وحید محمود قره باغ؛ بی تردید انسان مجموعه ای از جسم و روان است و طبیعتا انسان سالم در گرو روان و جسمی سالم است و در واقع این دو مکمل یکدیگرند و سلامتی هر یک بدون در نظر گرفتن مورد دیگر امکان نخواهد داشت. در حقیقت و همچنان که بیماری های جسمی در طول زمان به چالش های روانی و حتی اختلالات افسردگی و اضطراب منجر می شود، برعکس مشکلات و ناهنجاری های روانی نیز مسائل جسمی را به همراه خواهد داشت. پر واضح است که دانش برای زندگی بهتر انسان است و در این بین علم روان شناسی جایگاه خاص خود را دارد. این دانش باعث افزایش خودآگاهی، بهبود سلامت روان، تقویت روابط بین فردی، افزایش بهره وری، مدیریت تنش و اضطراب، حل مشکلات و البته تصمیم گیری بهتر می شود. همچنین این علم به درک بهتر رفتار انسان و انگیزه های او کمک کرده و می تواند به شناختی در جهت پیشگیری از چالش ها، مشکلات و البته بیماری ها بیانجامد.

از سویی و با وجود اینکه برخی افراد و حتی طیفی از دانشمندان (در طول تاریخ و اکنون) و نظریات بیانگر این هستند که ادیان در تضاد با دانش و علوم است، با گذری بر حقایق هر دو حوزه می توان دریافت که نه تنها در مقابل هم قرار نگرفته بلکه تاییدکننده یکدیگر نیز هستند چرا که اگر چنین نبود اساس این هستی زیر سوال می رفت.

از جانبی و با نگاهی گذرا بر زندگی و برخورد نمایندگان الهی در طول تاریخ می توان دریافت که آن ها به معنی واقعی کلمه یک استاد روان شناسی بوده اند. به راستی بخشی از دانش روان شناسی جز این است که می بایست اطرافیان و همچنین شرایط آن ها را درک کرد؟ آیا چنین علمی غیر از این است که می توان بسیاری از چالش ها و تنش ها را با احترام متقابل و محبت حل نمود؟

ضمن اینکه ادیان الهی همواره امید را به انسان یادآور می شود و جالب اینکه دانش روان شناسی نیز چنین رویکردی دارد. در همین عصر نیز افرادی که با معنویات هم نشین هستند به مراتب تنش ها و مشکلات کمتری را در زندگی شخصی، شغلی و در بستر جامعه تجربه می کنند مگر اینکه مقوله امتحان الهی در بین باشد.

برخی از مشکلاتی که به ظاهر ریشه مادی دارند می تواند با کمی مهر و توجه کم رنگ شده و حتی از بین برود. مشکلات زناشویی افرادی که با وجود رفاه مادی از هم جدا شده و سرنوشت جالبی نداشته اند تاییدی بر این مهم است. بسیاری از انحرافات در زمینه های گوناگون نتیجه نبود محبت در فضای مجموعه هایی چون خانواده است.

برخی از افراد از چنان لحن، القابی و طرز رفتاری در فضای خانه و کار استفاده می کنند که هیچ نشانه ای از احترام و توجه به شان انسانی در آن وجود ندارد. فراموش نکنیم بسیاری از مشکلات و مسائل به وجود آمده در زندگی آتی انسان ها ریشه در همین موضوعات دارد. سر منشا قدرت کائنات حتی صریحا در کتب آسمانی روش های روان شناسی را بیان کرده است تا بدانجا که به نمایندگان خاص خود و مومنین یادآور می شود که حتی با مستکبران و کسانی با دین و حیات مومنین در جدل و جنگند، در ابتدا با زبانی خوش و با احترام برخورد کنند.

موضوع دیگر مساله بخشش و صلح (البته با شرایط منطقی آن) با انسان ها و اطرافیان است که هر دو حوزه دین و دانش بر آن تاکید دارند. دین به انسان توصیه می کند تا اگر پیشنهاد و یا انتقادی به موضوعی دارد آن را به طرز لطیف، غیر مستقیم و در چارچوب ادب مطرح کند؛ دانش روانشناسی نیز چنین دیدگاهی دارد. در حقیقت همچنان که دین برون رفتی از بحران های فردی و اجتماعی است، دانش روان شناسی نیز همین مسیر را پی می گیرد.

روان شناسی باعث می شود تا انسان احاطه بیشتری به افکار و احساسات یافته و همچنین نقاط قوت و ضعف خود را شناسایی کند؛ دانشی که برای مدیریت افسردگی کمک شایانی می کند. این دانش انسان را قادر می سازد تا با کنار گذاشتن نگرش های محدود کننده به رشد شخصی برسد و دید عمیقی نسبت به زندگی داشته باشد.

روانشناسی، راهکارها و البته ایده هایی مناسب برای زندگی ارائه می دهد که در نهایت زندگی دلخواه را به ارمغان خواهد داشت. در حوزه روابط اجتماعی نیز روان شناسی به فرد کمک می کند تا با تقویت مهارت های ارتباطی، روابط سالم تر و پایدارتر با اطرافیان خصوصا خانواده و همکاران داشته و در نهایت با درک بهتر جهان های اطراف، به افزایش کارایی و بهره وری منجر می شود.

از بعدی دیگر روان شناسی کاربردی، شاخه ای از روان شناسی است که اصول و همچنین یافته های این حوزه را برای حل مسائل واقعی در زندگی عادی و روزمره و البته زمینه های مختلف همچون بهداشت روان، صنعت، آموزش و قانون به کار می گیرد. این طیف از روان شناسی با بهره گیری از پژوهش ها و دانش عملی، به دنبال یافتن راهکار و راه حل هایی برای مشکلات رفتاری، عاطفی و ذهنی انسان است.

گفتنی است با وجود اینکه برخی افراد، روان شناسی پایه و کاربردی را مشابه می دانند ولی روان شناسی پایه در حیطه مطالعات نظری و پژوهش های بنیادی است و در آن سوی موضوع، هدف روان شناسی کاربردی بهبود سلامت روان، کیفیت زندگی و حل مشکلات انسانها و حتی دیگر مقوله هایی مانند جهان حیوانات است.

این حوزه از روان شناسی در زمینه های مختلفی همچون روان شناسی بالینی و مشاوره در غلبه بر اختلالات روانی، روان شناسی صنعتی و سازمانی در قالب بهبود عملکرد در محیط کار و ارگونومی، روان شناسی آموزشگاهی در قالب کمک به دانش آموزان و دانشجویان برای یادگیری و حل مشکلات آموزشی متمرکز است. همچنین روان شناسی قانونی در مسائل قضایی، حقوقی و بهینه سازی طراحی محصولات و سیستم ها برای استفاده آسان تر و همچنین کمک به ورزشکاران برای افزایش عملکرد و سلامت روان است.

منبع: فرارو