیکی بندرعباس انجام داده است. سپاه پاسداران بعداً اعلام کرد در تلافی به یک پایگاه هوایی آمریکایی حمله کرده است.
در حالی که تنش ها بین ایران و آمریکا با وجود آتش بس شکننده همچنان رو به افزایش است، ادعای تهران مبنی بر رهگیری یک پهپاد آمریکایی، سوالاتی را در مورد اینکه چه مقدار از توانایی دفاع هوایی ایران از حملات اسراییل و آمریکا جان سالم به در برده، دوباره مطرح کرده است - و اینکه آیا ایران در صورت شکست مذاکرات، تاب آوری لازم برای مقاومت در برابر دور دیگری از حملات را دارد یا نه.

ایران اعلام کرد از سامانه آرش کمانگیر برای رهگیری یک پهپاد شناسایی دشمن بر فراز تنگه هرمز استفاده کرده و این سامانه را دارای قابلیت های شناسایی رادارگریز توصیف کرد، اما جزییات فنی کمی ارائه داد. رسانه های ایرانی گفتند این هشداری بود به هواگردهای متخاصم که در نزدیکی حریم هوایی و مرزهای دریایی ایران فعالیت می کردند، به ویژه در زمانی که ایران به دنبال استفاده از کنترل خود بر تنگه هرمز در مذاکره آتش بس با ایالات متحده است.
کارشناسان می گویند ایده کلی پشت این ادعا قابل قبول است، چرا که ایران سرمایه گذاری سنگینی روی سیستم های دفاعی ارزان تر، سیار و تولید داخل انجام داده که برای تهدید پهپادها و هواپیماها بدون تکیه بر سایت های راداری ثابت بزرگ که شناسایی آنها آسان تر است، طراحی شده اند.

مارک هیلبورن، مدرس ارشد دانشکده مطالعات امنیتی در کینگ کالج لندن، به الجزیره گفت: گرچه اطلاعات تأییدشده مستقل بسیار کمی در مورد آرش کمانگیر وجود دارد، اما این حمله با الگوی وسیع تری مطابقت دارد. ایران در اشکال مختلف طراحی موشک کاملاً خودکفا شده و مانند اوکراین، در تغییر اقتصاد جنگ هوشمندانه عمل کرده است. سیستم های ارزان و ساده می توانند سیستم های بسیار پیچیده تری را در معرض خطر قرار دهند.
سرنگونی پهپاد ریپر همچنین می تواند ایالات متحده را مجبور کند که هنگام حمله به ایران بیشتر به موشک های گرانقیمت به جای پهپادها تکیه کند. در همین حال، تهران می تواند به استفاده از پهپادهای شاهد که نسبتاً ارزان تولید می شوند، ادامه دهد و به طور بالقوه در هر درگیری طولانی مدت، مزیت اقتصادی بلندمدت تری در اختیار تهران بگذارد.

تحلیلگرانی که با الجزیره صحبت کردند، گفتند که رهگیری موشک آرش کمانگیر ممکن است کمتر یک سلاح انقلابی جدید و بیشتر گامی دیگر در جهت تغییر گسترده تر ایران به سمت دفاع هوایی متحرک و کم هزینه تر باشد. الکس آلمیدا، تحلیلگر امنیتی در Horizon Engage، یک پلتفرم اطلاعات راهبردی مستقر در نیویورک، به الجزیره گفت: این سیستم ممکن است با سایر سلاح های زمین به هوای کوتاه برد یا پرسه زنی ایران مرتبط باشد. من گمان می کنم این یک توسعه بیشتر از یکی از آن سامانه ها باشد. این سامانه به هدایت ثابت از یک سایت رادار دفاع هوایی سنتی وابسته نیست. احتمالاً از نوعی هدایت الکترواپتیکی یا جستجوگر گرما استفاده می کند - یک سامانه SAM [موشک زمین به هوا] که به راحتی قابل تنظیم و پرتاب است.

این مهم است، زیرا شبکه های سنتی دفاع هوایی به رادارها و باتری های پرتاب وابسته هستند که شناسایی آنها بسیار آسان تر است، در حالی که سامانه های ارزان و کوچک تر را می توان به راحتی جابجا، پنهان، پرتاب و جایگزین کرد. برخی از این سامانه ها به گونه ای طراحی شده اند که رهگیر می تواند در هوا منتظر بماند و در قسمتی از آسمان بچرخد تا یک پهپاد یا هواپیمای هدف ظاهر شود.

برخی دیگر سلاح های ضد پهپاد یا ضد هوایی کوتاه برد هستند که ارزان تر و کمتر پیچیده تر از باتری های اصلی دفاع هوایی هستند، اما ساخت و جایگزینی آنها نیز آسان تر است. این امر باعث می شود پهپادهایی مانند MQ-9 Reaper - که به دلیل مأموریت نظارتی به کندی حرکت می کنند - به ویژه آسیب پذیر باشند.

نیکول گراجوسکی، استادیار دانشگاه علوم سیاسی در پاریس، گفت که تهران ممکن است هنوز به پدافند هوایی میان برد و دوربرد قوی تری نیاز داشته باشد، اما افزود که سیستم های متحرک مزیت آشکاری دارند. او گفت: ارزش این است که می توانید اینها را به سرعت جابجا کنید. آنها سامانه های پرتاب سیار هستند که در برخی موارد انسان می تواند حمل کند. ما نمی دانیم ریپر در چه ارتفاعی پرواز می کرده است. بر اساس ویدیوی منتشرشده، ممکن است سرنگونی آن برای آنها نسبتاً آسان بوده باشد، اما همچنان نشان می دهد ایران برخی قابلیت های دفاع هوایی را حفظ کرده است.

شبکه بزرگ تر دفاع هوایی ایران به شدت آسیب دیده است. این شبکه بر اساس سامانه های موشکی زمین به هوای هدایت شونده با رادار قدیمی تر، از جمله باتری های تولید داخل و سیستم های دفاع موشکی روسی مانند S-300 ساخته شده است. اعتقاد بر این است که حملات اسراییل و آمریکا بخش زیادی از این شبکه را تضعیف کرده است. اما سامانه رهگیری جدید نشان می دهد ایران هنوز چنین سامانه هایی را حفظ کرده که امکان تهدید هوایی مداوم، محدود و سطح پایین را فراهم می کند که سرکوب دائمی آن دشوار است.

این سامانه ها ممکن است نتوانند یک کارزار هوایی بزرگ را متوقف یا جت های پیشرفته را به تعداد قابل توجهی سرنگون کنند، اما می توانند ایالات متحده و اسراییل را مجبور کنند تا بیشتر به سلاح های گرانقیمت دوربرد که از فاصله دورتری پرتاب می شوند، تکیه کنند. گراجوسکی گفت: راهبرذ نظامی ایران بر اساس استقامت بنا شده تا برابری فناوری. سامانه های آنها به طور خاص پیچیده یا کاملاً یکپارچه نیستند، اما در نتیجه، راهبرد نظامی ایران به شدت بر انعطاف پذیری، استقامت و تحرک تمرکز دارد.

این انعطاف پذیری نیز پیامدهای راهبردی دارد. اگر ایالات متحده یا اسراییل نتوانند توانایی ایران برای تلافی جویی را به طور دائم از بین ببرند، هر حمله جدید خطر دور دیگری از تشدید تنش در خلیج فارس، یا اختلال بیشتر در امتداد تنگه هرمز و افزایش شدید قیمت بنزین در ایالات متحده را به همراه دارد.

گراجوسکی گفت: من نمی گویم ایران به اندازه ایالات متحده و اسراییل نگران است. من فکر می کنم آمریکا در مورد موفقیت این عملیات ها بزرگنمایی کرده است... و اسراییل و آمریکا در زمینه مهمات محدودند. ایران صنعت دفاعی چشمگیری دارد و پس از جنگ 12 روزه توانست تولید موشک های بالستیک را به سطوحی برساند که از نظر استانداردهای بین المللی بالا است. ایران همچنین از مزیت جنگ نامتقارن برخوردار است و از برخی جهات، آمریکا و اسراییل محدودتر از ایران هستند.