روزنامه کیهان در مطلبی به ارائه پیشنهاداتی درباره مذاکرات تهران ـ واشنگتن پرداخته است.

این روزنامه آورده است: دور سوم مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا روز پنجشنبه (7 اسفندماه 1404) در ژنو برگزار شد و عراقچی پس از پایان این مذاکرات از پیشرفت سخن گفت و با بیان اینکه وارد عناصر یک توافق در حوزه هسته ای و رفع تحریم ها شدیم، اعلام کرد که تیم های فنی از دوشنبه در وین کار بررسی های فنی را شروع کرده و حدود یک هفته آینده هم دور چهارم مذاکرات برگزار می شود.

شهر ژنو به فاصله 10 روز بعد از دور دوم مذاکرات هسته ای غیرمستقیم ایران و آمریکا با واسطه عمان، روز پنجشنبه 7 اسفندماه شاهد حضور تیم های مذاکره کننده ایران و آمریکا بود. 28 بهمن 1404 بود که دور دوم مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا با واسطه عمان در ژنو برگزار شد و پس از پایان وزیر امور خارجه در اظهاراتی با بیان اینکه الان مسیر روشنی پیش رو داریم که به نظرم مثبت است، گفت: هنوز دو طرف مواضعی دارند که نزدیک شدن به همدیگر کار می برد، ولی حداقل الان یک سری اصول راهنما و راه روشن تری داریم که در آن مسیر حرکت کنیم.

هدایت دور سوم مذاکرات ژنو هم همچون قبل برعهده سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران و استیو ویتکاف، نماینده ویژه دونالد ترامپ رییس جمهور آمریکا بود و بدر البوسعیدی وزیر خارجه عمان هم مثل دوره های قبل به عنوان واسطه پیام های دو طرف را به هم منتقل کرد.

مذاکراتی که مقامات ایرانی بارها به صراحت اعلام کردند موضوع آن هسته ای و رفع تحریم هاست و موضوع دیگری قرار نیست در این مذاکرات مورد گفت وگو قرار بگیرد. عراقچی هم قبل از این دور از مذاکرات در گفت وگویی با شبکه سی. بی. اس آمریکا بار دیگر به صراحت گفت: غنی سازی حق ماست. ما عضو پیمان عدم اشاعه سلاح های هسته ای (NPT) هستیم و کاملاً حق داریم از انرژی هسته ای صلح آمیز، از جمله غنی سازی، بهره مند شویم. اینکه چگونه از این حق استفاده کنیم، موضوعی است که صرفاً به خود ما مربوط می شود.

مذاکراتی که همزمان با تشدید تحرکات نظامی آمریکا در منطقه و اظهارات ضد و نقیض مقامات آمریکایی انجام شد و وزیر امور خارجه ایران پیش از عزیمت به ژنو در گفت وگویی با ایندیا تودی با بیان اینکه دستیابی به توافقی منصفانه، متوازن و عادلانه امکان پذیر است و می توانیم آن را محقق کنیم، به صراحت اعلام کرد: البته نیروهای مسلح ما آماده انجام وظیفه خود هستند و ما می دانیم چگونه از خود دفاع کنیم.

عراقچی سوم اسفندماه 1404 در گفت وگویی با شبکه سی. بی. اس آمریکا هم عنوان کرد: معتقدم توافقی بهتر از برجام یا توافق هسته ای 2015 امکان پذیر است و می تواند عناصری داشته باشد که بسیار بهتر از توافق قبلی باشد .

مجید تخت روانچی، معاون سیاسی وزارت امور خارجه نیز پیش از این مذاکرات در گفت وگو با رادیو ان پی آر (NPR) آمریکا با بیان اینکه هیچ راه حل نظامی برای پرونده هسته ای ایران وجود ندارد ، گفت: نبنابراین به جای جنگ طلبی، به جای اعزام نیرو و فرستادن ناوگان نظامی به منطقه ما بهتر است بر دیپلماسی تمرکز شود.

عراقچی همچنین روز سه شنبه (5 اسفندماه) نیز در شبکه ایکس نوشته بود: ایران تحت هیچ شرایطی هرگز به دنبال توسعه سلاح هسته ای نخواهد بود، در عین حال ما ایرانیان هرگز از حق خود برای بهره مندی از منافع فناوری هسته ای صلح آمیز برای مردم مان چشم پوشی نخواهیم کرد. اکنون یک فرصت تاریخی در اختیار داریم تا به توافقی بی سابقه دست یابیم که نگرانی های متقابل را برطرف ساخته و منافع مشترک را تأمین کند. دستیابی به توافق در دسترس است، اما تنها در صورتی که به دیپلماسی اولویت داده شود.

بالاخره، تیم مذاکره کننده ایرانی شامل سیدعباس عراقچی وزیر امور خارجه، مجید تخت روانچی معاون سیاسی، کاظم غریب آبادی معاون امور حقوقی و بین المللی، اسماعیل بقایی سخنگو و حمید قنبری معاون دیپلماسی اقتصادی شامگاه چهارشنبه (6 اسفند) برای حضور در این دور از مذاکرات وارد ژنو شدند. نخستین رایزنی این دور از مذاکرات همچون سابق در دیدار با وزیر خارجه عمان صورت گرفت و در این دیدار عراقچی ضمن انتقال نکات و ملاحظات ایران به وی، موفقیت مذاکرات را مستلزم جدیت طرف مقابل و خودداری از رفتارها و مواضع ضد و نقیض خواند.

وزیر امور خارجه عمان هم در این دیدار بر آمادگی عمان برای ادامه مساعی جمیله و هرگونه مساعدت در ادامه این مسیر تأکید و ابراز امیدواری کرد که با جدیت متقابل طرف های گفت وگو، این مذاکرات منجر به نتیجه مورد رضایت طرفین شود.

تیم مذاکره کننده ایرانی شامل استیو ویتکاف و جرد کوشنر مشاور ترامپ پنجشنبه (7 اسفند) برای این منظور وارد ژنو شدند و ملاقاتی با البوسعیدی داشتند و در نهایت دور سوم مذاکرات هسته ای ایران و آمریکا (12:30 به وقت تهران) در یکی از ساختمان های متعلق به سفارت عمان در ژنو آغاز شد.

این دور هم مثل دور دوم شاهد حضور رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی بود. او قبل از حضور در این مذاکرات دیداری هم با بدر البوسعیدی وزیر خارجه عمان داشت. عراقچی پیش از این درباره گروسی گفته بود: رافائل گروسی در مذاکرات اخیر نقش بسیار سازنده ای ایفا کرد تا از طریق ارائه پیشنهادهای فنی بتواند به حل این مسئله کمک کند.

مذاکرات بعد از سه ساعت برای مشورت هیئت ها با پایتخت هایشان متوقف شد و تیم مذاکره کننده آمریکایی نیز در این فاصله در مذاکرات مربوط به اوکراین حضور یافت.

بقایی در پی وقفه ایجاد شده در جمع خبرنگاران گفت که هر دو هیئت نیاز داشتند که مشورت هایی را با پایتخت ها انجام دهند و افزود: هم در حوزه هسته ای و هم در موضوع رفع تحریم ها پیشنهادها و ابتکارات خیلی مهم و عملیاتی مطرح شد و هر دو هیئت خیلی با جدیت مباحث را دنبال کردند.

این مذاکرات حدود ساعت 20:30 به وقت تهران از سرگرفته شد و حدود یک ساعت و نیم به طول انجامید و پایان یافت. بدر البوسعیدی وزیر امور خارجه عمان پس از پایان در شبکه ایکس نوشت: این دور از مذاکرات غیرمستقیم جمهوری اسلامی ایران و آمریکا، با پیشرفت چشمگیری به پایان رسید. این مذاکرات، پس از دوره کوتاهی از مشورت در پایتخت ها، بار دیگر از سر گرفته خواهد شد. وی همچنین گفت که مذاکرات فنی، هفته آینده در وین برگزار خواهد شد.

سیدعباس عراقچی هم پس از مذاکرات در جمع خبرنگاران حضور یافت و با بیان اینکه در این چند ساعت طولانی و فشرده پیشرفت خوبی داشتیم و وارد عناصر یک توافق در حوزه هسته ای و رفع تحریم ها شدیم، گفت: قرار شد تیم های فنی از دوشنبه در وین کار بررسی های فنی را شروع کنند و حدود یک هفته آینده دور چهارم مذاکرات برگزار شود .

وزیر امور خارجه درخصوص رفع تحریم ها نیز عنوان کرد: در حوزه رفع تحریم ها خیلی مشخص درخواست های خود را بیان کردیم که چه انتظاراتی داریم و چه چیزهایی باید محقق شود. در حوزه تحریم های یکجانبه آمریکا، ابعاد مختلف و حوزه های مختلفی که دارد و همین طور بحثی که در شورای امنیت وجود دارد و اختلاف نظراتی که هست و اینکه چه اتفاقی باید بیفتد، خیلی روشن از جانب ما گفته شد و قرار شد در جلسه آینده به صورت ریزتری وارد این بحث شویم.

خبرنگار اکسیوس هم به نقل از یک مقام آمریکایی ادعا کرد که مذاکرات هسته ای با ایران مثبت بوده است.

وزیر امور خارجه همچنین در شبکه ایکس و در گزارشی درباره این دور از مذاکرات با بیان اینکه پیشرفت بیشتری در تعامل دیپلماتیک ما با آمریکا حاصل شده، گفت: به موازات مسیر سیاسی، تیم های فنی در روزهای آتی در وین گرد هم خواهند آمد. مأموریت آن ها به همان اندازه مأموریت ما حیاتی و مهم است.

وزیر امور خارجه ایران همچنین روز جمعه (8 اسفند) در گفت وگوی تلفنی با بدر عبدالعاطی و همچنین فؤاد حسین همتای مصری و عراقی خود، آن ها را در جریان روند مذاکرات ژنو قرار داد و با تأکید بر اهتمام ایران نسبت به بهره گیری از دیپلماسی برای حل و فصل مسائل، موفقیت در این مسیر را مستلزم جدیت و واقع نگری طرف مقابل و پرهیز از هرگونه سوءمحاسبه و زیاده خواهی خواند.

از سوی دیگر شبکه سی. ان. ان در گزارشی نوشت: پس از پایان دور سوم مذاکرات در ژنو و توافق برای برگزاری نشست در سطح فنی در وین، کاخ سفید ناچار است ارزیابی کند آیا دیپلماسیِ احیاشده نتیجه خواهد داد یا باید به گزینه ای به مراتب پرهزینه تر و غیرقابل پیش بینی تر یعنی جنگ متوسل شود.

علاوه بر این، روزنامه آمریکایی وال استریت ژورنال نیز در گزارشی به نقل از مقام های ناشناس مدعی شد: انتظار می رود مذاکره کنندگان آمریکایی در مذاکرات جاری در ژنو درخواست برای برچیدن سه سایت هسته ای نطنز، فردو و اصفهان را به روشنی مطرح کنند.

طبق این ادعا، آن ها همچنین خواستار تحویل همه اورانیوم غنی شده باقیمانده ایران خواهند شد. بر اساس این گزارش، همچنین انتظار می رود آن ها تکرار کنند که هرگونه توافق هسته ای باید برای همیشه ادامه یابد و برخلاف برجام، شامل (sunset clause) بندهای غروب نباشد. منظور از بندهای غروب، شرایطی در توافق هسته ای برجام بود که تعهدات ایران درباره برنامه هسته ایش را به مدت زمان خاص محدود می کردند. پیش تر هم آکسیوس گزارش داده بود که ویتکاف اخیرا در یک جمع خصوصی اعلام کرد که هر گونه توافق هسته ای با ایران باید برای مدت نامحدود ادامه داشته باشد.

طبق گزارش اخیر وال استریت ژورنال به استناد مقام های آمریکایی مذکور، ایالات متحده بر غنی سازی صفر اصرار دارد، اما تیم مذاکره کننده این کشور ممکن است موافقت کند که ایران راکتور هسته ای تهران را مجدداً راه اندازی کند تا غنی سازی در سطح بسیار پایین را برای مصارف پزشکی انجام دهد . در مقابل به گفته مقام های مذکور، ایالات متحده فقط رفع حداقلی تحریم ها را به عنوان بخشی از توافق با ایران می پذیرد و در صورت ارزیابی پایبندی ایران به توافق در مدتی طولانی، تهران می تواند خواستار تخفیف بیشتر تحریم ها و سایر مزایا شود.

طبق این گزارش به گفته برخی مقام های آمریکایی، مذاکرات درباره برنامه موشکی و نفوذ منطقه ای ایران می تواند توسط شرکای منطقه ای ایالات متحده با مشارکت واشنگتن انجام شود. برخی دیگر معتقدند که آمریکا باید برای یک توافق گسترده تر تلاش کند، اما اذعان می کنند که توافقی صرفاً هسته ای اگر تنها گزینه موجود باشد، شروع قابل توجهی خواهد بود .

به گزارش فارس، این ادعاها در حالی است که ایران تاکید کرده از حقش برای غنی سازی اورانیوم کوتاه نخواهد آمد و قصد انتقال مواد غنی شده به خارج از کشور را ندارد. ایران همچنین تاکید دارد که در قبال اعتمادسازی در ارتباط با برنامه هسته ای صلح آمیز خود، خواستار رفع کامل تحریم هاست.

خروجی سه دور مذاکرات اخیر در ژنو، در حالی به عنوان پیشرفت توصیف می شود که سایه سنگین تجربه تلخ بمباران میز مذاکره در دوره های گذشته و تجاوزهای نظامی متعاقب آن، افکار عمومی را نسبت به پایداری هرگونه توافقی با آمریکا بدبین کرده است. پرسش اساسی اینجاست که وقتی فرجام مذاکرات پیشین، نه دیپلماسی، بلکه هجمه به زیرساخت ها و حمله به ایران بود، خروجی واقعی گفت وگوهای کنونی چیست؟

در این سه مرحله، اگرچه از ورود به عناصر توافق سخن به میان آمده، اما مطالبات حداکثری واشینگتن برای غنی سازی صفر و برچیدن سایت هایی چون فردو و نطنز، نشان می دهد که ذهنیت زیاده خواهی همچنان بر دیپلماسی سایه انداخته است. خروجی فعلی چیزی فراتر از جابه جایی کارگروه ها به وین نیست و تا زمانی که تضمینی برای جلوگیری از تکرار سناریوی شکست مذاکرات و بازگشت به فاز نظامی وجود نداشته باشد، بیم آن می رود که این نشست ها نیز تنها مقدمه ای برای سوءمحاسبات جدید باشد. در واقع، نقد جدی افکار عمومی به خروجی فعلی این است که بدون تغییر در رویکرد سخت افزاری آمریکا و پذیرش حق غنی سازی ایران، میز مذاکره همچنان لغزنده و مستعد فروپاشی دوباره باقی مانده است.