صدای شهروندان تهرانی درباره مصائب زندگی در پایتخت، ظاهرا به خیابان بهشت می رسد؛ اما به خاطر آنچه کاربری غیرشهری یک پست کلیدی در مدیریت شهری عنوان می شود، این صداها خیلی مورد توجه مدیران قرار نمی گیرد.

به گزارش دنیای اقتصاد، نتایج نظرسنجی از 12 عضو شورای شهر پایتخت درباره پرتکرارترین مطالبه شهروندان در بازدیدهای میدانی از محله ها نشان می دهد، آلودگی هوا، ترافیک و ضعف حمل ونقل عمومی سه درد اصلی این کلان شهر است. این سه ابرچالش در تهران، دست کم 14سال است در شهر خودنمایی می کند و همواره در صدر پاسخ هایی بوده که شهروندان در پیمایش های نامنظم بخش های مطالعاتی شهرداری مطرح کرده اند؛ ضمن آنکه روند متغیرهای این سه فاکتور نیز سال به سال بدتر شده است.

اکنون این نظرسنجی یک پرسش در خود شکل داده؛ چرا هزینه هایی که در شهر توسط مدیریت شهری صورت می گیرد به جای التیام دردها، به افت مداوم کیفیت زندگی می انجامد؟ کارشناسان حوزه سیاستگذاری شهری در این باره معتقدند، بهره برداری سیاسی از جایگاه مدیریت شهری طی سنوات گذشته باعث جهت دهی به پروژه هایی همچون بزرگراه سازی شده که کارکرد آن ها، تشدید همین دردها بوده است.

ضعف حمل ونقل عمومی، ترافیک و آلودگی هوا 3چالش اساسی و مزمنی است که زندگی شهروندان تهرانی را تحت الشعاع قرار داده است. درحالی که بیش از یک دهه از شناسایی این چالش ها و عدم رفع آن ها می گذرد، شهروندان تهرانی با چالش های جدیدی از جمله کثیفی شهر، فرونشست زمین، بحران کم آبی، تمرکز جمعیت فراتر از ظرفیت در پایتخت، نظام ساخت وساز دارای ایراد و کیفیت پایین زندگی دراین شهر مواجه شده اند.

چالش های ذکرشده در گفت وگو با دوازده عضو فعلی شورای شهر تهران استخراج شده است و البته 3چالش حمل ونقل عمومی ضعیف، ترافیک و آلودگی هوا در صدر مشکلات تهرانی ها قرار دارند. مدیران شهری طی 1.5دهه از پس رفع 3چالش اصلی شهروندان تهرانی برنیامده اند. این موضوع، این سوال را مطرح می کند که آیا این مشکلات قابل رفع نبوده یا عزمی برای رفع آن ها وجود نداشته است و با افزایش چالش های زندگی در پایتخت، چه آینده ای برای پایتخت رقم خواهد خورد؟

بررسی ها حکایت از آن دارد که مدیریت شهری در طول 1.5دهه اخیر تنها با تمرکز بر توسعه حمل ونقل عمومی، می توانست ترافیک و آلودگی هوا را نیز مرتفع کند، اما دیربازده بودن رفع این چالش و تمرکز بر اهداف سیاسی از سوی مدیران شهری باعث شد تا حل این سه چالش مزمن شهر به فراموشی سپرده شود.

سمیه فروغی، کارشناس حوزه شهری درخصوص پابرجاماندن 3 چالش اصلی شهروندان تهرانی به رغم گذر زمان طولانی گفت: شهردار تهران دارای جایگاه سیاسی است و همین جایگاه باعث شده تا در بسیاری از موارد، شهرداران به جای تمرکز بر رفع چالش های پایتخت به دنبال سکوسازی برای کسب مناصب بزرگ تر بعدی باشند. این رویه باعث می شود که مدیریت شهری تهران به جای حل چالش های اساسی شهروندان تهران درصدد اجرای پروژه هایی برآید که در زمان نسبتا کوتاهی بازده زیادی را رقم بزند.

به عنوان نمونه به سراغ ساخت بزرگراه برود تا بودجه مدیریت شهری را صرف کار دیربازدهی نظیر توسعه مترو کند. نمونه دیگری از این موضوع ایجاد قرارگاه مسکن در این دوره مدیریت شهری بود. در قانون شهرداری ها، 6 ماموریت برای شهرداری تهران تعیین شده که ساخت مسکن در زمره آن ها نیست، اما شهرداری با هدف دیده شدن به سراغ تاسیس چنین قرارگاهی می رود، اما توسعه حمل ونقل عمومی راکه می تواند چالش های ترافیک و آلودگی هوا را مرتفع کند، زمین می گذارد، چراکه دیربازده است و بعید است که بتواند دستاورد نمایانی را برای آن ها رقم بزند.

سیدجعفر تشکری هاشمی، رییس کمیسیون عمران و حمل ونقل شورای شهر تهران بهبود کیفیت و کمیت حمل ونقل عمومی ، بهبود نظافت و نگهداشت شهر و حفظ درختان پارک های جنگلی و شهر از خشکی و قطع شدن را 3 خواسته اصلی شهروندان تهرانی دانست و گفت: شهروندان تهرانی به فراخور زمان، عملکرد شهرداری و تاثیر آن بر زندگی خود خواسته های متفاوتی از اعضای شورای شهر دارند و طبیعتا در بازه 4.5سال اخیر این خواسته ها و اولویت آن ها یکسان نبوده است، با این وجود به عقیده من ارتقای کمی و کیفی حمل ونقل عمومی پراولویت ترین خواست شهروندان تهرانی در این دوره بود. البته مدیریت شهری برای ارتقای حمل ونقل عمومی در این دوره اقداماتی انجام داده، اما این اقدامات لزوما منطبق با نیازهای شهر نبوده و بنابراین به نتیجه نرسیده است.

رسیدگی به آلودگی هوا و حل ترافیک از دیگر درخواست های شهروندان تهرانی است که البته این خواسته ها زیرمجموعه توسعه حمل ونقل عمومی هستند و با حل چالش ذکرشده مرتفع می شوند. دومین خواسته پرتکرار شهروندان تهرانی بهبود ارائه خدمات نظافت شهری و سومین درخواست شهروندان مهار قطع و خشکی درختان در پارک های جنگلی و خیابان های شهر است.

ناصر امانی، رییس کمیته منابع انسانی شورای شهر تهران نظافت شهر و مقابله با حیوانات موذی ، کاهش آلودگی هوا و توسعه حمل ونقل عمومی را 3 خواسته اصلی شهروندان تهرانی می داند.

وی معتقد است؛ عدم موفقیت مدیریت شهری در اجرای نظافت شهری باعث نارضایتی شهروندان تهرانی شده، به نحوی که در شرایط کنونی مهم ترین دغدغه شهروندان نگهداشت ضعیف و تردد حیوانات موذی در سطح شهر است. البته تلاش هایی برای بهبود این موضوع انجام شده، اما به نتیجه مطلوب نرسیده است.

مهدی عباسی، رییس کمیسیون شهرسازی و معماری شورای ششم حل مساله کیفیت هوا ، حل مساله آب و بهبود کیفیت زندگی را به ترتیب مهم ترین خواست شهروندان از مدیریت شهری دانست و گفت: رفع مسائل ذکرشده نیاز به عزمی ملی دارد که در آن بازیگران مختلفی نقش ایفا می کنند و قاعدتا یکی از این بازیگران، مدیریت شهری است که اتفاقا در حل این چالش ها نقش مهمی می تواند داشته باشد. دولت و قانون گذار نیز مکمل مدیریت شهری برای رفع چالش های مهمی هستند که این روزها شهروندان تهرانی با آن مواجه هستند. رفع چالش های مدنظر شهروندان بدون مشارکت آن ها امکان پذیر نیست.

مهدی اقراریان، رییس کمیته حقوقی شورای شهر تهران شنیدن مطالبات مردم و رساندن صدای آن ها به مدیران شهری، بهبود کیفیت زندگی و تمرکززدایی از تهران را سه خواسته اصلی شهروندان تهرانی عنوان کرد. وی ادامه داد: شهروندان تهرانی با چالش های متعددی در زندگی روزانه خود مواجه هستند و اعضای شورای شهر باید به دنبال پرداختن به این چالش ها به جای حمایت از مدیریت شهری باشند. درحالی که حل مسائل و مشکلات شهر مهم ترین وظیفه اعضای شورای شهر تهران است، 2 نگاه حداقلی و حداکثری برای حل مشکلات مطرح است.

در حال حاضر نگاه مدیران شهری حداقلی بوده و تنها به دنبال دستاوردها با دوره های قبل برای دفاع از کارنامه خود هستند. برداشتن تمرکز از تهران و تغییر نگاه از شهری با وجهه تهدیدآمیز به شهری فرصت محور می تواند خواسته بعدی شهروندان تهرانی باشد.

پرویز سروری، نایب رییس شورای شهر تهران در پاسخ به مهم ترین خواسته شهروندان از اعضای شورای شهر گفت: در ابتدای شروع به کار این دوره از مدیریت شهری، موضوع سنجش اولویت های مردم و حرکت در مسیر حل آن ها مدنظر قرارگرفت. بررسی ها نشان داد؛ حل چالش ترافیک، کمبود حمل ونقل عمومی و رفع معضل آلودگی؛ خواسته های اصلی شهروندان از اعضای شورای شهر است. در این دوره، نیمی از بودجه مدیریت شهری به بخش حمل ونقل تخصیص یافت تا اقدامات شایانی برای رفع مهم ترین چالش های شهروندان تهرانی انجام شود و اتفاقا بزرگ ترین اقدامات ممکن در حوزه حمل ونقل نسبت به دوره های قبل در این دوره مدیریت شهری انجام شد.

علیرضا نادعلی، سخنگوی شورای ششم در پاسخ به 3درخواست اصلی شهروندان تهرانی از شورای شهر گفت: در ابتدای این دوره، پژوهشی انجام شد که طبق آن خواسته های اصلی شهروندان از شورای شهر و شهرداری احصا شود؛ نتایج نشان داد که کنترل آلودگی هوا و رفع ترافیک در زمره دوخواست اصلی شهروندان تهرانی قرار دارد. تدوین برنامه توسعه شهر تهران و بودجه ریزی سالانه برای شهر نیز براساس احصای موارد ذکرشده در این دوره انجام شد.

به عنوان نمونه در ابتدای این دوره ارتقای تعداد اتوبوس های تهران به 9هزار واحد تا پایان دوره به عنوان هدف تعیین شد. در این دوره مدیریت شهری، شورا و شهرداری تمامی توان خود را برای تحقق اهداف تعیین شده در بخش توسعه حمل ونقل عمومی گذاشتند، اما با توجه به شرایط کشور تامین 9هزار اتوبوس برای شهر تهران به واقعیت نرسید.

وی ادامه داد: برای رفع چالش های اصلی شهروندان تهرانی نیاز به تصمیم گیری فرادستگاهی است؛ تهران پایتخت کشور بوده و برای حل چالش های اساسی آن نیاز به همکاری همزمان دولت و تمامی نهادها است. بسیاری از شهرهای بزرگ دنیا که امروز در زمره شهرهای پاک قرار دارند، روزگاری همانند تهران هوای آلوده داشتند، اما توانستند با برنامه ریزی و اجرا، این چالش را برطرف کنند. شهرهای بزرگ چین به عنوان کشوری که با آن در زمینه مدیریت شهری، مراوداتی برقرارشده نیز روزگاری در زمره آلوده ترین شهرهای دنیا قرار داشتند، اما توانستند با اخذ راهکارهای گوناگون از جمله توسعه حمل ونقل عمومی و برقی سازی این مشکل را برطرف کنند. تمامی چالش های ذکرشده در صورتی برطرف می شوند که مدیریت شهری به شکل یکپارچه شهر را اداره کند، رویه ای که در بسیاری از شهرهای بزرگ دنیا اجرایی شده و به نتیجه مطلوب نیز رسیده است.

سیداحمد علوی، رییس کمیته گردشگری شورای اسلامی شهر تهران درخصوص انتظارات شهروندان تهرانی از مسوولان شهری گفت: حل چالش آلودگی هوا، ترافیک و موضوعات مربوط به معیشت مردم، مهم ترین درخواست شهروندان از اعضای شورای شهر تهران است. البته حل این چالش ها تنها توسط مدیریت شهری میسر نیست و نیاز به همکاری میان دستگاهی و نهادی دارد. رفع آلودگی هوا یکی از مهم ترین خواسته های مدیریت شهری است، بخشی از آلودگی هوا نتیجه تردد خودروها از جمله وسایل حمل ونقل عمومی نظیر اتوبوس ها و تاکسی ها در شهر است که در این دوره مدیریت شهری تلاش شد تا نهضت برقی سازی در اتوبوس و تاکسی آغاز شود و به این ترتیب گامی در مسیر کاهش آلودگی برداشته شود.

البته سرعت برقی سازی ناوگان حمل ونقل عمومی به کندی پیش می رود که بخشی از این موضوع وابسته به شرایط کشور است. شورای ششم در این دوره 50درصد بودجه شهرداری را برای بخش حمل ونقل عمومی درنظر گرفت و با این روند بودجه ریزی نشان داد که درصدد رفع چالش های اساسی شهروندان تهرانی است. طی این دوره مدیریت شهری، به رغم وجود مشکلات در توسعه حمل ونقل عمومی، 2هزار اتوبوس به سامانه اتوبوسرانی پایتخت اضافه شد، 20 ایستگاه جدید مترو به خطوط قبلی اضافه شد و خرید واگن مترو از منابع داخلی و واردات پیگیری شد.

مهدی بابایی، رییس کمیته ایمنی و مدیریت بحران شورای اسلامی شهر تهران، رفع آلودگی هوا، توسعه حمل ونقل عمومی و کاهش ترافیک را به ترتیب خواسته های اصلی شهروندان از مدیریت شهری دانست که از طریق نظرسنجی ها استحصال شده است. در این دوره مدیریت شهری، بودجه ریزی و تصویب برنامه های توسعه ای کاملا منطبق با خواسته های اصلی شهروندان بود. در ابتدای این دوره تامین 7هزار و 500دستگاه اتوبوس جدید برای شهر هدف گذاری شد که از این تعداد 2هزار و 500 عدد آن عملیاتی شده و تلاش برای تامین مابقی آن ها ادامه دارد.

همچنین 3رام قطار تولید داخل به ناوگان حمل ونقل مترو اضافه شده و از قطارهای خارجی خریداری شده، ساخت 2رام به نتیجه رسیده و به زودی به ناوگان متروی تهران اضافه می شود. با تامین کامل تمامی واگن هایی که قرارداد خرید آن ها تکمیل شده، ظرفیت جابه جایی مسافر در متروی تهران دوبرابر می شود. درحالی این نتایج حاصل شده که در این دوره مدیریت شهری دولت کم ترین کمک را در تامین حمل ونقل عمومی شهر تهران انجام داده است.

کاهش آلودگی هوا و کاهش ترافیک در گرو حل توسعه حمل ونقل عمومی است. در این دوره مدیریت شهری، 51کیلومتر بر طول خطوط متروی تهران افزوده شد، 20 ایستگاه جدید افتتاح شد و نهضت برقی سازی حمل ونقل عمومی آغاز شد، با این وجود حل این چالش ها توسط شورا و شهرداری و بدون کمک دولت میسر نیست.

سیدمحمد آقامیری رییس کمیته عمران شورا رفع آلودگی هوا ، درست شدن چالش ترافیک و گسترش حمل ونقل عمومی را به ترتیب 3 خواسته اصلی شهروندان تهرانی دانست. برای کاهش آلودگی هوا 3 وظیفه تعریف شد که شامل توسعه پارک ها و بوستان ها ، ارتقای سیستم معاینه فنی و گسترش حمل ونقل عمومی می شد. آقامیری ادامه داد: در بحث توسعه حمل ونقل عمومی که تاثیر بسزایی بر کاهش بار ترافیکی دارد، اقدامات شایانی انجام شده که خرید اتوبوس، خرید واگن و ساخت خطوط جدید مترو از جمله این اقدامات بوده است.

رییس کمیسیون برنامه و بودجه شورای شهر تهران معتقد است؛ مهم ترین وظیفه شورای شهر ریل گذاری و سیاستگذاری صحیح برای اداره شهر و نظارت بر رفتار مدیران اجرایی شهرداری است. وی ادامه می دهد؛ اما اگر قرار باشد به شکل مصداقی به قضیه بپردازیم به عقیده من مهم ترین خواست شهروندان از اعضای شورای شهر در شرایط کنونی اداره صحیح شهر ، حمل ونقل عمومی و ترافیک و آلودگی هوا و بحث تمیزی شهر است. این انتظارات اجرایی مردم است و ریل گذاری برای آن از طریق نوشتن برنامه و تصویب بودجه و نظارت پیش می رود که این در زمره وظایف شورای شهر تهران است.

محسن پیرهادی رییس کمیسیون سلامت، محیط زیست و خدمات شهری شورای شهر اولین مطالبه شهروندان تهرانی را حل چالش های محیط زیستی دانست و گفت: حل چالش های محیط زیستی شامل حل چالش آلودگی هوا و فضای سبز اولین خواسته شهروندان تهرانی از اعضای شورای است. توسعه حمل ونقل عمومی و ارتقای ناوگان اتوبوسرانی، مترو و تاکسی دومین موضوع است. موضوعات مرتبط با شهرسازی و پس از آن حوزه اجتماعی و فرهنگی انتظارات بعدی شهروندان از شورای شهر و مدیریت شهری است. در دوره شورای ششم بیشترین و بنیادی ترین فعالیت ها در حوزه محیط زیست انجام شد؛ طرح جامع آب غیرشرب فضای سبز با برش مناطق 22گانه شهر تهران تدوین شد، طرح جامع فضای سبز تدوین شد و در بحث شناسایی و پایش منابع آلاینده نیز، سامانه مردم پایه ایجاد شد.

احمد صادقی عضو شورای ششم مهم ترین خواست شهروندان تهران از اعضای شورای شهر و مدیریت شهری را به ترتیب اولویت کاهش ترافیک و کاهش آلودگی هوا ، ارتقای نظافت شهر و رفع معضل فرونشست زمین عنوان کرد. در این دوره مدیریت شهری اقدامات قابل توجهی برای توسعه حمل ونقل عمومی انجام شد. این اقدامات در راستای کاهش بار ترافیکی شهر و به تبع آن کاهش آلودگی هوا بود. دومین خواسته ارتقای کیفیت نظافت شهر بود؛ تحقق این موضوع مشارکت همگانی می خواهد و تنها با افزایش بودجه و اولویت برنامه ای نمی توان آن را حل کرد.

سومین خواست شهروندان تهرانی حل چالش فرونشست است؛ مدیریت شهری می تواند در رفع این چالش به شدت دخیل باشد. بخشی از چالش فعلی فرونشست زمین در تهران در نتیجه نفوذناپذیرکردن زمین شهر رقم خورده است. اگر مجددا بستر خاک بتواند آب های بارندگی و سطحی شهر را جذب کند، خاک زنده شده و مساله فرونشست برطرف می شود.