حسین ایمانی جاجرمی، عضو هیات علمی و رییس موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران در پاسخ به سوالی مبنی بر این که آیا تعیین محل اعتراض چه در سطح دانشگاه چه در سطح شهر می تواند به کاهش سطح خشونت منجر شود؟ گفت: این نگاه، نگاهی تقلیل گرایانه است؛ یعنی کل مسئله کنش و رفتار سیاسی را به مسئله مکان تقلیل می دهد، در حالی که کنش سیاسی قسمتی از مجموعه ای بزرگ تر است. قبل از هر چیز باید حقوق شهروندی و حق اعتراض به رسمیت شناخته و تعریف شود، امکان فعالیت آزاد احزاب و آزادی بیان فراهم گردد تا سطح و محدوده سیاسی عموم مشخص شود.

به گزارش ایلنا، وی افزود: مثلا شما هم اکنون اگر به جمع آوری سطل زباله از سطح شهر اعتراض کنید، امری سیاسی تلقی می شود یا مثلا کنش معلمان و رانندگان شرکت واحد در جهت مطالبات شان سیاسی نیست، اما به غلط با آن ها برخورد سیاسی می کنند. بدون مشخص کردن محدوده سیاسی، صرف مشخص کردن مکانی برای اعتراض و تجمع مشکلی حل نخواهد کرد.

به گفته وی کسانی که می خواهند کاری کنند تا صداشان شنیده شود، خوشان می دانند کجا تجمع کنند. مثلا می روند جلوی مجلس یا ساختمان های دولتی تجمع می کنند، اما مثلا اگر پارک چیتگر را برای تجمع تعیین کنند، چه فایده ای دارد؟ مسئله اعتراض و تجمع بزرگ تر از آن است که به مسئله مکان محدود شود.

ایمانی اضافه کرد: اگر دولت تحقق این مواردی که در قانون اساسی بیان شده است را تضمین کند، ممکن است بتواند تا اندازه ای به بحرانی که پیش آمده پاسخ دهد، اما اگر این موضوع را در این خلاصه کنید که جایی برای اعتراض نبوده است، به نظر من درست ندیدن، مسئله است، چون موضوع ریشه های عمیق تری دارد.

وی در ادامه گفت: اعتراض ابزار نهایی است، یعنی جامعه ی مدنی اگر وجود داشته باشد و امکان فعالیت پیدا کند، از اول سراغ اعتراض نمی رود. اول می رود سراغ گفتگو، لابی، تبلیغ، جلسه گذاشتن و تحقیق کردن. فعالیت های زیادی وجود دارد که جامعه ی مدنی می تواند قبل از اعتراض دنبال کند. اعتراض، پله ی آخر است، زمانی که همه راه هایی که رفته، به بن بست رسیده است.

او با اشاره به تعیین محل برای اعتراض اظهار کرد: الان همین مسئله تعیین مکان برای اعتراض نشان می دهد، کسانی که این تصمیمات را می گیرند، از ظرفیت ها و امکانات جامعه ی مدنی بی خبرند و می گویند که همین پله ی آخر را باید فعال کنیم. در حالی که قبل از آن کلی مقدمات و سطوح فعالیت وجود دارد که اگر به آن ها امکان فعالیت داده شود، ممکن است به مرحله ی اعتراض نرسد. شما باید برای آموزش سیاسی و حزبی هزینه کنید.

عضو هیات علمی دانشگاه تهران افزود: مثلا در ترکیه، حکومت در جهت یادگیری فعالیت حزبی و سیاسی به احزاب از نظر مالی کمک می کند. ما به این مسائل اصلاً توجه نمی کنیم و فکر کرده ایم که کار سیاسی راحت است یا مثلاً فقط اعتراض کار سیاسی است. در حالی که جامعه ی مدنی می تواند یک حوزه ی بسیار فعال و خلاق باشد.

وی تاکید کرد: وقتی کار به اینجا رسیده، برای این است که جامعه ی مدنی در طی سال های گذشته عملاً تضعیف و بی معنا شده است. نهایتاً آنچه باقی مانده، خشونت عریان و این تخریب است. حالا بیایید جا مشخص کنید، وقتی مقدمات و پایه هایش وجود ندارد، چه فایده ای دارد؟

او ادامه داد: از یک طرف می خواهند مکان برای اعتراض مشخص کنند، از طرف دیگر خانه ی اندیشمندان علوم انسانی را می بندند. آیا خانه ی اندیشمندان علوم انسانی ضرری به جایی رسانده بود؟

دانشیار گروه جامعه شناسی دانشگاه تهران در رابطه با امکان نظم پذیر کردن اعتراضات تشریح کرد: احزاب سیاسی برای نظم پذیر کردن و ایجاد محدودیت برای اعتراض ایجاد شده اند. مسئله ی قدرت و مسئله ی توزیع منابع و فرصت ها، یک امر اجتماعی خیلی مهم است. در جامعه، افراد در مسائل مختلف با هم رقابت می کنند. هر تصمیمی عده ای برنده و عده ای بازنده دارد. بنابراین سیاست ورزی یک امر جاری و بخشی از زندگی روزمره است. برای اینکه این اختلافات به خشونت و خونریزی منجر نشود، راه حلی که تجربه ی بشری پیدا کرده این است که افراد در داخل احزاب سیاسی و با تضمین های حقوقی مثل آزادی بیان به رسمیت شناخته شوند. این اتفاق در کشور ما نیفتاده است.

وی اضافه کرد: ما حزب نداریم. این چیزهایی که الان به عنوان حزب فعالیت می کنند، بیشتر محافل دوستانه یا به اصطلاح تشکل های حامی کارگزار هستند که در زمان انتخابات فعال می شوند، در دولت جایگاه های مهم را می گیرند و طرفداران خودشان را وارد بوروکراسی می کنند. به این صورت است که بوروکراسی را نابود می کنند، چرا که امکان فعالیت از افراد مستقل و کارشناس را می گیرند و گردش نخبگان را از بین می برند، در نتیجه بوروکراسی را ناکارآمد می کنند. از طرفی دیگر هم نمی توانند مطالبات مردم را نمایندگی کنند.

عضو هیات علمی و رییس موسسه مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران در آخر پیشنهاد کرد: اگر می خواهیم این مشکل را اساساً حل کنیم، نه به شکل راه حل های موقت و مسکن، باید بپذیریم که سیاست ورزی در دنیای امروز برای کشوری که 80 درصد آن شهرنشین است و یک طبقه ی متوسط آگاه دارد، با این روش های موجود جواب نمی دهد. از این به بعد، هر مسئله ای که اتفاق بیفتد، چه بخواهیم چه نخواهیم، یک سویه ی قوی خشن پیدا خواهد کرد، چون آن راه حل های مدنی تضعیف شده اند. این را باید قبول کرد.