تناقض گویی ویتکاف در مصاحبه روز گذشته (یکشنبه، 3 اسفند 1404) نشان داد که مثل مذاکرات اردیبهشت و خرداد، هنوز نتوانسته خود را فردی اراده مند در مذاکرات نشان دهد.

به گزارش فرهیختگان، کوشنر و ویتکاف، این دو چهره یهودی تبار البته خود را بیزینس من های موفقی نشان دادند؛ اما پرونده های اینچنینی دیپلمات می خواهد نه تاجر.

حضور این دو در مذاکرات و در کنار آن، زیر بغل داشتن پرونده مهم دیگری همچون جنگ روسیه و اوکراین نشان می دهد، برای طرف مقابل مذاکره آن طور که باید جدی نیست. آنچه بیشتر این ترکیب را بی اثر نشان می دهد، شکاف ها در آمریکا در خصوص حمله احتمالی مجدد علیه ایران است.

براساس گزارش های منابع خبری، اختلافات در این باره عمیق تر از دوره جنگ دوازده روزه شده و در سطوح بالای قدرت ایالات متحده تشتت آرای شدیدی در خصوص تحرکات خارجی دولت ترامپ وجود دارد.

یکی از چالش های آمریکا در تعامل با دولت ترامپ، تشتت آرا و فقدان یک استراتژی واحد در واشنگتن است. ایران در مذاکرات جاری با یک هیئت حاکمه منسجم روبه رو نیست، بلکه با مجموعه ای از جناح های متخاصم مواجه است که هر کدام از بحران ایران برای پیشبرد اهداف خاص استفاده می کنند.

1- دونالد ترامپ و معاونش جی دی ونس، تحت فشار جریانی موسوم به شورای صلح به دنبال نتایج سریع هستند. ضرب الاجل 10 تا 15 روزه ای که ترامپ تعیین کرده، شاهدی بر این نوع از بازی سیاسی است. آن ها می خواهند بدون درگیر شدن در یک جنگ پرهزینه، امتیازات راهبردی بگیرند.

2- مایک هاکبی، سفیر آمریکا در اسراییل، صراحتاً جنگ را تنها زبان فهم مشترک با تهران می داند. در مقابل، سناتور لیندسی گراهام به ترامپ هشدار داده است که هرگونه بمباران ایران می تواند به یک فاجعه منطقه ای تبدیل شود که تمام دستاوردهای اقتصادی دولت او را ببلعد.

3- لایه های ارشد نظامی آمریکا و بدنه دیپ استیت (دولت عمیق) که تجربه پاسخ موشکی ایران به عین الاسد و نتایج جنگ دوازده روزه را به خاطر دارند، نسبت به عواقب حمله به ایران هشدار می دهند. آن ها به خوبی می دانند که پایگاه های آمریکا در منطقه در برابر توان پهپادی و موشکی ایران آسیب پذیر هستند.

4- طیفی از اعضای مجلس نمایندگان و سنا نیز مدام بر مشکلات داخلی ایالات متحده تمرکز دارند و حمله به ایران را تلاشی از سوی ترامپ و دولتش برای سرپوش گذاشتن بر ناکارآمدی های داخلی می دانند، از جمله سناتور لیزابت وارن، الکساندر اوکازیو کورتز، توماس مسی و نیدیا ولازکز.

این تشتت باعث می شود که هیچ کدام از سیگنال های دریافتی از واشنگتن معتبر به نظر نرسد. وقتی ترامپ ضرب الاجل تعیین می کند و در عین حال پنتاگون نسبت به عواقب جنگ هشدار می دهد و جامعه اطلاعاتی با اقدام نظامی در ایران مخالف می کند، هرگونه گزاره عملیاتی را با ابهام روبه رو می کند.

ایالات متحده به دلیل همان تشتت آرا و بن بست های راهبردی در منطقه، به مجموعه ای از رفتارهای نمایشی متوسل شده است تا تصویر یک قدرت مسلط را بازسازی کند.

1- مدل کنونی آمریکا برای مذاکره با ایران یک جلسه دیدار کوتاه هفتگی چندین جلسه بازنمایی رسانه ای تا زمان برگزاری گفت وگوی بعدی است. در حقیقت اینطور نشان داده می شود که مذاکره، دیپلماسی و گفت وگو برای ترامپ فقط در حد یک ژست است و نقابی است تا او را به عنوان یک رییس جمهور صلح طلب نشان دهد.

2- سروشکل دادن به تجمعات بخشی از دیاسپورای ایرانی همزمان با آغاز مذاکرات نیز یکی دیگر از نشانه های عدم جدیت طرف آمریکایی در مذاکرات است. ویتکاف در گفت وگوی روز گذشته با فاکس نیوز در عین اشاره به دیدار خود با رضا پهلوی به دستور مستقیم ترامپ، تأکید کرد که پرونده ایران ربطی به پهلوی ندارد. با این حال به نظر می رسد گوشه چشم ایالات متحده به پهلوی، یک نمایش ترمیمی برای جبران شکست های میدانی است. واشنگتن با این اقدام به دنبال ایجاد یک اهرم فشار روانی است تا تهران را در محاسبات خود دچار تردید کند؛ اما واقعیت این است که همانطور که نشریه های آمریکایی از جمله فارن پالیسی اذعان کرده اند، این مهره ها فاقد هرگونه قدرت اجرایی یا پایگاه اجتماعی جدی در داخل ایران هستند.

3- در حالی که واشنگتن در فوریه 2026 تحریم 15 نهاد و 14 نفتکش ناوگان سایه را اعلام کرد، آمارهای مؤسسات آمریکایی ادعا دارد که صادرات نفت ایران همچنان در سطح 1.5 میلیون بشکه در روز باقی مانده است. موضوعی که ذیل فرسایش ابزار تحریم نفتی تحلیل می شود. با این حال، نباید از یاد برد که هدف اصلی این فشارها اثرگذاری بر معیشت مردم است تا مهم ترین مؤلفه قدرت در ایران- یعنی مردم- آسیب ببیند. اذعان اخیر اسکات بسنت، وزیر خزانه داری آمریکا در همین حوزه بود: ما در این کشور [ایران]کمبود دلار ایجاد کردیم و این روند خیلی سریع به نتیجه رسید. می توانم بگویم اوج آن در ماه دسامبر بود؛ زمانی که یکی از بزرگ ترین بانک های ایران پس از هجوم سپرده گذاران سقوط کرد و بانک مرکزی مجبور شد پول چاپ کند. ارزش پول ایران به شدت سقوط کرد، تورم انفجاری شد و در نتیجه شاهد حضور مردم ایران در خیابان ها بوده ایم.

4- استقرار ناو آبراهام لینکلن در دریای عمان و اضافه شدن ناو جرالد فورد در اقیانوس اطلس، پررنگ ترین نشانه ازعدم ثبات تصمیم گیری در واشنگتن است. متحدان منطقه ای ترامپ طی یک ماه گذشته هشدارهای زیادی داده اند که یک حرکت از سوی آمریکا می تواند تمام کشورهای منطقه را به ورطه خطرناکی بکشد. ایران نیز در پیام های مختلف و جداگانه بارها هشدار داده که در صورت کنش ماجراجویانه از سوی ایالات متحده علیه ایران، تمام پایگاه های آمریکا در منطقه هدف مشروع تهران خواهد بود. فارغ از نمایش قدرت، یکی دیگر از اهداف ترامپ از گسیل ادوات به خاورمیانه آرام کردن متحدان منطقه ای ارزیابی می شود.

در روابط بین کشورها، هویت مذاکره کنندگان معتبرترین سیگنال درباره اراده توافق است. حضور مهره هایی که فاقد پیشینه دیپلماتیک حرفه ای هستند و نگاهی صرفاً بیزینسی به پرونده پیچیده ای مثل توافق ایران و آمریکا که یکی از چالش برانگیزترین پرونده های بین المللی است، حکایت از این دارد که واشنگتن به دنبال توافقی نیست که ضمانت حقوقی و اجرایی متناسبی داشته باشد.

1- استیو ویتکاف؛ مجری کور و معمای استقامت ایران: استیو ویتکاف، فرستاده ویژه در امور خاورمیانه، نمونه بارز یک کارگزار فاقد اراده مستقل سیاسی است. اظهارات اخیر او در مصاحبه با فاکس نیوز، مبنی بر اینکه ترامپ ازعدم تسلیم ایران علی رغم فشارهای بی سابقه و قدرت دریایی آمریکا متعجب است ، نمایشی از عمق فقر محاسبات اطلاعاتی آن طرف میز مذاکره است.

این نشان می دهد که ویتکاف و رییسش، قدرت ملی را صرفاً در تعداد ناوها و حجم تحریم ها خلاصه کرده اند و نه تنها خوانشی از روایت های تاریخی شکست قدرت ها در اوج ندارند، بلکه حتی درکی از مفهوم بازدارندگی استراتژیک و عمق راهبردی نیز ندارند. ویتکاف اعتراف کرد که ترامپ مرتباً از او می پرسد چرا ایران با وجود دیدن ناوها، پای سند تسلیم را امضا نمی کند!

ویتکاف در این مصاحبه ادعا کرده که خط قرمز آمریکا غنی سازی صفر است؛ این در حالی است که از همان لحظات ابتدایی مذاکره، اعضای دستگاه دیپلماسی ایران به ویژه عباس عراقچی، وزیر امور خارجه تأکید کرده بودند که غنی سازی صفر در مذاکرات جایی ندارد. در طول مذاکرات پیش از جنگ دوازده روزه نیز همین پارادوکس تصمیم گیری تجربه شد. ابتدا تفاهم طرفین بر کاهش میزان غنی سازی بود و سپس این خواسته به غنی سازی صفر رسید.

2- حضور کوشنر، داماد ترامپ در کنار ویتکاف، سیگنالی روشن است که واشنگتن می خواهد حقوق بین الملل را با منطق بازار جایگزین کند. این تیم نه با پیچیدگی های فنی غنی سازی آشناست و نه با ظرافت های حقوقی معاهدات کنترل تسلیحات. آن ها به دنبال یک عکس یادگاری و یک بیانیه نمادین هستند که در آن ایران از تمامی مؤلفه های قدرت خود دست بکشد و پروژه های اقتصادی آمریکا در خاورمیانه جلو برود.

همانطور که طرف مقابل درگیر خطای محاسباتی در خصوص مؤلفه های قدرت در ایران است، در داخل نیز خطر ابتلا به خطاهای مشابه وجود دارد. کوشنرهراسی یا کوشنرستایی یکی از همین خطاهاست. برخی جریانات سیاسی با نگاهی ساده انگارانه، از کوشنر تصویری اسطوره ای و منتهی الیه معامله گری ساخته اند. کوشنر و ویتکاف صرفاً ویترین یک سیاست تهاجمی هستند که هیچ اختیاری برای عدول از مطالبات حداکثری ندارند. بزرگ نمایی این افراد در رسانه های داخلی، مقصدی جز تضعیف موضع چانه زنی ملی ندارد.

در نهایت آمریکای ترامپ نشان داده که مذاکره با او یک بازی با حاصل جمع صفر است. واشنگتن به دنبال حل مسئله نیست، بلکه به دنبال مدیریت بحران از طریق استمرار فشار است تا ایران را به نقطه شکست درونی برساند. هوشیاری راهبردی ایجاب می کند که در مقابل قله سازی از مهره های غیردیپلماتیک طرف روبه رو مانند کوشنر مقاومت شود و تفاوت میان لفاظی رسانه ای و واقعیت های روی میز به دقت درک گردد. آمریکا در حال حاضر در مرحله ای قرار دارد که نه از تبعات یک جنگ تمام عیار مطمئن است و نه اراده توافق جدی و متناسب دارد. تاریخ نشان داده هرگونه عقب نشینی در برابر دیپلماسی فشار دشمن را به پیشروی در خاکریزهای حاکمیت ملی جری تر خواهد کرد.