تحقیقات علمی جدید شواهد محکمی ارائه می دهند که حدود 18 هزار سال پیش در منطقه ای که امروز جنوب لهستان نامیده می شود، انسان های ماقبل تاریخ به خوردن گوشت انسان گرایش داشتند، از جمله مصرف مغز.

این کشف که در غار ماشیکا نزدیک کراکوف انجام شده، یکی از روشن ترین نمونه های آدم خواری دوره پارینه سنگی در اروپا را نشان می دهد و بینش تازه ای درباره زندگی پیچیده و گاهی خشونت آمیز شکارچی گردآورندگان مگدالنی ارائه می دهد.

مطالعه منتشر شده از تحلیل میکروسکوپی سه بعدی پیشرفته استفاده می کند تا تأیید کند که بریدگی ها و شکستگی های موجود روی استخوان های انسانی توسط ابزارهای سنگی، بلافاصله پس از مرگ ایجاد شده اند. این یافته ها بی شک نشان می دهند بدن ها آگاهانه برای مصرف غذایی قصابی شده اند، نه فقط برای آیین های تدفین.

آثار قصابی روی استخوان های انسانی یافت شده در غار

باستان شناسان صدها تکه استخوان را که ابتدا در اواخر قرن 19 و دوباره در دهه 1960 حفاری شده بودند، بررسی کردند. این بقایا دهه ها در موزه باستان شناسی کراکوف نگهداری می شدند. زمانی که پژوهشگران با استفاده از تکنیک های مدرن این مجموعه را دوباره بررسی کردند، تکه های استخوان انسانی بیشتری شناسایی شد که پیشتر به اشتباه به عنوان بقایای حیوانی طبقه بندی شده بودند.

تاریخ گذاری رادیوکربن نشان می دهد این استخوان ها حدود 18 هزار سال قدمت دارند و به دوره مگدالنی مربوط هستند؛ فرهنگی شناخته شده به خاطر ابزارهای پیچیده، آثار هنری پرجزییات و گسترش قلمرو پس از عقب نشینی یخچال های عصر یخبندان.

حدود 68 درصد از استخوان های انسانی دارای بریدگی ها و شکستگی هایی بودند که با قصابی سازگار است. جمجمه ها دارای شیارهای عمیقی بودند که با برداشت بافت پوست سر و صورت مرتبط بود. بسیاری از آن ها آگاهانه به گونه ای شکسته شده بودند که دسترسی به مغز را ممکن می کرد، یکی از مغذی ترین اعضای بدن انسان.

استخوان های بلند مانند استخوان ران و بازو نیز به شکل سیستماتیک شکسته شده اند تا مغز استخوان خارج شود؛ منبعی پرکالری از چربی که برای بقاء در محیط های سرد ضروریست. الگوی شکستگی مشابه چیزی بود که در استخوان های حیوانی در همان لایه غار دیده شده بود.

فرانچسک مارگینِداس، نویسنده ارشد می گوید که توزیع و نوع این نشانه ها شکی باقی نمی گذارد که بدن ها برای مصرف غذایی پردازش شده اند و این شواهد آسیب طبیعی، فعالیت لاشه خواران یا آماده سازی آیینی را رد می کند.

قطعات جمجمه ماقبل تاریخی یافت شده در غار مازیچکا، باستان شناسان را به آدمخواری مشکوک کرد

آدم خواری در جوامع ماقبل تاریخی اشکال مختلفی داشت. در برخی فرهنگ ها، آدم خواری تدفینی به عنوان نشانه احترام انجام می شد؛ طوری که خویشاوندان بخش هایی از فرد فوت شده را می خوردند تا او را گرامی بدارند یا روح او را جذب کنند. با این حال، یافته های غار ماشیکا از چنین تفسیر آیینی پشتیبانی نمی کنند.

برخلاف سایر مکان های مگدالنی مانند غار گاف در بریتانیا که جمجمه ها به فنجان های آیینی تبدیل شده بودند، بقایای ماشیکا هیچ نشانه ای از مراسم نداشتند. تکه های جمجمه کنار استخوان های شکسته حیوانی رها شده و هیچ شیء دیگری از آن ها ساخته نشده بود.

دکتر پالمیرا سالادیه، نویسنده مشترک توضیح می دهد که این استخوان ها هیچ تفاوتی با لاشه حیوانات نداشته اند. استخراج منظم گوشت، بافت مغز و مغز استخوان نشان می دهد هدف اصلی بیشینه سازی ارزش غذایی بوده است.

پژوهشگران معتقدند این مکان نمونه ای از آدم خواری جنگی است؛ خوردن دشمنان پس از درگیری خشونت آمیز. در این تفسیر، آدم خواری می توانسته هم به عنوان منبع غذایی و هم به عنوان نماد سلطه عمل کند.

غار ماشیکا اکنون یکی از دست کم پنج مکان اروپایی است که شواهد روشنی از آدم خواری در دوره مگدالنی ارائه می دهد. این شواهد نشان می دهند این عمل یک حادثه منفرد نبوده و شاید میان جمعیت های اواخر پارینه سنگی بالا رایج تر بوده است.

مردم مگدالنی به دستاوردهای هنری خود مشهورند، از جمله نقاشی های غار لاسکو و آلتامیرا. با عقب نشینی یخچال های عظیمِ آخرین اوج یخبندان حدود 19 هزار سال پیش، این شکارچی گردآورندگانِ پرتحرک از پناهگاه های فرانسه و اسپانیا به مناطق قابل سکونتِ جدید در اروپای مرکزی گسترش یافتند.

با گرم شدن هوا فرصت های زیست محیطی جدید ایجاد شد، اما رقابت های بالقوه هم افزایش یافت. جمعیت های در حال گسترش ممکن است بر سر قلمرو، شکارگاه و منابع با هم درگیر شده باشند.

به نظر می رسد تمام بقایای انسانی در غار ماشیکا کمابیش در یک زمان دفن شده باشند و این خود نشان دهنده یک حادثه خشونت آمیز واحد است تا دفن های پی درپی طی نسل ها. قصابی کامل استخوان ها هرگونه شواهد مستقیم آسیب را پنهان می کند، اما یکپارچگی پردازش نشان می دهد یک رویداد هماهنگ رخ داده است.

بقایای انسانی خورده شده از غار ماشیکا

یکی از پرسش های کلیدی اینست که آیا آدم خواری در غار ماشیکا ناشی از قحطی بوده یا خشونت؟ بافت باستان شناسی نشان می دهد کمبود غذا ممکن است دلیل اصلی نبوده باشد. بقایای حیوانات موجود از جمله بز کوهی نشان می دهد که در دوره گرم شدن پس از یخبندان، شکار در این نواحی در دسترس بوده است.

پژوهشگران معتقدند تنش های اجتماعی نقش بیشتری داشته اند. با مهاجرت گروه ها به سرزمین های تازه، احتمال درگیری ها افزایش می یافت و خوردن دشمنان ممکن است از سرِ تحقیر، انتقام یا جنگ روانی انجام شده باشد.

مطالعات ژنتیکی اخیر نشان داده که افراد موجود در غار ماشیکا با جمعیت های مگدالنی غربی تر نسبت خویشاوندی داشتند. این امر روایت مهاجمان خارجی در مقابل ساکنان محلی را پیچیده می کند و احتمال خشونت میان گروه های نزدیک به هم را افزایش می دهد.

در نهایت، یافته های غار ماشیکا تصویری پیچیده تر از اروپا در عصر یخبندان ارائه می کنند. فرهنگی که آثار هنری شگفت انگیز و ابزارهای استخوانی دقیق تولید می کرد، ممکن است در عین حال مرتکب اعمال خشونت آمیز شدید هم شده باشد.

شواهد مصرف مغز و مغز استخوان انسان از 18 هزار سال پیش، واقعیت های سخت جوامع ماقبل تاریخی را در مواجهه با تغییرات محیطی، گسترش قلمرو و درگیری های اجتماعی نشان می دهد. با ادامه تحلیل مکان های مگدالنی دیگر، داستان ساکنان اولیه اروپا ممکن است دقیق تر شده و همزمان خلاقیت و توانایی شان برای خشونت را نشان دهد.