بازارچه صابون پزخونه یا به قول محلی ها صام پزخونه در دروازه غار تهران روزگاری با کارگاهای کوچک صابون پزی اش، صابون کل تهران را که تامین می کرد هیچ، محصولاتش را به سراسر ایران نیز می فرستاد. نزدیکش که می شدی بوی گوگرد مشامت را می آزرد با این حال جریان تند زندگی در آن هر عابری را به وجد می آورد. شب گردان در تاریکی شب در آن پرسه می زدند مبادا دزدی به مال مردم بزند.

حالا اما سال هاست که دیگر نه خبری از کارگاه های صابون پزی و هیاهوی شان در روز است و نه شب گردان در تاریکی شب، صابون پزخانه امروز در فقر غوطه می زند و ساکنانش از خودش تکیده ترند. در ادامه گزارشی می خوانیم از روزگاری که این گذر نفس های آخرش را می کشید، وقتی در خرداد 1355 خبرنگار اطلاعات برای گزارش میدانی در آن پا گذاشت و فهمید کارگاهای صابون پزی به تولید اشیای پلاستیکی و مغازه های خیاطی تغییر کرده اما هنوز شب گردان، شب ها در محل پاس می دهند:

اگرچه دیگر از صابون فروشی ها و کارگاه تولید صابون در خیابان صاحب جمع خبری نیست اما موسفیدان صابون پزخانه هنوز هم اگر گذرشان به این گذر بیفتد، خاطره روزهایی که کل کوچه از انبوه صابون فروشی ها بوی گوگرد می داد برای شان زنده می شود.

بازارچه صابون پزخانه در جنوب باغ فردوس، در جنوبی ترین نقطه تهران یکی از بازارچه های تهران قدیم است که همچنان حال و هوای بازارچه های قدیمی صد سال پیش را دارد.

این بازارچه قدیمی مرکز تهیه صابون بود و انواع صابون های لباس شویی در این بازارچه تهیه می شد و به سراسر ایران صادر می شد.

تا چند سال قبل نیز تک و توکی از این مغازه ها در این بازارچه قدیمی وجود داشت. در کوچه پس کوچه های باریک بازارچه صابون پزخانه دو نفر نمی توانند پهلو به پهلو با هم عبور کنند.

سقف این بازارچه در بسیاری از نقاط به خاطر مرور زمان ریزش کرده و از میان رفته است.

در انتهای بازارچه چهارراهی قرار دارد که به میدان و باغ فردوس ختم می شود. در انتهای بازارچه مغازه هایی وجود دارد که به سبک صد سال پیش با همان درهای کشویی و پیشخوان های چوبی حفظ شده است.

جالب و مهم این که در این بازارچه قدیمی هنوز شب گردها حکومت می کنند. شاید شب گردانی که در این بازارچه شب ها کشیشک می دهند، از آخرین بازماندگان کسانی باشند که به شغل فراموش شده شب گردی اشتغال دارند.

بازارچه صابون پزخانه که روزگاری صابون تهران و حتی شهرستان ها را تامین می کرد، امروز تغییر شکل داده است. مغازه های گوناگون و مردمی با شغل های تازه در این بازارچه به کار مشغول اند. خانه هایی که در کوچه پس کوچه های این بازارچه قرار دارد، هنوز هم خشت و گلی است و طاق های گنبدی شکل این خانه ها تهران صد سال پیش را به یاد می آورد.

در این بازارچه شخصی به نام اکبر بی دنده بودکه در کارگاه او بیش از صد کارگر کار می کردند. این کارگرها کارشان جمع کردن خرده شیشه، پلاستیک، استخوان، پیه گاو و گوسفند از سراسر محله های تهران بود. این اشیا در کارگاه اکبر بی دنده تبدیل به کالاهای پلاستیکی قابل استفاده و صابون می شد.

آقا رضا یکی از صاحبان کارگاه های فعلی این بازارچه می گوید: کار ما خریدن انواع ظروف پلاستیکی غیر قابل استفاده است. این اشیای پلاستیکی را پس از شست وشو آب می کنیم و در قالب های مخصوص به کالاهای تازه تبدل می کنیم.

بازارچه صابون پزخانه ویژگی های دیگری نیز پیدا کرده است. ازجمله این که شما می توانید با پرداخت 150 تومان یک دست لباس خوش دوخت سفارش بدهید.

در حال حاضر بخشی از این بازارچه به مغازه های دوخت و دوز لباس، تهیه کالاهای پلاستیکی و پسایی دوزی (رویه کفش دوزی) اختصاص یافته است.