| در دهه ها و سال های اخیر تنش های ژئوپلیتیک در گوشه گوشه دنیا افزایش یافته و هرساله کشورها به تجهیز یا تولید جنگنده های جدید می پردازند. اما شاید کمتر کسی به هزینه های هر جنگ و دست کم هزینه های به پرواز درآمدن هر یک از این پرنده های آهنی فکر کرده باشد. هر بار که یک جنگنده از روی عرشه ناو هواپیمابر یا باند پایگاه های نظامی بلند می شود، رقمی معادل بودجه سالانه چندین خانواده طبقه متوسط را در چند ساعت دود می کند. شاید برایتان جالب باشد بدانید که گران ترین جنگنده ها برای عملیاتی شدن کدامند و چرا پرواز برخی از آن ها، حتی برای ثروتمندترین ارتش های جهان هم یک کابوس مالی محسوب می شود؟ 1- F-22 Raptor: پیرمرد اشرافی و دست نیافتنی F22 Raptor از لحاظ هزینه هر ساعت پرواز در صدر لیست گران قیمت ترین ها، قرار دارد. پرواز این جنگنده ساعتی حدود 85 هزار دلار هزینه برای ارتش آمریکا به همراه دارد. دلیل این گرانی چیست؟ رپتور ترکیبی از تکنولوژی های دهه 90 و اوایل 2000 است که خط تولید آنها متوقف شده. قطعات یدکی آن به سختی پیدا می شود و بدنه رادارگریزش بعد از هر پرواز، نیاز به بازسازی دقیق پوشش های جذب کننده رادار دارد. عمر خدمتی 8 هزار ساعتی آن در مقایسه با رقبای جدیدتر کوتاه تر است و همین باعث می شود که قیمت تمام شده هر ساعت عمر آن به دلیل هزینه خرید 350 میلیون دلاری اش، نجومی باشد. 
2- F-35 Lightning II: پیشرفته اما پردردسر جنگنده F-35 قرار بود جایگزین ارزانی برای F-16 باشد، اما واقعیت اقتصادی به نحو دیگری رقم خورد. اگرچه قیمت خرید آن به حدود 80 میلیون دلار کاهش یافته که به مراتب ارزان تر از برخی مدل های قدیمی است؛ اما هزینه پرواز آن همچنان در محدوده 33 تا 42 هزار دلار نوسان می کند. پیچیدگی های نرم افزاری و نیاز به سیستم های لجستیکی فوق پیشرفته باعث شده که F-35 یک آیفون پرنده باشد که هزینه تعمیراتش بسیار بالاست. پرواز در مناطقی که گرد و غبار و دمای زیادی دارد، باعث افزایش فرسایش موتور و بدنه این جنگنده شده و هزینه های تعمیراتی اش را بالاتر هم می برد. 
3- F-15EX: بازگشت غول قدیمی نیروی هوایی آمریکا اخیراً با هزینه هوشمندانه ای به سراغ F-15EX رفته است؛ اما به چه دلیل؟ با وجود قیمت خرید نجومی 94 میلیون دلاری، F-15 EX عمر خدمتی خیره کننده 20 هزار ساعتی دارد؛ یعنی با پرداخت این هزینه، شما هواپیمایی می خرید که می تواند 30 تا 40 سال در خط مقدم بماند. هزینه پرواز 29 هزار دلاری آن برای یک جنگنده سنگین دو موتوره، عدد معقولی به نظر می رسد. این یک استراتژی اقتصادی است: پرداخت بیشتر در هنگام خرید برای کاهش هزینه ها در بلندمدت. 
4- اروپایی های مغرور: رافال و یوروفایتر در بین پرهزینه ترین جنگنده های دنیا نام اروپایی ها هم دیده می شود: رافال فرانسوی و یوروفایتر اروپایی رافال به دلیل هزینه های عملیاتی پایین تر (حدود 18 تا 20 هزار دلار) و قابلیت های چندمنظوره، محبوبیت زیادی در کشورهایی مثل قطر و امارات پیدا کرده و در مقابل، یوروفایتر تایفون با هزینه پرواز بالاتر (تا 25 هزار دلار) و سیستم های پیچیده تر، گزینه ای گران تر اما قدرتمندتر در نبردهای هوایی است. تفاوت این دو در صرفه اقتصادی است؛ بدین معنا که رافال برای کشورهایی که بودجه محدودی دارند اما جنگنده تراز اول می خواهند، انتخابی منطقی تر است. 
لیست گران قیمت ترین جنگنده ها (هزینه عملیاتی و خرید) این داده ها بر اساس آخرین گزارش های پنتاگون (GAO) و منابع معتبر نظامی در سال 2025-2026 استخراج شده است: 
چرا هزینه پرواز مهم تر از قیمت خرید است؟ یک اشتباه رایج در گزارش های خبری، تمرکز بر قیمت خرید جنگنده هاست؛ اما واقعیت این است که هزینه خرید تنها 20 درصد از کل هزینه یک جنگنده در طول عمرش را شامل می شود. 80 درصد بقیه صرف سوخت، حقوق تکنسین ها، قطعات یدکی و آپدیت های نرم افزاری خواهد شد. به همین دلیل است که ارتش ها ترجیح می دهند هواپیمایی مثل F-16 Block 70 را بخرند؛ چون با هزینه پرواز 15 هزار دلاری، می توان تعداد دفعات بیشتری آن را به مأموریت فرستاد، بدون اینکه بودجه دفاعی کشور را ببلعد. اما با توجه به شرایط خاص مناطقی مثل خاورمیانه به دلیل گرمای بالای هوا و وجود شن و گرد و غبار، بودجه پرواز برای این جنگنده ها گران تر از پرواز در اروپا یا آمریکا تمام می شود. ذرات معلق شن باعث سایش تیغه های توربین موتور شده و سیستم های خنک کننده در دمای بالای 50 درجه سانتی گراد باید با توان مضاعفی کار کنند که این به معنای نرخ خرابی بالاتر و نیاز هزینه های نگهداری بیشتر خواهد بود. جنگ در عصر مدرن، بیشتر از آنکه نبرد شجاعت باشد، نبرد لجستیک و حسابداری است. اعزام یک اسکادران 12 فروندی F-22 برای یک گشت روزانه، بیش از یک میلیون دلار هزینه دارد. این ارقام نشان می دهد که حضور نظامی گسترده، بار سنگینی بر دوش اقتصاد می گذارد. در نهایت، برنده نبرد کسی نیست که گران ترین جنگنده ها را دارد، بلکه کسی است که می تواند هزینه حضور طولانی مدت در صحنه را تاب بیاورد. حالا و طبق این لیست، به طور خلاصه می توان گفت که جنگنده F-22 Raptor همچنان گران ترین جنگنده برای پرواز است و هر بار که این پرنده بلند می شود و یک گشت دو ساعته می زند، قیمتی معادل یک آپارتمان لوکس در تهران هزینه روی دست مالیات دهندگان آمریکایی می گذارد. | 
هشدار لیندسی گراهام درباره اظهارات وزیر خارجه عمان/ هر توافقی باید به سنا برسد
«کسی مگر به حرف ما گوش میدهد؟»/ روایتی تلخ از چادرنشینی همراهان بیماران در پایتخت
شهرنوش پارسیپور؛ نویسنده جنجالی درباره زنان