اظهارات اخیر محمدباقر قالیباف، رییس مجلس، درباره افزایش چندباره حقوق در سال و روایت او از میزان فقر در کشور با واکنش هایی همراه شده است. برخی این اظهارات را ناشی از تلاش او برای جلب رأی در انتخابات ریاست جمهوری 1407 می دانند و برخی دیگر هم انگشت انتقاد را به سمت دولت برده و اظهارات آنان مبنی بر کسری بودجه را نمی پذیرند.

در همین راستا، محسن رهامی، فعال سیاسی اصلاح طلب، درباره اظهارات قالیباف گفت: اگر آقای قالیباف چنین حسن نیتی دارند و می خواهند در این شرایط به مردم کمک کنند، باید راهکارهای عملی برای افزایش درآمد و کاهش هزینه های غیرضروری ارائه کنند. از یک هم طرف باید فضا را به سمتی ببرند که شرکت های خارجی بتوانند در ایران سرمایه گذاری کنند، یعنی فضایی باید فراهم کنند که سرمایه خارجی وارد کشور شود.

در ادامه مشروح گفت و گوی محسن رهامی، فعال سیاسی اصلاح طلب را در ادامه می خوانید؛

این روزها اظهارات اخیر آقای قالیباف در خصوص مسائل اقتصادی چون خط فقر مورد توجه قرار گرفته است. به خصوص آنکه آقای پزشکیان به صورت تلویحی گفتند که برخی از مسئولان برای مردم انتظارات کاذب ایجاد می کنند و دولت پولی برای پرداخت ندارد. فضای جامعه هم بعد از حوادث اخیر کمی ملتهب است. به نظر شما چقدر بیان این اظهارات از سوی رییس مجلس می تواند به وضعیت فعلی کمک کند؟

به نظر من، مجلس اختیارات وسیعی در تنظیم بودجه دارد، این روزها هم فصل تنظیم این لایحه و تبدیل آن به قانون لازم الاجراست. نمایندگان در چارچوب قانون بودجه و براساس لایحه ای که دولت ارسال کرده است، دستشان باز است و می توانند تغییراتی در جهت تأمین اهداف مجلس ایجاد کنند، البته پیشنهاداتی را نمی توانند بدهند که موجب افزایش بار بودجه شود بدون آنکه محل تأمین آن را مشخص کنند.

به نظر من، اگر آقای قالیباف چنین حسن نیتی دارند و می خواهند در این شرایط به مردم کمک کنند، باید راهکارهای عملی برای افزایش درآمد و کاهش هزینه های غیرضروری ارائه کنند. از یک طرف هم باید فضا را به سمتی ببرند که شرکت های خارجی بتوانند در ایران سرمایه گذاری کنند، یعنی فضایی باید فراهم کنند که سرمایه خارجی وارد کشور شود. علاوه بر این، باید به سرمایه گذارها و شرکت های داخلی، و بطور کلی افرادی که قصد سرمایه گذاری در حوزه های مختلف در کشور ما دارند تضمین بدهند و زمین های تشویق و رغبت ایجاد کنند تا از حاصل سرمایه گذاری های کلان و تولید انواع فراوردها، هم درآمد جامعه ایرانی افزایش یابد و هم درآمد دولت، تا برای دولت امکان تأمین هزینه های مورد نظر مجلس فراهم شود.

مجلس باید اهمیت این موضوع را درک کند و قوانین سفت وسختی برای تضمین سرمایه گذاری داخلی و خارجی فراهم کند، تا جذب سرمایه و مشارکت اقتصادی از سوی کشورهای پیشرفته و سرمایه دار تسهیل شود.

از سوی دیگر مجلس باید بودجه دستگاه های عریض و طویل، خصوصا دستگاه های موازی و مشابه را، که در طی این چندین سال ایجاد شده و کارایی چندانی جز اتلاف سرمایه کشور و کاهش بودجه های عمرانی ندارند، حذف کند و بعضی از آن ها را در صورت لزوم ادغام کند، تا امکان توسعه اقتصادی و سرمایه گذاری در حوزه های عمرانی و صنعتی فراهم شود.

ما دستگاه های زیادی را بعد از انقلاب ایجاد کرده ایم، که دارای وظایف و مأموریت های مشترک با دستگاه ها و سازمانهای موجود در دولت های قبل از انقلاب هستند و باعث توسعه بی حد و حصر دستگاه های موازی و گسترش بدون ضرورت نظام بوروکراسی کشور شده است، در نتیجه درآمد کشور بطور عمده هزینه بودجه جاری می شود و عملاً به بودجه های عمرانی و طرح های توسعه ای نوبت نمی رسد، در حالی که اشتغال در حوزه های مختلف با اجرای طرح های عمرانی ایجاد می شود. هر طرح عمرانی ملی و استانی و هر طرحی که در راستای توسعه اقتصادی و صنعتی کلان کشور اجرا شود، در کنار آن صدها نوع اشتغال ایجاد می گردد.

بنابراین لازم است که برخی دستگاه های عریض و طویلی که وظایف و خاصیت چندانی ندارند و یا وظایف مشابه دستگاه دیگر انجام می دهند بطور کلی حذف ویا ادغام شوند، امروزه همه صاحبنظران قبول دارند که دولت و بطور کلی نظام بوروکراسی کشور گسترش زیاد و غیر ضروری پیدا کرده است. دولت، در معنای عام آن، منظورم حکومت، در مواردی زیادی ورود پیدا کرده است که ربطی به وظایف دولت نداشته است. الان وقت آن است که اگر آقای قالیباف و نمایندگان محترم بخواهند، خیلی راحت می توانند این معضل ملی را حل کرده و باقیات صالحاتی از این مجلس به یادگار بگذارند؛ نه اینکه بخواهند مسؤولیت همه چیز را به گردن دولت بیندازند و دولت را در منگنه قرار دهند.

به نظر من، یکی از محل های کسب درآمد بسیار خوب برای کشور ما، در مقایسه با بسیاری از کشورها، صنعت گردشگری و درآمد توریسم است. کشورهایی مثل ترکیه درآمدی بالاتر از درآمد صنعت نفت ایران، از محل توریسم و گردشگری دارند. مجلس می تواند کمک کند به ایجاد زمینه های مناسب جلب گردشگر خارجی و توسعه صنعت توریسم و فضاسازی های لازم در این خصوص، و درصورت لزوم بعضی سخت گیری هایی که هم برای مردم ایران و هم برای اتباع خارجی حساسیت های بی مورد به وجود آورده را اصلاح و چشم پوشی کند تا فضای امنی برای جلب و جذب گردشگر خارجی و توسعه صنعت توریسم را فراهم شود. خصوصا الان که در فشار اقتصادی هستیم و تحریم ها باعث شده فروش نفت و درآمد کشور شدیدا کاهش پیدا کند، فشار آمریکا هم روزبه روز بیشتر می شود و خیلی از کشورها از خرید نفت ایران خودداری می کنند.

متأسفانه به دلیل تحریم ها، حدود 70 درصد صادرات نفت ایران خیلی ارزان در اختیار چین قرار می گیرد، که منجر به ورود کالای بی کیفیت چین می گردد و بخشی از آن هم به کره جنوبی یا هندوستان صادر می شود و در مجموع با کاهش شدید درآمدهای نفتی مواجهیم موضوع صنعت توریسم اهمیت صدچندان پیدا می کند، تنها تخت جمشید می تواند به تنهایی رقیب جدی بسیاری از صنایع نفتی درآمدزا باشد، به شرط اینکه روش صحیح و راهکار قانونی مشخصی برای درآمدزایی داشته باشیم.

آیا می توان این برداشت را کرد که مواضع آقای قالیباف انتخاباتی است و می خواهند باز هم برای دور بعد کاندیدا شوند؟

این یک احتمال است و نمی توان با قطعیت چنین قضاوتی کرد، به هرحال آقای پزشکیان بر اساس روال رؤسای جمهور گذشته، احتمالا دور دوم نیز خواهد آمد، البته آنچه که سخنگوی محترم دولت اعلام کردند که آقای پزشکیان برای دور بعد کاندیدا نخواهند شد، به نظر من، موردی نداشت. هر سخن جایی و هر نکته مکانی دارد، فعلا زمان طرح این سخن نبود.

اینکه آقای پزشکیان برای دور بعد می آید یا خیر، موضع گیری خیلی زود است و باید آن رابه وقت خودش گذاشت. شاید خانم مهاجرانی می خواست این را اعلام کند که رقبای آقای پزشکیان، علیه دولت وی کارشکنی نکنند.

اما درباره آقای قالیباف باید گفت که باصطلاح یک سیب را که بالا بیندازید، تا زمانی که پایین بیاید صد تا چرخ می خورد. تا سال 1407 باید دید اوضاع چگونه خواهد بود؛ از این جهت نمی توان گفت که هر موضعی که ایشان می گیرد برای انتخابات است، من بیشتر فکر می کنم که کارها و اظهارات ایشان را حمل بر صحت کنیم. یعنی ایشان دلسوز است و می خواهند کاری انجام بدهد اما باید قالب ها و راهکارهای بهتری ارائه کنند. فضای کشور باید به سمت رونق اقتصادی برود.

ببینید، در مورد چین؛ بعد از انقلاب و سختی ها و اوضاع بسیار بد اقتصادی و قحطی بزرگی که ایجاد و منجر به مرگ هزاران نفر شد. زمانی که آقای مائو از دنیا رفتند و رهبران جدید روی کار آمدند، دوره چوئن لای و سپس در دوره دنگ شیائوپینگ، دروازه های کشور را به روی سرمایه گذارهای خارجی باز کردند، از نیکسون رییس جمهوری امریکا درپکن استقبال به عمل آمد، از رهبران سیاسی جهان و سرمایه گذاران خارجی دعوت به همکاری کردند. روابط سالم اقتصادی و سیاسی با کشورهای تأثیرگذار دنیا ایجاد کردند و با این سیاست های جدید، آرام آرام کشور را از آن وضعیت بحرانی نجات دادند.

امروز کارمندان و کارگران شاغل، بازنشسته ها و طبقات با درآمد پایین شرمنده خانواده هایشان هستند. وقتی رییس مجلس می گوید 40 درصد جامعه یا سی و چند میلیون نفر زیر خط فقر هستند، این افتخار نیست؛ این محصول چیست؟ محصول سیاست گذاری های مسؤولین کشور، از جمله خود ایشان، این معضل محصول مدیریت ها و سیاست های کلان کشور و نتیجه و عملکرد همه مسئولانی است که مسئولیت داشته اند. نمی شود هرکسی خود را کنار بکشد و بگوید من مسؤلیتی ندارم و در این تصمیم گیری نبودم. اینکه در پایتخت کشور، برخی برای پیدا کردن غذا در سطل های زباله جست وجو می کنند، نقطه افتخار نیست و ننگ سیاست گذاری های ما است.

ما در بین کشورهای مختلف، علاوه بر چین، تجربه های موفق دیگری هم داریم؛ هندوستان نمونه موفقی بوده است. ویتنام بعد از پایان آن جنگ طولانی ویرانگر و بعد از صلح با آمریکا، مسیر جدیدی را آغاز کرد، رییس جمهورشان رفتند امریکا مذاکره کردند و سرمایه گذاری خارجی جذب شد و کشور را سرو سامان دادند. نمایندگان محترم باید به جای رقابت های سیاسی، بر ارائه روش ها و قوانین مناسب شرایط اقتصادی کشور تمرکز کنند و راه کارهای عملی ارائه نمایند، به نحوی که مثلا سرمایه گذاران راغب باشند در ایران سرمایه گذاری کنند و کسانی که می خواهند در این کشور فعالیت کنند، احساس امنیت و رضایت داشته باشند.

باید بنا را بر این بگذاریم که دولت و مجلس محترم برای حل معضلات، کمک به دولت و کمک به مردم که موکلانشان هستند، قصد و نیت همکاری دارند، اما بهرحال راه حلی که ارائه می کنند باید همراه با مسئولیت پذیری و قبول تمامی آثار و لوازم آن باشد.