طی بیش از یک دهه گذشته، بحث بر سر میزان مخاطب و تاثیرگذاری سریال های تلویزیون در محافل رسانه ای وجود داشته و این بحث ها طی 3-4 سال اخیر بالا گرفته است.

به گزارش ایسنا، بررسی سریال های پخش شده در فاصله زمانی یک ساله اخیر از لحاظ محتوا و مضمون، نشان می دهد که رویکرد غالب، تولید دسته ای از آثار بوده که به طور معمول، اولویت های مضمونی و محتوایی را بر جذابیت هنری و ساختاری ترجیح می دهند. از ابتدای اسفندماه 1403 تا انتهای بهمن ماه 1404 شبکه های مختلف تلویزیون حدود 30 سریال جدید روی آنتن برده اند و از این تعداد، حدود 20 عنوان معادل حدود 60 درصد، محتوایی داشته اند که در دسته بندی های معمول مخاطب، سفارشی خوانده می شود. این سریال ها عمدتا با تمرکز بر موضوعاتی مانند فرزندآوری، روحانیت، دفاع مقدس، امنیت و ... تمرکز دارند.

مرور مضامین اصلی 19 سریال یادشده، نشان می دهد یکی از مضامین اصلی سریال های 12 ماه اخیر، فرزندآوری بوده که به تولید آثاری نظیر آلا ، رویای ریحانه ، جانان و ذهن زیبا انجامیده؛ محصولاتی که به ترویج ارزش های فرزندآوری می پردازند و از قبح سقط جنین می گویند. مضامین مذهبی نیز که در آثاری مانند مهمان کشی ، مجاور بهشت ، جایی برای همه و مرز آمده، با چهار عنوان، یکی از پرتکرارترین دسته مضامین در این بازه زمانی اند.

پس از این عناوین، سه مورد سریال تلویزیونی درباره گروهک تروریستی منافقین، یکی از موضوعات نسبتا پرتکرار رسانه ملی بوده که در 12 ماه اخیر به نمایش آثاری چون قول مردونه ، عملیات مهندسی و دو نیمه ماه رسیده است. همچنین به شکلی قابل توجه، در این ایام سه عنوان مرهم ، میراث و مشاور 2 زندگی و نقش روحانیت را در جامعه به تصویر کشیده اند.

در همین بازه زمانی، دو سریال صفر 24 و پسران هور به روایت هایی حماسی از جنگ ایران و عراق پرداخته اند و دو سریال ناریا و الگوریتم نیز اشراف امنیتی کشورمان را نمایش داده اند. مبارزات منجر به وقوع انقلاب اسلامی نیز در یک مجموعه حکایت های کمال 2 محوریت داشته است.

بنابر آنچه ذکر جزییات آن آمد، تنها حدود یک سوم سریال های پخش شده در 12 ماه گذشته، آثاری بوده اند که از نظر محتوایی و مضمونی، شرایطی متفاوت داشته اند. اگرچه انتخاب سوژه برای یک سریال تلویزیونی، نه ضامن کیفیت آن است و نه لزوما به کاهش کیفیت می انجامد، اما تجربه نشان داده در بسیاری از آثاری که با اولویت محتوایی ساخته می شوند، کمتر فرم و ساختار مورد توجه قرار می گیرد و در نتیجه، این آثار از نظر محتوایی پرارزش اند، ولی از لحاظ کیفیت فرمی و تکنیکی و ساختاری، با انتقادات جدی مواجه می شوند و از جذابیت کافی برای تماشاگر برخوردار نمی شوند.

این در حالی است که بسیاری معتقدند سریال های تلویزیون برای تاثیرگذاری مناسب، در نقطه شروع باید به اندازه کافی دیده شوند. وجود سریال های زیادی که پیام های پرارزشی را حمل می کنند، ولی به اندازه قابل قبولی تماشاگر ندارند، تنها به درد پر کردن بیلان کار و گزارش های سازمانی می خورد و به اثرگذاری خاصی در جامعه نمی انجامد. در بسیاری از این گونه موارد، مخاطب که درک کرده سازندگان اثر سعی دارند روی افکار او تاثیر بگذارند، از ابتدا گارد می گیرد و به همین دلیل، به راحتی پیام را دریافت نمی کند.

نگاهی به برخی از آثار یادشده در همین گزارش مانند ذهن زیبا و پسران هور که با محتوای اصطلاحا سفارشی ساخته شده، اما از جذابیت قابل قبولی برای تماشاگر برخوردار بودند، لزوم دقت در این قبیل تولیدات را نشان می دهد؛ چراکه روشن است باید پیام های مد نظر در لایه های زیرین و هنرمندانه انتقال داده شود و محصول دراماتیک، مستقیم گو نباشد. این در حالی است که طی سال های اخیر، در بسیاری از موارد، رویکرد مستقیم، مخاطب را دور کرده است.

از سوی دیگر، یکی از حلقه های مفقوده سریال های اخیر را می توان بازتاب صدای مردم دانست. قصه برخی سریال های تلویزیونی این سال ها، به شکلی نگران کننده از فضای واقعی جامعه فاصله گرفته اند و به دور از مسائل معیشتی، دغدغه های اجتماعی و اتفاقات روز کشور، نوشته می شوند.

ساخت آثاری که با جامعه امروز پیوند بخورد، صرفا با چند کنایه سیاسی یا اقتصادی در دیالوگ ها اتفاق نمی افتد. تلویزیون نیازمند شخصیت هایی است که شبیه به مردمِ امروز باشند؛ با همان مشکلات، همان زبان و همان دغدغه ها. در صورتی که شخصیت های سریال ها در فضایی انتزاعی و ایزوله از جامعه زندگی کنند، نباید انتظار داشت که عموم مردم با آن ها همذات پنداری کرده و پیام های اثر را پذیرا شوند.