اعظم قویدل، سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، درباره سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی اظهار کرد: سامانه ساماندهی اسناد غیررسمی یا همان سامانه ثبت ادعا در ماده 10 قانون الزام به ثبت رسمی معاملات اموال غیرمنقول پیش بینی شده و تمامی اشخاصی که نسبت به عین ملک، منافع بیش از دو سال یک ملک یا حق ارتفاق در ملک دیگری ادعای مالکیت دارند و آن ملک اساساً فاقد سند مالکیت است یا سند آن به نام شخص مدعی نیست، مکلفند ظرف دو سال از تاریخ راه اندازی رسمی سامانه، ادعای خود را در آن ثبت کنند.

وی افزود: در حال حاضر این سامانه به دستور رییس قوه قضاییه نسبت به اسناد مالکیت حدنگاری که از تاریخ اول فروردین 1396 تا 31 اردیبهشت 1405 صادر شده اند، به صورت رسمی راه اندازی شده است. به این معنا که اگر شخصی نسبت به عین یا منافع ملکی که سند آن در این بازه زمانی صادر شده ادعایی داشته باشد، از اول خرداد 1405 به مدت دو سال فرصت دارد ادعای خود را در سامانه ثبت کند و پس از آن نیز دو سال دیگر مهلت خواهد داشت تا اقدامات قانونی لازم را انجام دهد.

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور در تشریح فرآیند اقدام قانونی گفت: به طور مثال اگر شخصی ملکی دارای سند مالکیت حدنگار زردرنگ را که در تاریخ 15 اردیبهشت 1402 صادر شده، با قولنامه عادی خریداری کرده باشد، اما فروشنده از انتقال رسمی ملک خودداری کند، خریدار باید ابتدا ادعای خود را در سامانه ثبت ادعا درج کرده و سپس با دریافت گواهی از سامانه، دعوای الزام به تنظیم سند رسمی را در دادگاه مطرح کند.

قویدل تأکید کرد: راه اندازی رسمی سامانه نسبت به اسناد حدنگاری صادره پس از سال 1396 به این معنا نیست که سایر افراد امکان ثبت ادعا ندارند؛ بلکه صرفاً مهلت قانونی دو ساله از اول خرداد 1405 برای این دسته از املاک محاسبه می شود و سایر افراد نیز می توانند ادعا های خود را در سامانه ثبت کنند.

وی درباره نحوه ثبت ادعا در سامانه بیان کرد: ثبت ادعا در سامانه بسیار ساده طراحی شده و راهنمای لازم نیز در سامانه پیش بینی شده است. متقاضی ابتدا باید دارای خط تلفن همراه به نام خود بوده و در سامانه ثنا ثبت نام کرده باشد. سپس با مراجعه به درگاه کاتب به نشانی kateb.ir و ورود به بخش قانون الزام، وارد سامانه ثبت ادعا می شود.

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ادامه داد: این سامانه مکان محور است و برای ثبت ادعا ابتدا باید نقشه UTM یا نقشه دارای مختصات جغرافیایی ملک تهیه شود. به همین دلیل در ابتدای فرآیند ثبت ادعا، کد رهگیری نقشه دریافت می شود. اگر متقاضی این کد را نداشته باشد، سامانه به صورت خودکار نقشه بردار دارای صلاحیت را از میان مراجع پیش بینی شده در آیین نامه اجرایی انتخاب و معرفی می کند و پس از انجام عملیات نقشه برداری، کدرهگیری برای متقاضی ارسال می شود.

وی افزود: مدارک مرتبط با اثبات مالکیت اعم از قولنامه عادی، صلح نامه، هبه نامه، آرای محاکم، نسق های زراعی، استشهادیه، گواهی حصر وراثت و سایر مستندات در سامانه بارگذاری می شود و در پایان، کدرهگیری ثبت ادعا برای شخص مدعی پیامک خواهد شد.

قویدل در پاسخ به این پرسش که چرا راه اندازی رسمی سامانه ماده 10 تا اول خردادماه به تأخیر افتاد، گفت: در قانون الزام، 14 آیین نامه اجرایی پیش بینی شده که هر یک بخشی از فرآیند اجرای قانون را مشخص می کند. تاکنون 10 آیین نامه از مجموع 14 آیین نامه به تصویب رسیده و سامانه نیز بر اساس قانون و همین آیین نامه ها طراحی و اجرایی شده است.

وی ادامه داد: شرایط خاص کشور در یک سال گذشته و همچنین برخی ابهامات اجرایی از جمله دلایل تأخیر در راه اندازی رسمی سامانه بود. برای نمونه هنوز آیین نامه اجرایی تبصره 6 ماده 10 قانون الزام که مربوط به نحوه اقدام درباره آپارتمان های فاقد پایان کار است، تصویب نشده و در صورت ثبت ادعا نسبت به این املاک، نحوه اقدام شهرداری ها با ابهام مواجه خواهد بود.

سخنگوی سازمان ثبت اسناد و املاک کشور خاطرنشان کرد: سامانه ثبت ادعا از 12 آذرماه سال گذشته به صورت آزمایشی راه اندازی شده بود و این موضوع یکی از افتخارات سازمان ثبت اسناد و قوه قضاییه محسوب می شود که سامانه ای با این حجم و پیچیدگی فنی در مدت کوتاهی به بهره برداری رسید؛ اما برای جلوگیری از تضییع حقوق مردم، تصمیم گرفته شد راه اندازی رسمی سامانه به صورت مرحله ای و در چند گام انجام شود